پس از تشكيل امپراطوري عثماني و تصرف قسطنطنيه توسط تركان و از بين رفتن مسير تجاري جاده ابريشم، روابط تجاري بين آسيا و اروپا با مشكل مواجه شد.

از سوي ديگر رقابت بين تجار ونيزي و ديگر اروپائيان بر سر كالاهاي گران قيمت شرق، اروپائيان را به فكر يافتن راه هاي جديد تجاري در مناطق شرقي انداخت.

در طول قرن پانزدهم پرتغاليها به دلیل برتری نیروی دریایی خود در اروپا بيش از همه براي در دست گرفتن اين تجارت مهم تلاش كردند و ناوگان هاي متعددي به همراه دريانورداني چون " واسكو دوگوما"، "بارتولومه دياز" و .... براي شناسايي اين مناطق به شرق و سواحل جنوبي افريقا، جنوب هند و عربستان فرستادند.

در این بخش با عنوان کتابشناسی خلیج فارس در صدد برآمده ایم که به صورت موضوعی ، تعدادی از آثار منتشر شده در زمینه ی خلیج فارس که در آن حضور و تحرکات و فعالیت های پرتغالی ها در منطقه خلیج فارس را مورد بررسی قرار داده اند با عنوان کتابشناسی حضور پرتغالی ها در خلیج فارس، در اختیار دانشجویان و محققان گرامی قرار دهیم:



ادامه مطلب
تاريخ : جمعه 1390/04/31 | 16:7 | نویسنده : فاطمه نجفی |
کشف خمره‌هاي اژدري شکل ساساني در اعماق خليج‌فارس

مديرکل ميراث‌فرهنگي، صنايع‌دستي و گردشگري استان بوشهر از کشف خمره‌هاي اژدري شکل مربوط به دوره ساساني در اعماق خليج‌فارس خبر داد.

http://www.chtn.ir/UploadedFiles/Fa/News/2/Image135147.jpg

به گزارش ميراث‌آريا (chtn)، «احمد دشتي» با اعلام اين خبر افزود: قطعاتي از اين خمره‌هاي اژدري شکل مربوط به دوره ساساني در جريان گشت‌زني تيم غواصي مرکز تحقيقات زيست‌فن‌آوري دريايي خليج‌فارس با هدف يافتن اسفنج‌هاي دارويي به دست آمد.

او با بيان اينکه اين خمره‌ها در سواحل شمالي و جنوبي خليج‌فارس تا بنادر باستاني هند و چين و شرق آفريقا ديده مي‌شود، گفت: در تجارت دريايي اين خمره‌‌ها به عنوان ظروف حمل مايعات با ارزش کاربرد داشته‌اند.

مديرکل ميراث‌فرهنگي، صنايع‌دستي و گردشگري استان بوشهر با بيان اينکه شکل اين ظروف متناسب با ضرورت‌هاي تجارت دريايي هستند، متذکر شد: داخل اين ظروف قير اندود و ضد آب است.

«دشتي» با بيان اينکه سفال‌هاي به دست آمده از بهترين شواهد باستان‌شناختي تجارت دريايي خليج‌فارس به شمار مي‌روند، متذکر شد: تاکنون نمونه‌هايي از اين سفال‌ها در بنادر باستاني خليج‌فارس همچون بندر مهرويان، سي‌نيز، هزارمردان، سيراف و ناي‌بند بدست آمده است.

اين مقام مسوول در ميراث‌فرهنگي بوشهر خاطرنشان کرد: در تحقيقات باستان‌شناسي زير آب نيز نمونه‌هايي در آب‌هاي بندر ريگ و کشتي ساساني آب‌هاي عميق سيراف شناسايي شده بودند.

او با اشاره به کشف خمره‌هاي اژدري شکل مربوط به دوره‌هاي تاريخي همچون پارت تا ساساني و اوايل اسلام گفت: اين نوع از خمره‌ها حدود يک‌هزار سال در تجارت دريايي خليج‌فارس کاربرد داشتند. همچنين در دوره ساساني نيز اين خمره‌ها به‌عنوان خمره تدفين کاربرد داشتند که نمونه قابل ذکر آن گورستان ساحلي شغاب است.

«دشتي» با بيان اينکه بنابر نظر باستان‌شناسان منشا اين خمره‌ها به احتمال بسيار زياد مربوط به فرهنگ مديترانه يا مصر باستان است، گفت: قير بکار رفته در اين خمره‌ها نيز از خوزستان تهيه شده است.

او يادآور شد: با اين خمره‌ها مايعات با ارزش مانند انواع روغن، غلات و ماهي نمک‌سود و مهمتر از همه شراب توليد شده در ايران به ساير نقاط تجارت مي‌شده است.

به گفته «دشتي»؛ بر اساس نظر «حسين توفيقيان»، باستان‌شناس زير آب، کشف خمره‌هاي اژدري شکل در ژرفاي آب‌هاي بوشهر نويددهنده وجود يک محوطه باستاني مربوط به دوران ساساني در زير آب‌هاي نيلگون خليج‌فارس است.

او خاطرنشان کرد: استفاده از تکنولوژي پيشرفته باستان‌شناسي زير آب اطلاعات گسترده‌تري را از محوطه‌هاي باستاني نهفته در اعماق خليج‌فارس فراهم مي‌آورد.


منبع : پایگاه تحلیلی پارسینه

تاریخ خبر: 1390/04/28






تاريخ : پنجشنبه 1390/04/30 | 12:41 | نویسنده : مصطفی کریمی |

خليج فارس و اهميت آن در تدوين راهبرد امنيت ملي جمهوري اسلامي ايران


نويسنده: محمد حسن نامي



مقدمه

منطقه خليج فارس در طول چند دهه گذشته مهم‌ترين منطقه جهان محسوب شده و در قرن جديد نيز همچنان در سياست‌هاي بين‌المللي نقش مهمي خواهد داشت. دلايل زيادي براي اهميت خليج فارس وجود دارد. اول آن‌كه ذخاير عظيمي از نفت و گاز جهان در كشورهاي ساحلي و درون خليج فارس نهفته و تمركز يافته است. به عبارت ديگر در افق تأمين نيازهاي نفت و گاز جهان منطقه ديگري به غناي خليج فارس وجود ندارد تا بتواند انرژي كشورهاي دنيا بويژه قدرت‌هاي صنعتي و يا در حال رشد و توسعه در آمريكا، اروپا، ژاپن، چين، كره و شبه قاره هند را در قرن جديد تأمين كند.

بنابراين اين منطقه به دليل ذخاير عظيم انرژي آن و موقعيت ژئوپلتيكي‌اش، به مهم‌ترين منطقه جهان تبديل شده است. بنابر يك راهبرد بين‌المللي، قدرت جهاني در اختيار كساني است كه بر منابع و خطوط انرژي تسلط داشته باشند، بر اين اصل قدرت‌هاي فرامنطقه‌اي براي بسط سلطه خود بر اين منطقه در حال رقابت هستند. اين رقابت‌ها، تنش‌ها، بحران‌ها و جنگ‌ها از زمان تسلط امپراطوري بريتانيا آغاز شده و امروز نيز توسط قدرت‌هايي چون آمريكا، اروپا، روسيه، چين، هند، پاكستان و تركيه ادامه دارد. كشور جمهوري اسلامي ايران با قرار گرفتن در ضلع شمالي خليج فارس، 1534 كيلومتر (از دهانه اروندرود تا شمالي‌ترين نقطه در تنگه هرمز) از ساحل اين پهنه آبي را دربرداشته و پيوندهاي فرهنگي، تاريخي و سرزميني با اين حوزه دارد. در نتيجه با توجه به جايگاه و وزن ژئوپليتيكي اين حوزه و پيوندهاي عميق جغرافيايي و ژئوپليتيكي ايران با آن، نقش و اهميت راهبردي خليج فارس بر امنيت ملي ايران مسلم مي‌گردد.

 

 امنيت ملي

1-  تعاريف و نظريه‌ها

ميزان توسعه مفهومي هر واژه را مي‌توان با بررسي ميزان تأليفات موجود درباره آن مفهوم روشن ساخت. براي مثال در خصوص مفهوم مهمي چون قدرت، مشاهده مي‌شود آثار علمي قابل توجهي به رشته تحرير درآمده‌اند كه ابعاد تجربي و نظري موضوع را مورد تأمل قرار داده‌اند.

از همين رو مي‌توان از قدرت به مصداق مفهومي كه متناسب باشرايط امروزي توسعه يافته است ياد كرد. اما مفهوم امنيت ملي علي‌رغم اهميتي كه دارد، نتوانسته هم‌پاي تحولات فزاينده داخلي و بين‌المللي رشد كند، به گونه‌اي كه (باري بوزان) از امنيت به مثابه يك مفهوم عقب مانده ياد مي‌كند كه تا سال 1980 كار جالب توجهي درخصوص تعريف و روزآمدكردن آن صورت نگرفته است.

البته نبايد فراموش كرد كه در همين دوران آثار نوشتاري افرادي چون (هدلي بول) ، (برنارد برودي) ، (فرانك تراگر) و (فرانك سيموني) ارائه مي‌شوند كه در زمان خود آغازگر راه تازه‌اي در حوزه امينت ملي شناخته مي‌شوند.



ادامه مطلب
تاريخ : چهارشنبه 1390/04/29 | 13:23 | نویسنده : مصطفی کریمی |
سخنرانی دکتر لورنس لکهارت‏  (laurence lackhat.ph.d) در انجمن ایران،در لندن‏
ترجمه‏: ادیب طوسی
مجله وحید ، مرداد 1348، شماره 68

در دسامبر 1936 لورنس لکارت (دکترا در فلسفه) ، در انجمن ایران‏ در لندن، راجع به نیروی دریایی نادر شاه خطابه‏ ای بزبان انگلیسی ایراد نمود که از طرف آن انجمن بصورت رساله ‏ای منتشر گردید. اینک نظر باهمیت موضوع، شاعر و نویسندهء دانشمند- آقای ادیب طوسی- مدیر مجلهء ماهتاب تبریز، بترجمهء آن مبادرت ورزیده‏اند و چون در اغلب موارد، محتاج بتوضیحات بیشتری‏ بوده، خود ایشان نیز بطور پاورقی تعلیقاتی بر آن افزوده‏اند که برای خوانندگان‏ عزیز متضمن اطلاعات کافی باشد.

