انتشار کتاب خلیج فارس در منابع بین النهرینی، کتیبه کورش و داریوش بزرگ، یونانی و روم باستان
(با استناد به متون اصلی)

                  دکتر بهزاد معینی سام
                           جعفر جعفری

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

دیباچه
در جغرافیا و نقشه شناسی، جاینام یا توپونیم به بررسی نام یک مکان، منطقه، یا شماری از بخشهای سطح زمین می پردازد و مطالعه علمی مکان ها، سرچشمه و معنی آنها را هم در برمی گیرد. نامگذاری هر مکان یا جاینامی به گذشته و پیشینه آن برمی گردد؛ یک جاینام می تواند از نام یک قوم یا قبیله ای هم گرفته شده باشد و حتی در گذر مهاجرت اقوام، نام مکان باستانی خود را بر جایگاهی نو گذاشته باشند. خلیج فارس از جمله جاینام هایی است که امروزه بحث هایی را در پی داشته است  و ما برآنیم تا آنجا که منابع قابل دسترس به ما اجازه می دهند، منابع بین النهرینی سومری، اکدی، بابلی کهن، آشوری، بابلی نو، را که با این دریا یا خلیج در ارتباط بوده اند و در متون شان به این ناحیه اشاره داشته اند، بررسی نماییم تا ببینیم تمدن های بین النهرین باستان در مکاتبات خود خلیج فارس را با چه نامی می خواندند. پس از تمدن های بین النهرینی باستان، به منشور کوروش بزرگ و کتیبه داریوش بزرگ و در آخر به متون اصلی نوشته های نویسندگان یونانی و رومی می پردازیم تا نام خلیج فارس را در سیر تاریخی خود در باستان ردیابی نماییم. از آنجا که موضوع ما، بررسی نام خلیج فارس در منابع دولت های بین النهرینی و نویسندگان باستانی است، نیاز است نگاهی گذرا به اهمیت    سوق الجیشی این ناحیه برای دولت های بین النهرین باستان داشته باشیم:

سرزمین بین النهرین در منطقه ای واقع است که به آن خاور نزدیک گویند. این منطقه را پنج ناحیه آبی دریای مدیترانه، دریای سیاه، دریای کاسپین، خلیج فارس و دریای سرخ در بر گرفته است . از هزاره سوم پ.م، یا کمی پیشتر، ناحیه دجله و فرات در بین النهرین شاهد خیزش دولت های سومریان، اکدیان، بابلیان و آشوریان و کلدانیان است . در نقشه زیر، جایگاه تمدن های بزرگ بین النهرینی و شهرهای آن که با خلیج فارس پیوستگی داشتند، به تصویر کشیده شده است.



ادامه مطلب
تاريخ : شنبه 1393/09/29 | 10:12 | نویسنده : مصطفی کریمی |
                  معرفی کتاب: ظهور و سقوط خاندان تنگستانی

                             به اهتمام سیدقاسم یاحسینی

 

كتابی كه با عنوان «ظهور و سقوط خاندان تنگستانی» تقدیم خوانندگانی علاقمند می‌شود ماحصل و فشرده دست كم نیم‌قرن مطالعه و پژوهش مورخانی چون «اسماعیل نوری‌زاده بوشهری»، «محمدحسین ركن‌زاده آدمیت» و خصوصاً شادروان «علی‌مراد فراشبندی» و همچنین حدود بیست سال تحقیقات دامنه‌دار و همه‌جانبه «سیدقاسم یاحسینی» است.

حدود سی سال قبل شادروان علی‌مراد فراشبندی كتابی با عنوان «خاندان تنگستانی» چاپ و منتشر كرد اما بنا به بیان نویسنده این اثر در چند جای كتاب، «فراشبندی» حدس و گمان‌های غلط‌ زده و از اسناد برداشت‌های اشتباه‌آمیزی كرده است. به همین خاطر در باب این خاندان بزرگ نیاز به تألیف رساله جدیدی ضروری به نظر می‌رسید.

در كتاب «ظهور و سقوط خاندان تنگستانی» نویسنده كوشیده است ضمن حفظ مطالب كتاب ارزشمند و مستند «خاندان تنگستانی» علاوه بر آن كه خطاهای تاریخی آن را اصلاح می‌كند، اسناد و تحلیل‌های جدیدی بر آن بیفزاید.

این مجموعه شامل دو بخش می‌شود. بخش اول آن شامل هفت فصل است كه به چگونگی ورود اعقاب خاندان تنگستانی، به منطقه «باركی» و شكل‌گیری جغرافیایی تاریخی تنگستان، ظهور سرسلسله‌ی خاندان تنگستانی در عصر افشاریه و زندیه، منازعات قدرت در منطقه، تاریخ خوانین خاندان تنگستانی از رئیس احمدشاه تا محمدخان تنگستانی (حدفاصل عصر افشار تا اواخر قاجار) پرداخته شده است.

