سازمان اسناد و كتابخانه ملي جمهوري اسلامي ايران، با عنايت به نامگذاري دهم ارديبهشت ماه به نام «روز ملي خليج فارس» و اهميتي كه نام تاريخي اين خليج براي تمامي ايرانيان دارد؛ با همكاري عموم مردم و تعدادي از آرشيوها و مراكز اسنادي (مجمع مهتاب) اقدام به ايجاد پايگاهي در وبگاه سازمان كرده است.

در اين پايگاه سعي شده كليه‌ي اطلاعات موجود در مراكز آرشيوي واسنادي ، شامل انواع اسناد همچون مكاتبات ، نقشه ها ، عكسها و ... در اين زمينه، با فرمتي يكسان گردآوري و پردازش اطلاعات شود و در فضائي با عنوان « پايگاه خليج فارس» در اختيار علاقه‌مندان قرار گيرد.
اميد است كه اين پايگاه، به پايگاهي مردمي براي ثبت كليه‌ي اطلاعات مربوط به خليج فارس تبديل گردد و مردم كشورمان نيز در اين كوشش ملي سهيم شوند و چنانچه در رابطه با اين موضوع اسناد و اطلاعاتي را در دست دارند، آنها را بارگذاري نمايند تا پس از طي مراحل بررسي ، يكسان سازي و پردازش در پايگاه قرار گيرد.

علاقمندان جهت كسب اطلاعات بيشتر مي توانند به لينك زير مراجعه نمايند:

http://nlai.ir/Default.aspx?tabid=3137

نقشه های عربی خلیج فارس (2)

سفر به دلفین ایرانی خلیج فارس به روایت تصویر

گفتن از «قشم»، مترادف صحبت از نخستین انسانهای تاریخ است؛ به گواه تاریخ، هخامنشیان از موقعیت جغرافیایی تنگه هرمز بیشترین بهره را برده‌اند و ناوگان دریایی خود را برای‏ کشف راه‏های دریایی پیونددهنده هند و مصر به‏ ایران و خلیج فارس، گسیل کردند. حاصل این سفر‌ها به اینجا می‌رسد که مثلا عمانی‌ها تاریخچه قنات در کشورشان را به دوره داریوش هخامنشی نسبت می‌دهند و کمترین معنی این سخن، سکونت ایرانیان در بخش شمالی تنگه و جزایر ایرانی آن است.

موقعیت جغرافیایى قشم از شمال به شهر بندرعباس، مرکز بخش خمیر و قسمتى از شهرستان بندر لنگه، از شمال‌شرقى به جزیره‌ى هرمز، از شرق به جزیره‌ى لارک، از جنوب به جزیره‌ى هنگام و از جنوب غربى به جزایر تنب بزرگ و کوچک و بوموسى محدود مى‌گردد. فاصله جزیره‌ى قشم (از بندر قشم) تا بندرعباس ۲۰ کیلومتر، تا بندر هرمز ۱۸ کیلومتر، جزیره لارک (تا مرکز دهستان لارک) ۹ کیلومتر، تا جزیره بوموسى ۱۶۳ کیلومتر و جزیره تنب بزرگ ۱۱۴ کیلومتر است. فاصله آبی شهر قشم از بندرعباس ۲۲ کیلومتر و نزدیک‌ترین فاصله آبی جزیره قشم با سرزمین ما در ۱. ۸ کیلومتر در حد فاصل بندر لافت و روستای پهل از توابع بندر خمیر است. طول ۱۱۵ کیلومتری و عرض ۱۰ تا ۳۵ کیلومتری جزیره نشان هم نشان از طولی بودن این سرزمین دارد –که از این رو در میان عرب‌هاى منطقه، این جزیره به نام «جزیره‌الطویله» و در میان فارس‌ها به نام «جزیره‌ى دراز» معروف بوده - و هم به مثابه دژی است که به چشم عبور کنندگان از تنگه هرمز خواهد نشست.

به گزارش «تابناک»، یکی از جاذبه‌های جنوب کشورمان، سفر به جزایری است که در سطح خلیج فارس پراکنده شده‌اند؛ جزایری که البته غالبا امکان سفر به آن‌ها مهیا نیست اما کسانی که شکوه غروب کیش یا زیبایی دلفین‌های جنوب قشم را تجربه کرده باشند، بی‌شک چشم انتظار دیدن امثال ابوموسی نیز خواهند ماند. در این بین اما جزیره قشم از اهمیت به مراتب زیادی برخوردار است؛ جزیره پهناور با مساحتی نزدیک به ۱۵۰۰ کیلومترمربع که نه تنها بزرگ‌ترین جزیره کشورمان به حساب می‌آید بلکه از بسیاری از کشورهای مستقل جهان نیز بزرگ‌تر است و به دلیل قرار گرفتن در یک موقعیت بسیار استراتزیک، حکم مادر برخی دیگر از جزایر ایرانی من جمله تنب‌ها و بو موسی را دارد. جزیره‌ای که نقشه آن بی‌شباهت به یک دولفین هم نیست و جالب اینجاست که در یکی از جاذبه‌های گردشگری آن، مشاهده شنای این پستانداران زیبا و باهوش دریایی در جنوب جزیره است.

این در حالی است که این جزیره مرکزیت شهرستانی با نام قشم قرار داده شده که جزایر هرمز، لارک و هنگام در زیر مجموعه آن قرار می‌گیرند و بدین ترتیب شهرستانی روی آب پدید می‌آید که کلیه ساکنین آن ایرانی نهاد می‌باشند؛ این را می‌شود از روی اسامی چون دیرستان، رمکان، درگهان، سوزا، رمچاه، دولاب، کانی و... دریافت که مردمان سراسر مسلمان این خطه بروی شهر‌ها و روستا‌هایشان گذاشته‌اند.