*** نویسندگان غربی بطور عموم میگویند که ایرانیان هیچوقت دریانورد نبوده و نیستند و این بیان چندان هم نزدیک بحقیقت نیست زیرا ایرانیان در ادوار تاریخی خود چندین نوبت در صدد تهیهء نیروی دریایی برآمده و در این راه پیشرفت‏هایی هم نموده‏اند، بطوریکه مردمانش با کشتی‏های خود در دریاها حرکت میکرده‏اند.

در افسانه‏های ایرانی اشاراتی بکشتی‏های جمشید شده و او را بنام اولین‏ سازندهء کشتی در جهان معرفی میکند.1

فردوسی نیز در شاهنامهء-کتاب بزرک خود-از کشتی‏رانی کیخسرو بر روی دریای مدیترانه که بگفتهء محققان در قدیم قسمت عمدهء فلات مرکزی‏



ادامه مطلب
تاريخ : سه شنبه 1390/04/28 | 15:41 | نویسنده : فاطمه نجفی |
مقتد الانام روانبخش
مجله اطلاعات سیاسی - اقتصادی، فروردین و اردیبهشت 1370 - شماره 43 و 44 

قدمت صنعت کشتی سازی جهان را باید از همان‏ اوایل زندگی بشر دانست. اما تحّول اساسی در این‏ صنعت به اختراع ماشین بخار بازمی‏گردد. با دستیابی به ماشین بخار تغییرات شگرفی‏ در ساخت کشتی بوجود آمد و زمینه افزایش‏ سرعت، کیفیت و ایمنی کشتی‏ها بیش ‏از پیش‏ فراهم شد. استفاده از موتور بخار به عنوان نیروی‏ محرکه کشتی‏ها، حرکت در اقیانوس‏ها و پیمودن‏ مسافت‏های طولانی را میسر ساخت و شکل و نقشه‏های ساخت کشتی و سیستم‏های رانش آن‏ را تغییر داد. استفاده از فنون و ابزار جدید و طراحی‏ نو و ایجاد کارگاه­های مدرن، منجر به تولید کلان و انبوه کشتی شد.

«در جنگ جهانی دوم به دلیل بالا رفتن تقاضا، تولید کلان در صنعت کشتی مورد توجه قرار گرفت،2800 فروند کشتی موسوم به لیبرتی‏ (Liberty)  در این دوره ساخته شد که تا سال 1967 هنوز 680 فروند آن مورد استفاده قرار داشت. این‏ کشتی‏ها در مقایسه با کشتی‏هایی که بطور تک‏ واحدی ساخته می‏شوند بسیار ارزان‏تر بودند و ساختمان محکم و در عین حال ساده‏ای داشتند، تجربه ساخت این نوع کشتی‏ها نشان داد که در این‏ صنعت نیز می‏توان به تولید انبوه پرداخت»1

پس از پایان جنگ جهانی دوم و با رونق دوباره‏ تجارت و داد و ستد بین کشورها، حمل و نقل از طریق دریا رواج بیشتری یافت و توسعه تجارت‏ بین کشورهای پیشرفته و در حال توسعه باعث شد تا دست اندر کاران صنعت کشتی رانی و کشتی سازی برای ساخت کشتی‏های مدرن‏تر و سریعتر سرمایه‏گذاری کنند تا تبادل کالا سریعتر و ارزانتر انجام شود. در دو سه دهه اخیر نیز تکنولوژی ساخت کشتی در بسیاری از کشورهای‏ سازنده بویژه آمریکا، شوروی، سوئد، دانمارک، کره‏ جنوبی، ژاپن و... تغییرات زیادی یافته و بسیاری‏ از کارخانه‏ها با بهره‏گیری از روش­های کاملا مدرن‏ و با ترکیبی از ماشین آلات و تجهیزات نو و نیروی‏ انسانی ماهر به ساخت کشتی‏های غول پیکر حمل‏ و نقل و نظامی اشتغال دارند.

«براساس آمارهای موجود، کشتی سازان ژاپنی‏ در سال 1987، با دریافت 7/34 درصد از کل‏ سفارشات ساخت کشتی در جهان، این کشور را در مقام بزرگترین کشور سازنده کشتی قرار دادند. این اولین بار است که سهم ژاپن از کل سفارشات‏ ساخت کشتی جدید در جهان به زیر 40 درصد رسیده است. مطابق گزارشات ارائه شده، در سال‏ قبل از آن شرکت­های ژاپنی سفارش ساخت 1464 فروند کشتی جدید (3/5 درصد کمتر از سال‏ 1986) با مجموع ظرفیت 13 میلیون و 770 هزار تن دریافت کرده‏اند که 548 فروند آن با ظرفیت کل‏ 4 میلیون و 770 هزار تن، سفارش شرکت­های ژاپنی‏ بوده است. بعد از ژاپن، کره جنوبی با دریافت‏ سفارش ساخت 491 فروند کشتی با چهار میلیون و 160 هزار تن ظرفیت، دومین سازنده کشتی در جهان است.»2





ادامه مطلب
تاريخ : دوشنبه 1390/04/27 | 11:49 | نویسنده : فاطمه نجفی |

ارائه خلاصه کتاب راهبرد آمريکا در خليج فارس

j58ul3onpvpabr1ju37.jpg


 کتاب راهبرد آمريکا در خليج فارس در دهمين نشست تخصصي ارائه خلاصه کتاب بررسي شد. حضور ديپلماتيک آمريکا در بسياري از کشورهاي خليج فارس تا پيش از سال 1970 بسيار محدود بود. در سال 1979 حکومت شاه که ژاندارم منطقه بود سرنگون شد و در سال 1980 ايران انقلابي درگير جنگي با عراق شد. در سال 1990 صدام به کويت حمله کرد و آمريکا براي حفظ منافع خود در خاورميانه و استفاده از ذخاير غني نفتي در اين منطقه در جنگ دخالت کرد.

new

کشف نفت در عربستان در واقع حکايت پيروزي آمريکايي ها و اشتباه انگليس بود. فعاليت شرکت هاي آمريکايي سرانجام موجبات سلطه دولت آمريکا را بر منطقه فراهم کرد. چند شرکت نفت آمريکايي کل سهام شرکت نفت عراق را به دست آوردند و اين به منزله جاي پاي آمريکا در منطقه اي بود که در اصل حياط خلوت اروپا به حساب ميآمد.

کشورهاي منطقه در سال 1972 در اعتراض به سياست حمايت از اسرائيل در پي درگيري نظامي مصر و سوريه با اسرائيل فروش نفت به آمريکا را تحريم کردند. اين کشورها به پيشنهاد ايران به اوپک پيوستند. افزايش قيمت نفت در پي تحريم ها درآمد کشورهاي منطقه را به شدت افزايش داد و جامعه هاي بيابانگرد جنوب خليج فارس به جامعه هاي شهري مدرن تبديل شدند. همچنين درآمد سرشار نفت موجب افزايش هزينه هاي عظيم نظامي شد. در آن روزها اين باور گسترده شايع بود که متحداني مانند آمريکا و انگليس در تضمين منطقه نقش حياتي بازدارنده دارند. اما در ايران به رغم درآمدهاي زياد باعث بروز انقلاب و سرنگوني شاه در سال 1979 شد.

new

در سال 1979 مصر و اسرائيل پيمان صلح امضاء کردند در آبان 1980 (1358) سفارت آمريکا در تهران اشغال شد در عربستان هم تحرکات ضددولتي صورت گرفت سفارت آمريکا هم در عربستان به آتش کشيده شد.

 به نظر ميرسيد منافع آمريکا در منطقه تهديد ميشود. در سال 1980 کارتر دکترين خود را ارائه کرد که به موجب آن هر تلاش خارجي به منظور اعمال کنترل بر منطقه خليج فارس به منزله تهديدي عليه منافع امريکا تلقي ميشود و چنان تلاشي با هر وسيله ممکن از جمله نيروي نظامي سرکوب خواهد شد. با حمله عراق به ايران منطقه دچار آشفتگي شد.

آمريکا به کشورهاي عربي خليج فارس پيشنهاد حمايت ديپلماتيک و نظامي داد. در سال 1981 شوراي همکاري خليج فارس تشکيل شد ابتدا کشورهاي عضو آن کمکهاي شاياني به عراق کردند سپس اين شورا به گروه قدرتمندي در برابر ايران و عراق تبديل شد کلينتون هم در دهه 1990 سياست مهار دوگانه را براي مهار ايران و عراق در پيش گرفت. در 1990 عراق به کويت حمله کرد و سال 1991 سال آزادسازي کويت توسط نيروهاي ائتلاف بود. بمب گذاري در خُبَر عربستان در سال 1996 و کشته شدن 9 نظامي آمريکايي جنجال بسياري در منطقه به پا کرد.

با حملات تروريستي 11 سپتامبر سال 2001،آمريکا نيروهاي خود را به سرعت به مدد حضور از پيش برنامه ريزي شده و همکاري با کشورهاي عرب منطقه عليه رژيم طالبان بسيج کرد. موفقيت عمليات اين نتيجه را نيز در بر داشت که واشنگتن در مورد حمله نظامي به عراق وسوسه شد. کشورهاي عربي منطقه براي اعمال فشار بر صدام با آمريکا همراه شدند. معناي اين آمادگي آن بود که کشورهاي محافظه کار عربي خليج فارس حضور نظامي آمريکا را حتي در آبهاي ساحلي يا در پايگاههاي هوايي به منزله عنصر دائمي آينده خليج فارس در دوران پس از صدام پذيرا شدند.

شوراي همکاري خليج فارس در شرايط خاص منطقهاي پايه گذاري شد. جنگ ايران و عراق سال پيش از آن شعلهور شده بود و کشورهاي عربي خليج فارس ازاينکه به جنگ کشيده شوند هراس داشتند. از موارد ديگر نگراني تقويت نظامي شوروي در يمن جنوبي و اتيوپي، انقلاب ايران در 1979 و حمله شوروي به افغانستان بود.