در این بخش چند فصل به «باقرخان تنگستانی» و فرزندان و نوادگان او اختصاص داده شده و در ضمن آن فصول، درباره رویارویی مهم و تاریخی تنگستانی‌ها با هجوم و لشگركشی انگلیسی‌ها به بوشهر، به طور مفصل بحث شده است.

بخش دوم به زندگی، فعالیت‌های ژورنالیستی و سیاسی باقرخان تنگستانی اولین روزنامه‌نگار «تنگسیر» در عصر مشروطه اختصاص داده شده و نویسنده كوشیده بر پایه همه اسنادی كه در دست داشته، نگاهی نو و تازه به كارنامه فكری، ژورنالیستی و سیاسی وی داشته باشد.

در تنگستان، از توابع استان بوشهر، ظرف چند سد‌ه‌ اخیر خاندان‌های معروفی ظهور كردند كه بی‌گمان «خاندان تنگستانی» از معروف‌ترین، اثرگذارترین و مهم‌ترین خاندان‌ها نه تنها در منطقه تنگستان و بوشهر كه در جنوب ایران به شمار می‌روند. این خاندان در میان خود چهره‌های بزرگ و مبارزی پرورانده‌اند. شاید اولین فرد از این خاندان كه معروف شد «احمدشاه تنگستانی» بود كه معاصر با «نادرشاه افشار» و «كریم‌خان زند» بود. او به «خاندان زندیه» خدمات زیادی انجام داد. قصه باقرخان تنگستانی و فرزند شهیدش احمدخان تنگستانی نیز شهره آفاق است و كمتر كسی است كه تاریخ قاجار و خصوصاً نهضت مقاومت جنوب علیه بریتانیا را خوانده و دست كم نامی از این دو نشنیده باشد «همچنین محمد باقرخان تنگستانی، مدیر شجاع و مبارز و مشروطه‌طلب هفته‌نامه «ندای جنوب»، نیز از معروفیت خاصی برخوردار است. و نام او به طور جسته و گریخته در متون مربوط به مشروطه، جنگ جهانی اول، و خصوصاً مخالفت با قرارداد 1919 آمده است.



ادامه مطلب
تاريخ : یکشنبه 1393/09/23 | 21:7 | نویسنده : مصطفی کریمی |

 

نشست‌ بررسی ایران از نگاه آلفونس گابریل و نقد آثار وی این هفته در شهر کتاب برگزار می‌شود.

آلفونس گابریل که جغرافی‌دان، پژوهشگر، پزشک و سفرنامه‌نویس اتریشی بود به همراه همسرش ۳ بار به ایران سفر کرده است. سفر اول در ۱۹۲۸ و سفر دوم و سوم او در ۱۹۳۳ و ۱۹۳۷ روی داد که گزارش آن با عنوان «در شرق دور از دنیا» منتشر شد.

وی ۵ کتاب درباره‌ی کویرهای ایران نوشت و در یک بررسی علمی آن‌ها را از نظر جغرافیایی، زمین‌شناسی، گیاه‌شناسی و جانورشناسی مورد مطالعه قرار داد. کتاب «عبور از صحاری ایران» گابریل به قلم فرامرز نجدسمیعی به فارسی ترجمه شده است.

در روز سه‌شنبه یازدهم آذر ساعت ۱۵ نشست ویژه‌ای برای بررسی آثار آلفونس گابریل در مرکز فرهنگی شهر کتاب برگزار می‌شود که در این نشست، مهندس برنهارد ویدر ـ معمار و نویسنده‌ اتریشی درباره‌ آثار آلفونس گابریل سخن می‌گوید.