البته این جزیره تاریخی از دیدگاه دیگری هم برای ما ایرانیان حائز اهمیت است؛ چند سال پیش و بعد از افول سلسله‌های قدرتمند پادشاهی در کشورمان، قشم به تصرف دریانوردان پرتغالی در آمد و نه تنها سال‌ها دژ مستحکم این کشور برای تسلط به آبهای خلیج فارس و گهواره تمدن محسوب می‌شد، بلکه تبدیل به ابزاری برای تحت فشار قرار دادن کشورمان شده بود و حضور بیگانگان در آن، تهدید دائمی برای تمامیت ارضی کشورمان به حساب می‌آمد.

ايرانیان قبل از اسلام جزیره قشم را یتوکاوان، ابن کوان، برخت، ابرکافان و لافت می‌خواندند و به تدریج این اسامی به فراموشی گرایید و نامهای کشم و قشم متداول گشت. در زمان شورش مغول و هرج و مرج آندوران رئیس قبیله‌ای که نورو نام داشت به جزیره قشم آمده، سکونت اختیار کرده و اماکنی بنا نموده و نام شاهی بر خود گذاشته و ملقب به نورانشاه گردید. البته این تاریخ اولیه کشف دلفین ایرانی خلیج فارس نیست بلکه همانگونه که ذکر شده، این جزیره از زمان هخامنشیان و چه بسا پیش‌تر هم ساکنانی داشته که هم به فنون روز آشنایی داشتند و هم دریا نوردی می‌دانستند. جالب اینجاست که بدانید: برخى کیش را که اکنون نام جزیره دیگرى در خلیج فارس است و آن را قیس مى‌نامیدند، نام جزیره قشم دانسته‌اند و گفته‌اند چون شکل این جزیره شبیه تَرْکَش (یا تیردان) است آن را کیش که به این معناست، خوانده‌اند؛ اعتمادالسلطنه نیز در مرآه‌البلدان مى‌نویسد: «جزیره‌ى قشم یا کیش که آن را باسعیدو (نام خور و بندرى در بن غربى جزیره) هم مى‌گویند. چون شبیه به ترکش، یعنى جعبه‌ى تیر است. آن را به فارسى کیش گفته‌اند.»

این اشغال سالیان درازی ادامه یافت تا با تدبیر امام قلی خان و یاری جستن از انگلیسی‌ها به عنوان دشمن مشترک، این سرزمین دوباره به کشورمان پیوند خورد و چندی است که سالروز این واقعه روز خلیج فارس نام گرفته و گرامی داشته می‌شود؛ سرزمینی مهم که بسیار مورد طمع انگلیسی‌ها، پرتغالی‌ها و حتی بعد‌تر، هلندی‌ها و عمانی‌ها هم بود اما هر بار به تدبیری خاص حفظ شد تا ماجرایی شبیه آنچه در هنگ کنگ بر چین رفت، تکرار نشود.

این در حالی است که تهدیدهایی از دست آنچه دشمنان به دنبالش هستند، برای این خطه نیز وجود دارد اما روحانیون اهل سنت و شیعه قشم سال‌ها به صورت برادرانه در کنار هم زندگی کرده‌اند و تا کنون هیچ اختلافی در بین آن‌ها دیده نشده؛ حتی روحانیت اهل سنت این جزیره تا کنون بار‌ها تلاش‌هایی که از سوی وهابیت صورت گرفته را خنثی کرده؛ در حالی که اخبار رسیده حکایت از آن دارد که برخی کشورهای جنوب خلیج فارس، برای ایجاد تفرقه بین روحانیون شیعه و سنی جزیره برنامه ریزی کرده‌اند. هرچند تاکنون موفق به انجام این کار نشده‌اند ولی مراقبت هر دو طرف می‌تواند که نقشه‌های آن‌ها در آینده را نیز نقش بر آب نماید.

بد نیست به روایت تصاویر، به گشت و گذار در جزیره‌ای برویم که بر خلاف تصورمان، خودروهای زیادی با پلاک متفاوت با منطقه ویژه دارد و مهربانی مردمان و زیبایی‌هایش، ان را بسیار مسافر پذیر کرده:

مردم شهرستان قشم مسلمان و پیرو مذهب تسنن (شافعى) و تشیع (اثنى‌عشرى) ‌اند و به مانند تمام مردم ساکن بنادر و سواحل جنوب کشور و دیگر جزایر، فارسی را به گونه‌ای صحبت می‌کنند که برای همه مسافرانى که به جزیره مسافرت مى‌کنند قابل درک است. البته به‌طور کلى باید گفت که زبان محلى قشمى، آمیخته‌اى از زبان‌هاى فارسى، بندرى، هندى و انگلیسى است. چاه‌های طلا (تلا):



چاه‌هاى کنده شده در بندر لافت که در سنگ سیست کوه و در مکانى گود حفر شده‌اند و به مثابه «آرتزین» عمل مى‌کنند. بعضى نوشته‌اند آب آن‌ها از باران و سرریز تل و صخره بالادست تأمین مى‌شده است به همین دلیل «تل آو» نامیده شده‌اند و به مرور به «طلا» شهرت یافته‌اند. تعداد چاه‌ها بیش از ۵۰ الى ۶۰ حلقه است که عموماً آب دارند مگر آن‌ها که از گل و لاى انباشته شده و بایستى لاى‌روبى شوند.

عکس از Astro_Aggie فضانورد آتلانتیس- در توضیحات این عکس به (خلیج فارس) تاکید کرده است.