منشور اصلي شوراي همکاري خليج فارس در 1981، اشارهاي به دفاع يا امنيت نکرده است. بلکه تاکيد آن بر همکاري در امور اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي است. با اين وجود رهبران اين کشورها در دسامبر 1981 موافقت کردند که همکاري دفاعي نيز در فعاليتهاي سازمان گنجانيده شود. در ژانويه 1982 وزراي دفاع اين شورا گرد هم آمدند تا يک سيستم امنيتي مشترک را مورد بحث قرار دهند. در نوامبر 1984 کشورهاي اين شورا موافقت کردند که واحدي به نام نيروي حافظ شبه جزيره به وجود آورند که تحت يک فرماندهي مرکزي در پايگاه نظامي ملک خالد در شمال شرقي عربستان مستقر ميشد.

از دهه 1980 به اين سو بعضي از کشورهاي عربي خليج فارس جزو مجهزترين نيروهاي نظامي جهان شده اند. البته از لحاظ عددي مجموع نيروي انساني آنها به مراتب کمتر از ايران يا عراق است. برخي از اين کشورها به ويژه امارات به شدت وابسته به سربازان و مستشاران قراردادي خارجي هستند. اين کشورها ظرفيت نظامي خود را با آزادسازي کويت در 1991 توسعه بيشتري دادند. اعضاي شورا پس از سال ها مذاکره در دسامبر 2000 براي نخستين بار يک توافق دفاعي رسمي را به امضاء رسانيدند. توانايي زيادي در ميان نيروهاي نظامي اين کشورها وجود دارد اما براي اقدام مشترک با نيروهاي متحد توانايي محدودي دارند.

با وجود مخالفت شوراي همکاري خليج فارس با اعزام نيروهاي رزمي در عمليات آزادي عراق در 2003، همکاري نظامي ميان اين کشورها و ايالات متحده در طول جنگ گسترده بود. اين امر مبين اين واقعيت است که کشورهاي عربي خليج فارس پذيرفتهاند که از هنگام خروج انگلستان از خليج فارس در 1971 و عليرغم تشکيل شوراي همکاري خليج فارس، آمريکا نقش حفاظت از آنها را به عهده گرفته است.

عربستان به صورت سنتي شريک دفاعي آمريکا بود و پيش ازسال 2002 نيز آمريکا پايگاهي در اين کشور داشت. کويت هم در سال 1991 قرارداد ده ساله همکاري نظامي با آمريکا امضاء کرد . ازسال 1995 بحرين به مرکزي براي ناوگان پنجم آمريکا تبديل شد. طبق قرارداد 1992 آمريکا اجازه يافته است که تجهيزاتي مناسب يک تيپ پياده نظام زرهي در قطر به وجود آورد. در امارات متحده يک مجموعه تسليحاتي با تجهيزات لازم براي يک تيپ زرهي آمريکا در يکي از بنادر دوبي مستقر شده است همچنين آمريکا از 4 پايگاه هوايي در عمان استفاده ميکند.آمريکا به جاي دخالت در بحران کشورهاي عربي خليج فارس ميتواند در تغيير شکل حکومتشان از سنتي و ميراثي به نظامهاي پاسخگوتر و مردم سالارانهتر کمک کند.

آگاهي از محتواي اين کتاب براي ايرانيان و فارسي زبانان به ويژه دست اندرکاران روابط خارجي و پژوهشگران سياست خارجي و انرژي و همکاري هاي اقتصادي منطقه اي، از چند جنبه اهميت فوق العاده دارد.

نخست، به علت اطلاعات مفيد و به روز شده اي که در کتاب ارائه شده که تقريباً همه جنبه هاي حساس روابط سياسي، اقتصادي، خويشاوندي ميان کشورهاي عربي حاشيه خليج فارس را دربر مي گيرد.

 دوم، حساسيت هاي دولت آمريکا نسبت به منطقه از ديد کنترل انرژيِ هيدروکربني، تسلط بر منطقه به عنوان يک مرکز حساس راهبردي، مهار رقباي اقتصادي و سياسي آمريکا و دورنگه داشتن آنها از منابع خاورميانه و خليج فارس که در اين کتاب تشريح شده است.

اين کتاب همچنين از دخالت هاي آشکار و نهان آمريکا و انگليس بر مقدرات منطقه پرده بر مي دارد و از نقش آفريني آمريکا براي ايجاد تهديدهاي تصنعي براي تثبيت حضور خود در منطقه و فروش تسليحات نظامي به کشورهاي منطقه سخن مي گويد.

 

 منبع: اداره کل آموزش و پژوهش معاونت سیاسی صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران (11/4/1390)

  http://r.iribnews.ir

تاريخ : یکشنبه 1390/04/26 | 10:0 | نویسنده : مصطفی کریمی |
سرگذشت تاریخی چهار جزیره در خلیج فارس

جزیره‏ های: باسعیدوی قشم، بوموسی، تمب بزرگ (تمب گپ)، تمب کوچک (تمب مار)

احمد اقتداری

مجله یغما، مهر 1356 - شماره 349

در سال 1909 میلادی برابر با 1326 هجری قمری، پس از سی سال که فعالیت‏ انگلیسیان ظاهرا در این جزیره بچشم نمی‏خورد، بار دیگر در انبارهای ذغال برای سوخت‏ کشتی های انگلیسی ذخیره کردند که بعدها در جنگ جهانی اول مورد استفاده قرار گرفت و پرچم انگلیس همچنان برفراز پایگاه باسعیدو برافراشته می‏شد. سدید السلطنه کبابی نوشته‏ است:«...تدریجا بعنوان مالکیت مقدار محوطه پنجهزار ذرع اراضی ایران متصرف و ابنیه‏ عالیه‏ای بنا نهادند، و انگلیسی زیاد در آنجا مقیم شدند. »

در سال هزار و سیصد قمری مطابق 1882 عیسوی انگلیسی ها عموما به هند رفتند و با سعیدوی خودرا با ذغال هائی که به محمد محمود حفاظ، تبمه ایران سپردند، نگارنده‏ در مسافرت خود به باسعیدو در دیرینه دفتری نزد محمد محمود حفاظ خریطه و امتداد با سعیدو را یافته و چنین نگاشته بود، طول از مغیب تا مطلع ثریا هشت هزار و ششصد و پنجاه‏ و چهار فیت و عرض از غیوب نعش تا مطلع سهیل پنج هزار و دویست و هشتاد و پنج فیت و فیمابین‏ تیر و سماک در آنجا هفت هزار و سی و سه می‏شود. سابقا فقط ایام یکشنبه پرده بریتانیا بلند می‏نمودند، از سال هزار و هشتصد و نود و نه عیسوی مطابق 1317 هجری قمری هرروز پرده بلند می‏نماید. در سال هزار و نهصد و پنج عیسوی مطابق 1323 هجری انگلیس‏ها ورقه‏ محسوبیت و تابعیت خود به محمد محمود حفاظ داده‏اند. در سال 1910 مطابق 1328 هجری‏ محمد محمود از خدمت استعفا داده و نصف مواجب درباره او مادام حیات برقرار کردند.

از سال 1909 بعد از آنکه سی سال ذغال در آنجا پیاده ننمودند مجددا شروع به پیاده‏ نمودن ذغال کردند، تاکنون در اتصال ذغال وارد می‏نمایند، محافظ و محاسب از خود انگلیس ها حال در آنجا هست. در قبرستان سابق انگلیس‏ها قبور زیاد از آنان دیده می‏شود دلالت بر کثرت نفوس سابقه آنها در باسعیدو می‏نماید. . .



ادامه مطلب
تاريخ : شنبه 1390/04/25 | 19:11 | نویسنده : فاطمه نجفی |
فونت زيبا سازفونت زيبا سازفونت زيبا سازفونت زيبا سازفونت زيبا سازفونت زيبا سازفونت زيبا سازفونت زيبا سازفونت زيبا سازفونت زيبا سازفونت زيبا ساز


خلیج فارس، خاستگاه تمدن ها

خليج هميشه فارس، نامي ماندگار از قديم تا هميشه، تا وقتي که ايران زنده است، تا وقتي که ايراني زنده است. اگر طي چند سال اخير به بهانه برخي دشمن تراشيها و ناآگاهي به تاريخ و تمدن کهن ايران زمين و بي اطلاعي از پيشينه هزاران ساله اين سرزمين با همه خشکيها و درياهايش، برخي از دشمنان سعي در تعويض نام خليج فارس دارند بايد با يادآوري تاريخ اين ديار آنان را متوجه اشتباه عمدشان بکنيم. بايد دنيا بداند که خليج فارس، خليج هميشه فارس ايران بوده، هست و خواهد بود.

بديهي است خليج فارس به علت راه داشتن به اقيانوس و درياهاي آزاد در طول تاريخ مورد توجه ملل حاشيه آن بوده است. ساکنان سواحل خليج فارس يعني اقوامي چون ايلاميها، آشوريها، سومريها، آکديها، بابليها، مديها و پارسيان در طول تاريخ بنيانگذار تمدنهاي درخشاني بوده اند. در اين دريا همه ملل و اقوام همچون پارسيان، مصريها، يونانيها، سومريها، هنديها، فينقيها، مقدونيها و اعراب به دريانوردي پرداخته اند و هر زمان متناسب با موقعيت سعي در شناخت بيشتر و تسلط بر سوامل و منابع آن نموده اند. 

 نام خليج فارس در تعريف جغرافيايي :

 خليج فارس عبارت از پيشرفتگي دريا در خشکي است که حد واسط سرزمين ايران و شبه جزيره عربستان مي باشد. اين دريا از قديم در بين اعراب، "بحرالفارس" نام داشته و در ماخذ اسلامي نيز بدين نام آمده است. در کتاب "حدود العالم" که يک هزار سال پيش تاليف شده و قديمي ترين کتاب فارسي موجود در دانش جغرافياست در خصوص اين دريا آمده است:"خليج پارس از حد پارس برگيرد، با پهناي اندک تا به حد سند رسد". در نوشته هاي غربي اين دريا با نام "پرسيکوس سينوس"((Sinus Persicus يا "پرسيکوم ماره" آمده است.