تاريخ : دوشنبه 1393/09/10 | 11:54 | نویسنده : مریم شاه حسینی |

کتاب «تخریب زیارتگاه‌های اسلامی در کشورهای عربی (عراق، سوریه، تونس و لیبی)» تألیف احمد خامه یار منتشر شد.
کتاب «تخریب زیارتگاه‌های اسلامی در کشورهای عربی (عراق، سوریه، تونس و لیبی)» تألیف احمد خامه یار، عضو گروه تاریخ و سیره پژوهشکده حج و زیارت، از جمله آثار منتشر شده توسط «کنگره بین المللی جریانهای افراطی و تکفیری در جهان اسلام (قم-آذر 1393)» است.
کتاب«تخریب زیارتگاه‌های اسلامی در کشورهای عربی (عراق، سوریه، تونس و لیبی)» تألیف آقای احمد خامه یار، عضو گروه تاریخ و سسیره پژوهشکده حج و زیارت است. این کتاب به مناسبت برگزاری «کنگره بین المللی جریانهای افراطی و تکفیری در جهان اسلام» به سفارش این کنگره تهیه شده است. نویسنده در این اثر به معرفی و بررسی زیارتگاه‌هایی که جریان‌های سلفی ـ تکفیری در یک دهه اخیر در کشورهای عربی تخریب کرده‌اند، پرداخته است. با توجه به گستردگی دامنه کشورهای اسلامی و عربی که تکفیری‌ها در آنها دست به تخریب زیارتگاه‌ها و مقدسات دینی مسلمانان زده‌اند، در این پژوهش تنها چهار کشور عراق، سوریه، تونس و لیبی را، که بیشترین تخریب‌ها در آنها رخ داده، مورد بررسی قرار گرفته است.
تلاش نگارنده بر این بوده است که حتی‌الامکان اطلاعات مربوط به زیارتگاه‌های تخریب شده نظیر موقعیت جغرافیای دقیق و محل وقوع آنها و مختصری از تاریخچه و معماری آنها را گردآوری و شخصیت مدفون در آنها را معرفی کند. اما متأسفانه به علت فقدان تحقیقات و پژوهش‌های کافی درباره زیارتگاه‌های بیشتر سرزمین‌های اسلامی، نگارنده موفق به دریافت اطلاعات تفصیلی مربوط به تعدادی از زیارتگاه‌های معرفی شده، نشده است.
در این اثر لااقل ۱۵۰ زیارتگاه در چهار کشور فوق معرفی شده است که مورد اهانت و تجاوز سلفی‌های تکفیری قرار گرفته‌اند. در سه کشور سوریه، تونس و لیبی، تخریب زیارتگاه‌ها پس از شورش‌های مردمی  که به سقوط نظام‌های استبدادی دو کشور تونس و لیبی منجر شد، آغاز شد. اما در کشور عراق، تخریب زیارتگاه‌ها از سال ۲۰۰۴ میلادی ـ یک سال پس از سقوط نظام بعثی این کشور توسط آمریکا ـ آغاز شد. استان‌های شمالی این کشور نیز در پی تصرف آن از سوی گروه تروریستی «داعِش» در سال ۲۰۱۴، موج جدیدی از تخریب زیارتگاه‌ها و آثار اسلامی را شاهد بوده است. نویسنده در مقدمه این کتاب بیان داشته: با توجه به تحویل متن نهایی کتاب به کنگره در هفته‌های نخستینِ روی کار آمدن داعش و لزوم آماده‌سازی هرچه سریع‌تر کتاب، امکان به روزرسانی آن فراهم نشد و نگارنده امیدوار است در ویرایش و چاپ بعدی کتاب، اطلاعات زیارتگاه‌های تخریب شده جدید را نیز به آن بیفزاید.
گفتنی است هم‌زمان با انتشار اصل فارسی این اثر، ترجمه عربی آن نیز با عنوان «هدم المزارات الاسلامیة فی البلدان العربیة» منتشر شده است و رونمایی از این کتاب‌ها در اختتامیه کنگره مورد نظر صورت گرفت.
این کتاب توسط انتشارات دارالإعلام لمدرسة أهل البیت(علیهم السلام) منتشر شده است.


تاريخ : دوشنبه 1393/09/10 | 11:7 | نویسنده : مریم شاه حسینی |
 

 

 
 
نقد و بررسی کتاب سدید السلطنه و سواحل خلیج فارس 
 
 
با حضور 
محمد حسن نیا(نویسنده)
سید عبدالله حسینی(نویسنده)
احمد بازماندگان خمیری
بدرجهان ابراهیمی نژاد
 
 
زمان: چهارشنبه 5 آذر 1393   ساعت: 16-18
مکان : تهران، خیابان انقلاب، خیابان فلسطین جنوبی، کوچه خواجه نصیر، پلاک2، سرای اهل قلم، طبقه همکف
 
 


تاريخ : یکشنبه 1393/09/02 | 22:24 | نویسنده : فاطمه نجفی |

Displaying neshaste borazjan.jpg

نشست نقد و بررسی کتاب «برازجان سرزمین آفتاب بامدادان» تألیف دکتر عبدالرسول خیراندیش در خانه کتاب با حضور ایشان برگزار مي شود. 
 
زمان: سه شنبه، 27 آبان، ساعت 16 تا 18
 
مکان: خیابان انقلاب، خیابان فلسطین جنوبی، کوچه خواجه نصیر طوسی، پلاک2، سرای اهل قلم خانه کتاب
 


تاريخ : شنبه 1393/08/24 | 23:54 | نویسنده : فاطمه نجفی |