در خصوص قدمت نام خليج فارس بايستي گفت از اسناد و مدارک زمان هخامنشيان چنين برمي آيد که نام "درياي پارس " از دوران گذشته مورد استفاده بوده است چنانکه در کتيبه اي که از داريوش پادشاه هخامنشي در تنگه سوئز بدست آمده از آن به عنوان "درياي پارس" ياد شده است. در زمان ساسانيان نيز خليج فارس را به نام "درياي پارس" ناميدند.



ادامه مطلب
تاريخ : جمعه 1390/04/24 | 6:10 | نویسنده : مصطفی کریمی |

Asian Port Cities, 1600-1800: Local And Foreign Cultural Interactions

by Haneda Masashi

نویسنده: هانه دا ماساشی

سال انتشار: 2009

بندر شهرهای آسیا در قرون هفدهم و هجدهم مکانهایی بودند که در آنها روابط فشرده ی فرهنگی جریان داشت و این روابط فرهنگی طیف گسترده ای از تجار و بازرگانان را که از سراسر جهان به این بنادر رفت و آمد می کردند در بر می گرفت. این تعاملات سوالاتی را در مورد  روابط بازرگانانی که در این بندر شهرها  به تجارت می پرداختند و هم چنین درباره ی مقررات و قوانینی که از طرف مقامات ناظر بر تجارت بنادر با اجرا در می آمدند به وجود می آورد.

با در نظر گرفتن مقایسه میان بندر شهرهای شرق، جنوب شرقی و جنوب آسیا، جایی  که کمپانی های هند شرقی اروپا از مراکز تجاری حمایت می کردند این کتاب در صدد است با گذر از تاریخ های ملی، تعاملات فرهنگی را بر پایه منطقه ای مورد بررسی قرار دهد. نویسندگان به ادبیات غنی مرتبط با تعاملات میان فرهنگی  بین هلند و ژاپن در ناکازاکی در موضوعات مورد بحث پی برده اند: از جمله معماری، بازرگانی، ارتباطات هنری، معاملات تجاری و ....

این کتاب در ده بخش به بررسی بنادر مهم تجاری شرق آسیا در قرون 17 تا 19 میلادی پرداخته است و نگارش هر بخش توسط یک محقق صورت گرفته است:



ادامه مطلب
تاريخ : پنجشنبه 1390/04/23 | 22:10 | نویسنده : فاطمه نجفی |

نويسنده: همایون الهی

معرفي: مهري كزازي

كتاب ماه تاريخ و جغرافيا شماره 155

 

خلیج فارس از مصب اروند رود که خود از پیوستن کارون، دجله و فرات به وجودآمده تا شبه جزیره مسندم در عمان امتداد و از طریق دریای عمان با اقیانوس هند ارتباط دارد و تنگه هرمز حدفاصل خلیج فارس و دریای عمان است. این منطقه که هشت کشور حاشیه آن، خلیج فارس و تنگه هرمز را در بر می گیرد در طول تاریخ از اهمیت قابل توجهی برخوردار بوده است. در طول تاریخ، خلیج فارس با دریایی بس فراختر از امروز، متمدن ترین مردم و قوی ترین دولت ها را در خود جای داده بود و از این نظر بر دنیای پیشرفته و متمدن آن روز برتری داشت و زمانی دیگر به علت وجود راههای بازرگانی شهرت داشت وبا کشف نفت اهمیت آن چندان برابر گشت.در دوران رقابت های استعماری و همچنین در هنگامه جنگ سرد، این منطقه همچنان اهمیت اقتصادی و نظامی خود را حفظ کرده بود.  با توجه به این تعاریف، کتاب خلیج فارس و مسائل آن به تالیف همایون الهی، ارائه شناسه هایی از موقعیت جغرافیایی، آب و هوا، جزایر و تاریخ سیاسی این منطقه و مواردی چون موقعیت ژئوپلتیک، ژئواستراتژیک و ژئواکونومیک آن منطقه پرداخته است،  به ویژه به حضور دولتهای فرامنطقه ای در این منطقه و سیاست ها واهداف این قدرت ها توجه بیشتری مبذول داشته است.اختلافات مرزی و ریشه یابی آنها و عوامل همگرایی و واگرایی همراه با اقدامات حفظ امنیت در منطقه و تحولات اواخر قرن بیستم و اوایل قرن بیست و یکم و نقش دولتهای منطقه ای و فرا منطقه ای در خلیج فارس، از موارد دیگر مورد بحث این کتاب می باشد.

کتاب خلیج فارس و مسائل آن به مسائل گوناگونی در این آبراه با اهمیت پرداخته،  اما بحث اصلی این کتاب حول محور کنش ها و واکنش های سیاسی در این منطقه  است که بر مبنای آن کتاب به سیزده فصل تقسیم شده است.



ادامه مطلب
تاريخ : چهارشنبه 1390/04/22 | 14:53 | نویسنده : مصطفی کریمی |

پژوهش های پیشین درباره ی تاریخ دریانوردی آسیا، اغلب بر موضوعاتی نظیر امپراتوری ها، بنادر و راه های ارتباطی، کمپانی های مختلف، جریانات تبادل کالا، دزدی دریایی، نقش حکام در سیستم های تجاری محلی و ... متمرکز بود. یک موضوع کاملا متفاوت و نسبتا دست نخورده که لزوم بررسی آن احساس می شود نقش تنگه های دریایی قاره آسیا است.

به همین دلیل در دانشگاه بن آلمان به منظور بحث و تبادل نظر در باب موضوعات مرتبط، نشستی کوتاه مدت برگزار خواهد گردید. در این نشست دو روزه از 17 تا 16 سپتامبر 2011 «تنگه های آسیا و نقش و کارکرد آنها» در محورهای زیر مورد بررسی قرار می گیرد:



ادامه مطلب
تاريخ : سه شنبه 1390/04/21 | 23:26 | نویسنده : فاطمه نجفی |
سرگذشت تاریخی چهار جزیره در خلیج فارس

جزیره ‏های:باسعیدوی قشم،بوموسی،تمب بزرگ(تمب گپ)،تمب کوچک(تمب مار)

(1)

نويسنده: احمد اقتداري

مجله يغما،شماره 348، شهريور 1356

 

مقدمه

پیش از قرن بیستم میلادی،از میان هشتاد و چند جزیره خلیج فارس و دریای‏ عمان، بجز جزیره‏ های هرموز و کیش و بحرین در خلیج فارس و یکی دو جزیره‏ گمنام در دریای عمان، سرگذشت تاریخی مدون و مستقلی برای جزیره‏ های این‏ دریای نیلگون وجود نداشت.

دورهء اول نفوذ بریتانیا در خلیج فارس تقریبا تا اواخر قرن 18 میلادی به‏ طول انجامید و رویهمرفته این دوران نفوذ را می‏توان یک دوران تجاری و بازرگانی‏ نام نهاد زیرا بازرگانان کمپانی هند شرقی که مبادرت به توسعه نفوذ در خلیج فارس‏ نموده بودند، بیش از هز چیز به یک راه بازرگانی آسان و ارزان که به عراق و مدیترانه متصل می‏گردید نظر داشتند.

در دورهء دوم توسعه قدرت و نفوذ بریتانیا در خلیج فارس که تا اواسط قرن‏ نوزدهم میلادی بطول انجامیده، سیاست بریتانیا در خلیج فارس تغییر محسوسی پیدا کرد و از جنبه‏ های اقتصادی محض به سوی منافع سیاسی روی آورد و این منافع‏ جدید نیز تماما در اطراف تأمین نیازمندی های دفاعی حکومت هند و امپراطوری‏ انگلیس در خلیج فارس دور می‏زند در این مرحله است که بریتانیا در امور سیاسی‏ اعراب ساکن سواحل جنوبی خلیج فارس فعالیت های دقیق و مستمر نمود و منافع‏ بریتانیا در شبه جزیره عربستان همپایه منافع بریتانیا در عراق و حتی ایران گردید. شرکت هند شرقی مقارن با این ایام شروع به توسعه دامنه فعالیت های غیر اقتصادی‏ خود در اطراف منطقه نمود و دست‏اندازی هائی در قلمرو سرزمین ها و آب و خاک مجاور خود کرد و کمپانی هند شرقی بعنوان یک قدرت نیرومند سیاسی حاکم در منطقه کلیه امور هندوستان را بعنوان تضمین امپراطوری اتگلستان در دست گرفت. با تعیین نایب السلطنه انگلیسی هند از نظر حفظ منافع کلی امپراطوری انگلیس با خلیج فارس بصورت یکی از پراهمیت‏ ترین مناطق استراتژی در آمد و مهمترین‏ منطقه از نظر مجاورت با خطوط ارتباطی انگلیس و هندوستان و ارزنده ‏ترین راه‏ دسترسی به امپراطوری جنوب آسیائی اتگلستان بشمار آمد.1




ادامه مطلب
تاريخ : دوشنبه 1390/04/20 | 12:49 | نویسنده : فاطمه نجفی |

عوامل دیگری نیز همچون نبود امنیت کامل در کشورهای صادر کننده مانند عربستان ، عراق و همچنین درگیری های سیاسی و خطرهای موجود بر سر پروندة هسته ای ایران بر بهای نفت اثر گذار است .حضور و افزایش نیروهای آمریکایی در خلیج فارس همراه با رفتارهای تحریک کننده و خطرناک آن کشور هم بر بهای

نفت در بازار های جهان اثر دارد .[1]

جدول 3: جحم و عمر ذخایر نفت در کشورهاي خليج فارس[2]

کشور

ذخایر

نسبت ذخیره به تولید

ایران

7/89

3/63

عراق

5/112

بیش از صدسال

کویت

5/96

بیش از صد سال

قطر

7/3

3/13

عربستان

5/261

7/80

امارات

8/97

بیش از صد سال

 

همچنين وضع ماليات هاي سنگين بر توليدات نفتي ، باعث مي شود كه رفاه مصرف كنندگان رفته رفته كاهش يابد و قيمت انرژي ها (نفت) بيش از اندازه معمول آن ، تعيين شود.[3] بطور كلي تشكيل اوپك در دو زمينه تأثير گذاشت : در زمينه ملي كردن صنايع نفت كشورهاي عضو و در زمينه بهبود وضع قيمت ها. در رابطه با افزايش قيمت نفت اوليت اقدام اوپك در قرارداد تهران تريپولي در سال 1971م (1350) برداشته شدكه طبق آن ماليات بر درآمد از 50 درصد به 55 درصد رسيد


[1]  - طهماسبي ، مريم ؛ چشم انداز بازار نفت ، شانا، 1383 ، www.assaluyeh.com

[2]  -  نوازني ، بهرام ؛ اوپك و اثر نوسان هاي بهاي نفت بر كشورهاي خليج فارس ؛ اطلاعات اقتصادي سياسي ، ش 234-233 ، ص 51

[3] - صحنه ، بهروز ؛ تحولات بازار نفت ،تغيير چشم انداز و ضرورت تجديد ساختار اوپك ؛ اطلاعات سياسي اقتصادي  ، ش 216-215  ، ص 183



ادامه مطلب
تاريخ : دوشنبه 1390/04/20 | 10:41 | نویسنده : مصطفی کریمی |

بندر عباس یا گمرون قدیم منطبق بر سه آبادی قدیمی «سورو»، «نخل ناخدا» و «بندر» [با کسر دال] است که تعیین مکان دقیق آن در میان این سه آبادی چندان ساده نیست. در متون جغرافیایی قرون نخستین اسلامی از جمله در مسالک و ممالک اصطخری ، از بندری به نام سورو یا «شهرو» در مسیر راه تجاری هرموز به کرمان و شیراز اشاره شده است. بندر نخل ناخدا که اکنون در غرب بندر عباس قرار دارد از نواحی قدیمی بندر عباس است. اما بندری که پرتغالی ها آن را «بندل» تلفظ می کرده اند احتمالاً محلی است که بعد ها به گمرون یا گمبرون معروف شده است.

آفاناسی نیکیتین سیاح روسی که بین سال های 870تا 877. ق / 1466تا 1472.  م از این منطقه عبور کرده است از آن با عنوان بندر یاد کرده است.

آلبو کرک در سال 913. ق/ 1515. م  در این بندر قلعه ای حفاظتی با هدف حمل و نقل آب آشامیدنی و کالا ساخته است دو سال بعد گیل سیموئز منشی سفیر پرتغال در دربار شاه اسماعیل، روستای بندل را یک آبادی صد نفری با یک مسجد توصیف کرده است.

در سال 930. ق آنتونیو تن ریرو درباره ی این بندر می نویسد: « خانه های آن با نی و بوریا ساخته شده اند و ساکنان آن افراد تهیدست هستند و سرزمینشان سرشار از خرمای مرغوب است.»  مایکل ممره در سال 947. ق جمعیت این بندر را هفتاد تا هشتاد خانوار تخمین زده است.

پرتغالی ها با استقرار کامل در جزیره ی هرموز از این روستای کوچک به عنوان نخستین لنگرگاه دریایی در خاک اصلی ایران استفاده و قلعه ای نظامی در آن ایجاد کردند. این بندر طی صد سال بعد توسعه ی چندانی نیافت و همچنان به عنوان پایگاه نظامی مورد استفاده قرار می گرفت.



ادامه مطلب
تاريخ : یکشنبه 1390/04/19 | 22:22 | نویسنده : فاطمه نجفی |

انجمن ایرانی تاریخ سومین همایش خود را با عنوان«فرهنگ وتمدن ایران در دوره سلجوقی» در اردیبهشت 1391 برگزار می کند:

محور های اصلی همایش به شرح زیر می باشند

-مباحث سیاسی:

خاندان سلجوقی

حکومت های محلی و خاندان های حکومتگر

نظام و ساختار قدرت سیاسی و دگرگونی های آن

اندیشه سیاسی

ساختار و کارکردهای دیوانسالاری

سیاست و روابط خارجی

ساختار و کارکردهای سپاه



ادامه مطلب
تاريخ : شنبه 1390/04/18 | 21:5 | نویسنده : فاطمه نجفی |

نام کتاب: دایره المعارف لارستان

نویسنده: دکتر سعید محمودیان


«لارستان سرزمینی که فرهنگ و زبان لارستانی در آن نفوذ دارد»

دکتر سعید محمودیان در سال 1938.م در اوز به دنیا آمد و تحصیلات مقدماتی خود را در همین شهر و لار و شیراز گذراند و تا سال 1953 با  اتمام تحصیلات خود در لارستان زندگی می کرد و دانشکده پزشکی را در سال 1965 در شیراز به پایان برد و برای گرفتن تخصص به امریکا و ایالت ویرجینیا رفت.

کتاب دائره المعارف لارستانی در سیصد و ده صفحه به چاپ رسیده و حدود پنج­هزار کلمه لارستانی را شامل می شود که مداخل به صورت الفبای فارسی تنظیم شده است. اصل کلمه را به رسم الخط فارسی و سپس تلفظ کلمه به حروف انگلیسی آمده است. و در ادامه معنای هر کلمه را به زبان انگلیسی شرح داده است.

تا آنجا که امکان داشته است مولف از تصاویر هم استفاده کرده و بر روی تصاویر اصل کلمه و گاها اجزای آن شرح داده شده است. این کتاب در سال ۲۰۰۷ و در امریکا با هزینه شخصی مولف به چاپ رسیده است.



تاريخ : شنبه 1390/04/18 | 1:59 | نویسنده : فاطمه نجفی |

ج ) اوپك و منطقه خليج فارس :

از زمان تاسیس اوپک تاکنون اوپک فراز و نشيب های بسیار داشته که از عوامل درونی و بیرونی مایه گرفته است. ناهماهنگی اعضای اوپک در جریان انقلاب اسلامی و تجاوز عراق به ایران [1] و همچنین پایبند نبودن اعضا به تعهدات و تصمیمات اوپک[2] از یک سو و تلاش دولتها و شرکت های مصرف کننده نفت برای جلوگیری از نیرومند شدن اوپک و بهره مندی از نفت ارزان از سوی دیگر از این دست عوامل بوده است.

 با این حال ، گرچه میزان تولید اوپک کاهش یافته است اما از آنجا که عمر ذخایر آن از 5/32 سال در 1980 به 7/89 سال در 1985 افزایش یافته و در برابر به سبب افزایش تولید کشورهای غیر عضو اوپک در همین مدت ، عمر ذخایر آن کشورها از 5/18 سال در 1980 به 3/16 سال در 1985 کاهش یافته است، به نظر می رسد که اوپک همچنان بتواند جایگاه خود را تقویت کند.

عربستان ، ایران ،کویت ،عراق و نزوئلا بر سر هم نزدیک به 700 میلیارد بشکه ذخایر اثبات شده نفت دارند که تداوم تولید نفت از سوی آنها به شرط حفظ آهنگ سال 1997 ، کمابیش تا 90 سال دیگرامکان  پذیر است.  بدین سان در بلند مدت کشورهای عضو اوپک یعنی 5 کشور یاد شده (اعضاي مؤسس) و نیز امارات عربی متحده بادارا  بودن حدود 70 درصد ذخایر اثبات شده نفت جهان ؛ كه به جزء كشور ونزوئلا همگي آنها در منطقه خليج فارس واقع هستند در آینده استراتژیها و سیاستهای نفت اوپک و بلکه جهان را رقم خواهند زد.[3]

نکته مهم دیگر ، منطقه جغرافیايی اعضاي مؤسس و اصلی اوپک است  ؛ زیرا  65 درصد منابع اثبات شده نفت در خلیج فارس است .[4] در سال 2001 ، خلیج فارس بیش از 28 درصد ظرفیت تولید جهان را دارا بوده و

در همین سال منطقه خلیج فارس و شمال آفریقا 34 درصد ظرفیت تولید جهان را در اختیار داشته اند.[5]

همچنین بر پایه برآورد آژانس بین المللی انرژی[6] ،کل تولید متعارف و نامتعارف نفت از 1/77 میلیون بشکه در روز در سال 2002 به 3/121 میلیون بشکه در سال 2030 افزایش خواهد یافت که از این افزایش 3/44 میلیون بشکه ای در روز ، 7/30 میلیون بشکه در روز (69 درصد) سهم خاورمیانه و خلیج فارس خواهد بود.[7]



[1] - فرشاد گهر  ، ناصر ؛ بررسي قدرت اوپك در سياست جهاني نفت  ،   صص 142- 140 

[2]  -  استقامت  ، فاطمه ؛ اوپك  ، صص 185-183

[3] -  خلعتبري ، فيروزه ؛ مباني اقتصاد نفت ، صص 77 - 76

[4]  - بركشلي ، فريدون ؛ اوپك و بحران هاي نفتي ، ص 68

[5]  -  گروه پژوهش شانا ، " نقشش خليج فارس و خاورميانه در صادرات انرژي ، www.assaluyeh.com

[6] - IEA

[7]  - همان



ادامه مطلب
تاريخ : جمعه 1390/04/17 | 10:26 | نویسنده : مصطفی کریمی |

در تاريخ 17/5/2011 در دانشگاه توبينگن آلمان نشستي با عنوان «The Ibadism of Oman Its Overseas development and its Perception Overseas  »  به مدت سه روز برگزار گرديد.

اين نشست در چند گروه تخصصي به بررسي تاريخ عمان از دوران پيش از اسلام تا دوره ي معاصر پرداخت. نشست هاي برگزار شده به اين شرح مي باشد:

الف) عمان و دنياي خارج تا 1500 ميلادي

رئيس جلسه هاينس گابه از دانشگاه توبينگن و مسقط

1.        عمان پيش از اسلام: شواهد داخلي- ديدگاه خارجي (يول از هايدلبرگ آلمان)

2.        منشا هويت عماني (ويلكينسون دانشگاه آكسفورد دانشگاه پاريس)

3.        اردوگاه­هاي عماني در عراق، ايران و شبه قاره هند و گسترش اباضيه (ايخنر از توبينگن آلمان)

4.         باد هاي سركش: عمان و اقيانوس هند (آگيوس از دانشگاه اگزتر انگلستان)

5.        دريانوردي عمان و قايق هاي عماني (ووسمر از فريمانتل استراليا)



ادامه مطلب
تاريخ : پنجشنبه 1390/04/16 | 18:41 | نویسنده : فاطمه نجفی |

تحولات مسیر تجاری جاده بوشهر _ شیراز  در جنگ جهانی اول

 

مقاله از : سعیده صیادی، دانشجوی کارشناسی ارشد تاریخ گرایش ایران باستان، دانشگاه تهران

             زینب مختاری، کارشناسی ارشد تاریخ گرایش مطالعات خلیج فارس، دانشگاه تهران

چاپ شده در مجموعه مقالات همایش فارس شناسی

 

چکیده :

از سال 1778 میلادی که کمپانی هند شرقی انگلیس بوشهر را به مرکز تجارتی در خلیج فارس مبدل ساخت، مسیر تجاری بوشهر به شیراز از اهمیت ویژه ای برخوردار گشت. اهمیت این جاده زمانی بر ما روشن تر خواهد شد که دریابیم حجم قابل توجهی از مبادلات تجارتی انگلیس با ایران از طریق بندر بوشهر صورت می گرفته است. کالاهای تجاری از این بندر و از طریق مسیر تجاری بوشهر ـ شیراز به سایر نقاط ایران فرستاده می شد. نا امنی این جاده منافع سرشار تجاری بریتانیا را به خطر می انداخت. کشمکش و رقابت سران ایلات از عوامل اصلی نا امنی مسیر بود. علاوه بر رقابت ایلات با هم ، این خوانین مبارز و ضد انگلیسی در طی سالهای جنگ جهانی اول توانسته بودند راه شاهی (بوشهرـ شیراز) را ببندند و مشکلات فراوانی برای نیروهای انگلیس فراهم آوردند. این در حالی بود که حکام فارس قدرت و ابزار کافی برای جلوگیری از این درگیری ها را در اختیار نداشتند. حتی اقداماتی چون مذاکره با این خوانین و ایجاد ژاندارمری در فارس نیز نتوانست امنیت را برقرار سازد. این مسأله موجب نارضایتی انگلیسیها از اوضاع آشفته حاکم شده بود. سر انجام برقراری امنیت این مسیر تجاری پر اهمیت، انگیزه اصلی انگلستان در ایجاد قوائی به نام پلیس جنوب ایران((South Persia Rifles شد که در عین حال وسیله ای جهت دخالت این کشور در امور جنوب ایران بود. در این تحقیق بر آنیم تا تحولات این مسیر تجاری، عوامل ناامنی  و تلاش ها و اقدامات حکام فارس برای برطرف کردن این عوامل و همچنین اقدامات انگلیس در این خصوص  در طی سالهای 1299 ـ 1290 ه.ق  را مورد بررسی قرار دهیم.

 

واژه های کلیدی: مسیر تجاری ـ امنیت ـ ایالت فارس ـ انگلیس ـ جنگ جهانی اول



ادامه مطلب
تاريخ : پنجشنبه 1390/04/16 | 11:21 | نویسنده : مصطفی کریمی |

اطلاعیه

دریافت گواهینامه و کتاب مجموعه مقالات هفتمین همایش ملی خلیج فارس


o8ew5cglm9lgzzdqk2.jpg


به گزارش روابط عمومی مرکز گردشگری علمی- فرهنگی دانشجویان ایران (ایستا)- به اطلاع می رساند: شرکت کنندگان در هفتمین همایش ملی خلیج فارس می توانند جهت دریافت گواهینامه پذیرش اصل مقاله یا چکیده مقالات و همچنین کتاب مجموعه مقالات هفتمین همایش ملی خلیج فارس با شماره تلفن های 66491222 و 66491136 تماس حاصل فرمایند.

خاطرنشان می گردد دریافت کتاب برای عموم آزاد است%



تاريخ : چهارشنبه 1390/04/15 | 6:30 | نویسنده : مصطفی کریمی |

دکتر پیروز مجتهد زاده


6jeq96izqxytzmhep9.jpg


مرحوم آقا شيخ محمد تقی مجتهد کلاگر کالجی:روحانی متقی بود که بيشتر به تحقيق و تدريس علوم دينی متمايل بود و از سياست گريزان. ۲۰ سال بيشتر نداشت که پدرش، مرحوم آخوند ملا يوسف (فرزند استاد لطفعلی کلاگر)، او را در اواخر سلطنت ناصرالدين شاه قاجار، برای تحصيل علوم دينی به نجف فرستاد. نجف در آن دوران مهمترين مرکز تحقيقات و تحصيلات فقهی شيعه بود و حضور برجستگانی مانند آيت اله اصفهانی و آيت اله مازندرانی رهبران مشهور دنيای تشيع در آن شهر که در جريان بالا گرفتن جنبش مشروطيت نقشی ايفا کردند، اعتبار ويژه ي نجف در جهان اسلام را مسلم کرده بود. هنگامی که آخوند ملايوسف در نامه ای به نجف از حال فرزندش پرسيد، جواب اين بود که« شيخ تقی مات قبل عن يموت»؛ يعنی شيخ تقی تا آن اندازه در تحصيل علوم غرق شده است که گويی قبل از مرگش از دنيا رفته است. او پنجاه سال داشت که از نجف برگشت و مرحومه زبيده خانم، دختر مرحوم ملا علی نواب و نوه ي آيت اله محمد مجتهد تنکابنی، مولف« قصص العلما» را که گويی تفاوت سنی قابل توجهی با وی داشت، به عقد خود در آورد.  

در بازگشت از نجف برای مجتهد در دو مسجد (مدرسه ي) خان مروی و مسجد مادرشاه در تهران، حوزه ي درسی تدارک ديده شد. اين دوره همزمان بود با آغاز جنبش های مشروطيت و شوهر خواهر همسرش(باجناقش) ميرزا محمد ولی خان سپهسالار تنکابنی در مقام نخست وزيری ايران سخت درگير رقابت های سياسی با نامداران عصر خود بود. مرحوم سپهسالار برای باجناق جوانتر از خودش؛ مجتهد تازه از نجف برگشته، احترام زيادي قائل بود و همين امر حوزه ي درسی مجتهد را تبديل به محل تردد فعالان سياسی و انتظار از وی برای مداخله در امور جاری به سود اين و آن کرد. مجتهد که اساساً يک روحانی متّقی بوده و به امور سياسی علاقه ای نداشت، طبيعتاً حاضر نبود که وارد مباحث سياسی روز شود. به همين دليل دو سال از بازگشتش از نجف نگذشته بود که او خودش را ناچار ديد از تهران به نور مهاجرت کند. او به صيدکلا و کلاگر محله کالج برگشت و در صيدکلا که آن موقع روستای کوچکی در ميان جنگل بيش نبود، مدرسه و حوزه ي علميه ای برای خود درست کرد و به تدريس طلّاب علوم دينی از سراسر مازندران پرداخت. در کالج نيز سال های حضور مجتهد سال های رونق و امنيت و آبادانی بود. در باره ي تقوا و ديانت مجتهد و علم او و کراماتش هنوز هم فراوان شنيده می شود. مرحوم آقا شيخ محمد تقی مجتهد کلاگر کالجی از مرحومه زبيده خانم نواب، دو پسر و يک دختر بيشتر نداشت و اين تنها دخترشان در کودکی در حوض جلوی خانه اجداديشان در کلاگر محله کالج افتاد و در گذشت.


ادامه مطلب
تاريخ : چهارشنبه 1390/04/15 | 3:17 | نویسنده : مصطفی کریمی |

shk4zlj7qr9irnd3pz0v.jpg


جام خلیج فارس

نام بالاترین سطح مسابقات باشگاهی فوتبال ایران ( لیگ حرفه ای) است، که در حال حاضر این مسابقات به صورت ۱۸ تیمی برگزار می‌شود. تا کنون 10 دوره این لیگ برگزار شده است که  یازدهمین دوره آن از 11 مرداد ماه امسال آغاز می شود.

سه تیم اول این مسابقات به همراه قهرمان مسابقات جام حذفی کشور، به جام باشگاه‌های آسیا راه می‌یابند.

در این لیگ طی ۱۰ دوره برگزاری، تیم‌های سپاهان اصفهان سه بار، آخرین دفعه ۱۳۹۰، استقلال تهران دو بار، آخرین دفعه ۱۳۸8، پرسپولیس تهران دوبار آخرین دفعه ۱۳۸۷ و پاس تهران، فولاد خوزستان و سایپا کرج هر کدام یک بار به مقام قهرمانی رسیده‌اند.

جام خلیج فارس در یک نگاه  

کشور : ایران

 کنفدراسیون: کنفدراسیون فوتبال آسیا

 تأسیس: ۱۳۸۰

دسته: برتر

تعداد تیم: ۱۸

سقوط به لیگ آزادگان

 درجه در کشور: ۱

جام قاره‌ای: لیگ قهرمانان آسیا

قهرمان فعلی: سپاهان اصفهان

پخش تلویزیونی: صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران

 فصل جاری ۹۱-۹۰



تاريخ : سه شنبه 1390/04/14 | 23:16 | نویسنده : مصطفی کریمی |

استاد حسن زنگنه سال 1328 در بوشهر متولد شد. پدر و مادرش، زنده ‌یاد غلامحسین زنگنه و مرحومه بی‌بی ابراهیمی؛ هر دو اهل دشتی بودند. تحصیلات ابتدایی را از سال 1334 تا سال 1340 در دبستان‌های باقری، فردوسی و مهران گذراند و سپس با تحصیل در دبیرستان سعادت، در سال 1346؛ مدرک دیپلم در رشته‌ی طبیعی را از این دبیرستان اخذ نمود.

وی خدمت سربازی در سپاه دانش را با عنوان مترجم «یونسکو» در سال 1349 به پایان رساند و پس از آن با همین عنوان به فعالیت در شرکت‌ها و مؤسسات خصوصی و دولتی پرداخت. ایشان تاکنون در کنگره‌ها و سمینارهای علمی و فرهنگی متعددی شرکت داشته و مقالاتی را ارائه نموده که مورد تأیید هیأت علمی قرار گرفته است که از آن جمله می‌توان به کنگره‌های هشتادمین سالگرد شهادت رئیسعلی دلواری در بوشهر، فارس‌شناسی در شیراز، كنگره ي بزرگداشت حاج‌ سید عبدالحسین لاری در لارستان و کنگره‌ی سیراف در بوشهر اشاره کرد.

استاد حسن زنگنه همکاری صمیمانه‌ای با زنده‌یاد حجت‌الاسلام و المسلمین حاج‌آقا نبوی و دكتر عبدالكريم مشايخ در راه‌اندازی مرکز ایران‌شناسی (شعبه بوشهر) داشته و اسناد معتبری را به این مرکز اهدا نموده است.


پاره اي از آثار ترجمه شده و تأليفات ايشان

1.       هجوم انگلیس به جنوب ایران؛ نوشته ي جی. بی. کلی.

2.       لشکرکشی انگلیس به ایران؛ نوشته ي گرنی داد.

3.       میرمهنا و شهر دریاها؛ گردآوری و ترجمه.

4.       دریای پارس و سواحل متصالح؛ نوشته ي دونالد هاولی.

5.       خلیج فارس از دوران باستان تا اواخر قرن 18؛ نوشته ي سیوری و جی. بی. کلی.

6.       گزارش هاي سرپرسی کاکس سرکنسول انگلستان در بوشهر؛ نوشته ي  پی.زد. کاکس.

7.       خاطرات فردریک اوکانر؛ نوشته ي فردریک اوکانر.

8.       چالش برای قدرت و ثروت در جنوب ایران؛ نوشته ي استفان رای.

9.       حمله ي ناپلئون به مصر و رقابت فرانسه و انگلیس در ایران؛ نوشته ي جی. بی. کلی.

10.   جنوب ایران به روایت سفرنامه‌نویسان؛گردآوری و ترجمه.  

11.   تجارت برده در دریای پارس توسط اعراب؛ نوشته ي ام. ریکس.

12.   خلیج فارس در آستانه‌ی قرن 20؛ نوشته ي بریتون بوش.

13.   مأموریت سرپرسی کاکس در ایران و خلیج‌فارس؛ نوشته ي گریوز.

14.   روابط ایران و انگلستان در خلال جنگ جهانی اول؛ نوشته ي اولسون.

15.   اسناد سازمان سیا درباره کودتای 28 مرداد و سرنگونی دکتر مصدق؛ همکاری با دکتر غلامرضا وطن‌دوست با مقدمه‌ی همایون کاتوزیان و محمد ترکمان.

16.   نخستین فرستادگان پرتغال به دربار شاه اسماعیل؛ نوشته ي رونالد بیشاب اسمیت.

17.   جنگ انگلیس و ایران 57 ـ 1856؛ گردآوری و ترجمه.

18.   نقش ارامنه در انقلاب مشروطیت.



ادامه مطلب
تاريخ : سه شنبه 1390/04/14 | 19:13 | نویسنده : مصطفی کریمی |

اوپك و تأثير آن بر بازارهاي نفتي خليج فارس

 نویسنده : مصطفي كريمي

چاپ شده در مجموعه مقالات ششمین همایش ملی فرهنگی و گردشگری خلیج فارس

(نهم و دهم اردیبهشت 1389؛ جزیره کیش)

 

چكيده :

امروزه اقتصاد جهاني پيوندي نزديك با نفت دارد و نفت به عنوان ارزانترين و پرمصرفترين منبع انرژي اهميّتي استراتژيك يافته است. خليج فارس نيز با دارا بودن بيش از 60 درصد منابع نفت جهان و توانايي و ظرفيت چشمگير استخراج و تأمين انرژي مورد نياز ، بازارهاي انرژي جهان مورد توجه جامعه جهاني است. منطقة خليج فارس به علت تسلط بر ذخاير عظيم نفت و قدرت توليد و توان صادراتي قابل توجه ، در حقيقت كانون تحولات اقتصادي ، سياسي و حتي نظامي جهان بوده و هست و تقريباً همة كشورهاي جهان وابسته به نفت اين حوزه مي باشند و با گذشت زمان نه تنها از اهميّت نفت منطقه خليج فارس براي جهان و بخصوص براي غرب كاسته نشده است بلكه هر روز نيز به اهميّت و ارزش آن افزوده مي شود. در اين راستا سازمان اوپک كه یکی از باسابقه ترین سازمان های بین المللی تشکیل شده در کشورهای درحال توسعه است ، پس از گذشت بیش از40 سال هنوز هم به فعالیّت خود ادامه داده و در پیشینة اقدام های خود ثابت کرده است که هرگاه عزم سیاسی کشورهای عضو تقویت شود، می تواند نقش خود را به خوبی در بازارهاي نفتي خليج فارس ایفا کند.

همچنين هرگونه اختلال در توليد و عرضة نفت ؛ سبب نابساماني هاي بزرگ در كشورهاي صنعتي از يك سو و زمينه ساز بروز ناهنجاري هاي سياسي و نابساماني هاي اقتصادي بر روي بازارهاي نفتي كشورهاي منطقه خليج فارس از سوي ديگر مي شود. در اين تحقيق ، بر اساس روش كتابخانه اي ابتدا نگاهي تاريخي به علل تشكيل ، اهداف و برنامه هاي سازمان اوپك مي شود ؛ سپس به بررسي تأثير اوپك بر بازارهاي نفتي كشورهاي منطقه خليج فارس پرداخته مي شود.

 

كليد واژه : اوپك ، نفت ، خليج فارس ، اقتصاد ، بازار هاي نفتي



ادامه مطلب
تاريخ : سه شنبه 1390/04/14 | 10:24 | نویسنده : مصطفی کریمی |

روز پنچ­شنبه 15 اردیبهشت 1390 در دومین روز از نمایشگاه بین­ المللی کتاب تهران، به مناسبت روز خلیج فارس نقد و بررسی تازه­ ترین اثر دکتر محمد باقر وثوقی با عنوان « علل و عوامل جابجایی کانون­ های تجاری خلیج فارس» با حضور دکتر وثوقی (مولف کتاب و استاد تاریخ دانشگاه تهران)، دکتر منصور صفت­ گل (استاد تاریخ دانشگاه تهران) و جمشید کیانفر (پژوهشگر و مصحح نسخه­ های خطی» در سرای اهل قلم برگزار شد.

01


در ابتدا جمشید کیانفر به معرفی بخش­ های مختلف کتاب و هم­چنین سایر آثار دکتر وثوقی پرداخت و عنوان کرد دکتر وثوقی از معدود اساتیدی است که تمام هم و غم خود را معطوف به یک محدوده ­ی جغرافیایی کرده­ اند و تمامی آثار ایشان اعم از مقاله، کتاب و تصحیح نسخه­ ی خطی درباره­ی فارس و خلیج فارس است، و ویژگی­ ها و نقاط قوت اثر حاضر را روش تحقیق و بهره­ گیری از منابع بیشمار ایرانی و انگلیسی و عربی عنوان نمود.



ادامه مطلب
تاريخ : دوشنبه 1390/04/13 | 1:3 | نویسنده : فاطمه نجفی |

جزایر مصنوعی امارات از منظر حقوق بین‌الملل

ساخت جزایر مصنوعی امارات متحده عربی، هشداری است كه در آینده می‌تواند توقعات این كشور را برای تغییر مرز‌های آبی با سایر كشور‌های حاشیه خلیج فارس دچار تردید كند. این موضوع با مدنظر قرار دادن منابع عظیم نفتی و گازی منطقه وسوسه‌ها را برای طرح این ادعای احتمالی از سوی این كشور همیشه مدعی نسبت به آب و خاك سایر كشور‌ها، دوچندان می‌كند. شیوه ساخت جزایر به این صورت است كه شن و ماسه از بستر خلیج‌فارس استخراج می‌شود و سپس برای ایجاد سطوح مورد نیاز توسط كشتی‌های مخصوص با فشار اسپری یا افشانده ‌می‌شود.

آغاز ساخت جزایر مصنوعی امارات :

در ماه ژانویه سال 2002 میلادی بود كه امیرنشین دبی شروع به ساخت جزایر مصنوعی كرد. نام این طرح كه نخل نام داشت به سفارش شیخ محمد بن راشد آل مكتوم انجام گرفت و شامل سه جزیره مصنوعی به شكل نخل می‌باشد با نام «نخل‌های جمیرا»، «نخل جبل علی»، «نخل دیرا»، كه پس از اتمام این سه پروژه 250 كیلومتر به سواحل امارت افزوده خواهد شد. كارشناسان زمان اتمام این پروژه‌ها را تا سال 2015 برآورد می‌کنند.

همچنین پروژه مصنوعی دیگری در حال اجرا است كه مجزی از سه جزیره فوق است و آن یك جزیره مصنوعی به شكل نقشه كره زمین (العالم) است كه خود شامل 300 جزیره است. این جزیره دارای ابعاد 6 كیلومتر عرض و 9 كیلومتر طول بوده كه نام جزیره‌های درونی آن بر اساس نام كشورهای جهان است. جزیره جمیرا با یك تنه اصلی و هفده شاخه، در محدوده‌ای به ابعاد پنج كیلومتر در پنج كیلومتر گسترده است. جزیره دیرا به تنهایی در حدود چهل و شش میلیون متر مربع مساحت دارد و به شكل درخت نخلی با 41 شاخه طراحی شده است. دیرا خود به تنهایی بزرگترین جزیره مصنوعی جهان خواهد بود و توانایی اسكان حدود یك میلیون نفر را خواهد داشت.

مواد حقوقی مربوط به ساخت جزایر مصنوعی :

بر اساس ماده 87 عهدنامه حقوق دریاها، کلیه کشورها حق ساخت جزایر مصنوعی و سایر تأسیسات مجاز از نظر حقوق بین الملل را در دریای آزاد دارند، به شرط آنکه به حقوق کشورهای ساحلی در منطقه فلات قاره خدشه ای وارد نسازند. (حقوق بین‌الملل عمومی، دکتر محمدرضا ضیائی بیگدلی، چاپ بست ونهم ،1386)



ادامه مطلب
تاريخ : یکشنبه 1390/04/12 | 16:11 | نویسنده : مصطفی کریمی |

كنگر نام قدیمی خلیج فارس و منشاء تركی ساكنان قدیمی سواحل آن 

چکیده :

خلیج فارس در هزاره های قبل از میلاد بعنوان خلیج كنگر نامیده می شد. كنگر در واقع نام اصلی سومریان می باشد كه از سواحل خلیج کنگر (خلیج فارس) تا قسمتهای بزرگی از بین النهرین ساكن بودند. ضمناً كنگر نام طایفه بزرگ ترك بوده كه از هزاره های قبل از میلاد در منطقه ی وسیعی از آسیای میانه، آذربایجان و بین النهرین زندگی کرده اند و امروزه هم در آذربایجان، اخلاف این طایفه بزرگ ترك به همان نام زندگی می كنند. در این مقاله ما سعی خواهیم كرد ضمن نظری اجمالی بر پیشینه تاریخی خلیج فارس در دوره ی سومرها و كنگر نامیده شدن این خلیج و همچنین عینیت و قرابت زبانی و نژادی سومرها و یا كنگرها با تركان بیاندازیم.

 

چنانكه اشاره شد به سومرها "در منابع كتبی قدیمی نام قومی سومر بکار نرفته است، مردم بین النهرین جنوبی در متن های میخی «مردم (کشور) سومر» نامیده می شد، مردمانش هم «کنگیر» و «سانگ نگیگا» (سیاه سرها) نامیده می شدند."1

همان کنگرها از سواحل خلیج مذكور در طول دو رودخانه ی دجله و فرات (بین النهرین) که آنموقع جداگانه به خلیج کنگر (خلیج فارس امروزی) می ریخت، زندگی می کردند. چنانکه اولین اسطوره ی جهان یعنی داستان بیلگامیس (بیلگه میش، گیلگمیش) هم در این منطقه و مرتبط با آبهای این خلیج شکل گرفته است. از متن و مضمون داستان بویژه در لوحه ی یازدهم از جملاتی چون "سوار شدن اورشان آبی و بیلگامیس به کشتی و بدریا زدن کشتی بر روی امواج دریا و همچنین رفتن به ته دریا با سفارش اوتناپیشتوم جهت یافتن گیاه خاردار که داروی جوانی و جاویدانگیست"2 می توان آشکارا بر ارتباط تنگاتنگ سومرها (کنگرها) با دریا (خلیج کنگر) پی برد. ضمناً داستان بیلگامیس حدود 8-7 هزار سال پیش شكل گرفته كه در آنموقع عرب و فارس در منطقه وجود نداشت. یعنی در اصل "قبل از اینكه اقوام سامی به این منطقه بیایند سومرها سواحل خلیج فارس [امروزی] را اشغال كرده بودند"3 و فارس ها هم چندین هزار سال بعد به منطقه آمدند.



ادامه مطلب
تاريخ : جمعه 1390/04/10 | 19:52 | نویسنده : مصطفی کریمی |
زندگینامه و آثار احمد اقتداری

احمد اقتدارى به سال۱۳۰۴ هجرى شمسى در شهر لار فارس به دنيا آمد. در پنج شش سالگى به مكتب خانه اى در شهر لار رفت. اندکی بعد از تاسيس مدرسه دولتى در لار او را از مكتب خانه بازگرفتند و به مدرسه دولتى فرستادند. دروس شش ساله ابتدايى را آنجا خواند. جايزه شاگرد اولى در تمام استان (ايالت آن روز) فارس را در اين شش سال را دريافت كرد. دوران سه ساله دبيرستان را در شهر لار گذراند پدرش پس از ترديد بسيار او را به شيراز فرستاد تا در دانش سراى مقدماتى شيراز كه دارالمعلمين ابتدايى بود نام نويسى كرد. دو سال در آن دانش سرا درس خواند و با شور و شوق بسيار با سمت آموزگارى به شهر لار برگشت و در سال هاى اول تا چهارم ابتدايى به خدمت آموزگارى پرداخت. اوايل سال۱۳۲۵؛ حدود يك سال پس از ازدواج استاد با اين كه مى توانست از معافيت استفاده كند، اما عشق به وطن سبب شد كه براى خدمت وظيفه عازم تهران شود. خود را به دانشكده افسرى معرفى كرد پس از پايان اين دوره و در سال۱۳۲۸ كه نخستين كنكور دانشكده حقوق و علوم سياسى و اقتصادى تهران برگزار مى شد، در اين دانشگاه پذيرفته شد و با كسب مدرك ليسانس به دبيرى در دبيرستان هاى تهران پرداخت و در دانشسراى مقدماتى پسران به خدمت آموزشى مأمور شد. در سال۱۳۳۲ پروانه كارآموزى وكالت درجه يك بعد از درخواست يكساله، برايش صادر شد. سال۱۳۳۴ سوگند ياد كرد وبه اخذ اجازه وكالت پايه يكم دادگسترى مفتخر شد تا علاوه بر ۳۰ سال معلمى و خدمت به نونهالان اين مرز و بوم چهل سال هم در شغل وكالت دادگسترى به جامعه خود خدمت كند. احمد اقتدارى در طول زندگى سرشار از علم و ادب خود حدود چهل كتاب با ارزش و بيش از صد مقاله علمى به چاپ رسانده است. در ميان آثار او از تصحيح و همت گماردن به انتشار ديوان اشعار شاعران، ترجمه آثار تحقيقى نويسندگان و پژوهشگران غيرايرانى تا چاپ قصه هاى مثنوى، منطق الطير و هزار و يك شب و همچنين تحقيقات علمى در زمينه لهجه شناسى، زبان و فرهنگ مناطق مختلف كشور را مى توان يافت.

والدين و انساب : پدراحمد اقتدارى مرحوم مرتضى قلى خان اقتدارى و مادرش انيس خانم اقتدارى، هر دو لارستانى و از شهر گراش بودند.

اوضاع اجتماعي و شرايط زندگي : احمد اقتداري از خانداني كهنسال از خوانين گراش است. پرورش در آن خاندان منشاء ظهور خلقيات و مرام خاص در او شده است.

.



ادامه مطلب
تاريخ : جمعه 1390/04/10 | 11:54 | نویسنده : فاطمه نجفی |

مراکز شیعه نشین منطقه خلیج فارس

نحوه ی توزیع و پراکندگی جمعیت های شیعی کشورهای حوزه ی خلیج فارس، از جنبه های مختلف اهمیت دارد. در برخی از این کشورها همانند امارات متحده ی عربی، عربستان، عراق و عمان، حضور آن ها را به صورت متمرکز در برخی شهرها شاهدیم که این تمرکز، از جنبه های مختلف می تواند برای این کشورها خطرآفرین باشد. از یک سو زندگی در کنار یکدیگر، به حس مشترک محرومیت دامن زده و زندگی جمعی، جسارت و شهامت مبارزه را تقویت نموده، احتمال شورش و اغتشاش آنان را افزایش می دهد. از سوی دیگر، مسائلی از قبیل جدایی طلبی و گرایش های گریز از مرکز، به ویژه در شهرهای مرزی مطرح می شود. نیز در برخی از این کشورها، تجمع آنان در مناطق استراتژیک و به ویژه مراکز نفتی، سبب شده نفوذ قابل توجهی در اقتصاد کشورها داشته باشند و این مسأله، از جنبه های مختلف برای دولت ها بحران زاست.

حضور آن ها در کارخانه ها، پالایشگاه ها، مراکز تجاری و...، درصد بالای احتمال اعصاب و امکان فلج نمودن اقتصاد کشور را به همراه دارد و یا حتی دور و نزدیکی به پایتخت، از اهمیت ویژه ای برخوردار است. نزدیک بودن محل تمرکز آنان به مراکز سیاسی، از یکسو میزان آگاهی سیاسی آنان را از حقوق شهروندی خویش بالا برده و از سوی دیگر، بازتاب شورش و اعتراض آنان را گسترش داده، احتمال انتشار آن را به مراکز دیگر افزایش می دهد.

در مجموع، محل تجمع شیعیان منطقه خلیج فارس، ممکن است از چند جهت قابل توجه و استراتژیک باشد:


1- به لحاظ دور و نزدیکی به پایتخت
2- به لحاظ دور و نزدیکی به مرزها
3- قرار گرفتن در مراکز نفتی و استراتژیک
4- واقع شدن در مراکز زیارتی و مهاجرپذیر
5- قرار گرفتن در مراکز تجارتی

برای مثال در کشور عمان، تعداد زیادی از شیعیان در نزدیکی شهر مسقط، پایتخت سیاسی این کشور زندگی می کنند و بنابراین، این حضور می تواند برای دولت سنی عمان بسیار خطرآفرین باشد. هم چنین در پایتخت عراق نیز شاهد چنین تمرکزی در محله های کرخ و براثا هستیم و آن گونه که در کتاب های تاریخی آمده، حضور این شیعیان به گذشته های دور باز می گردد.



ادامه مطلب
تاريخ : چهارشنبه 1390/04/08 | 16:55 | نویسنده : مصطفی کریمی |

ریشه فارسی اسامی جغرافیایی خلیج فارس و دریای عمان

ریشۀ اعلام جغرافیائی خلیج‌فارس و دریای عمان براساس فقه‌اللغۀ ایرانی

تنب‌بزرگ و تنب‌کوچک: در زبان مردم منطقه این دو جزیره را تنب‌گپ و تمب‌‌مار بامیم ساکن می‌نامند. در زبان‌فارسی تبدیل نون به میم در اتصال بابا دور از قواعد دستور زبان نیست. تمب بمعنای تپه و تمب گپ یعنی تنب‌بزرگ و تمب مار یعنی جزیره‌ای که در آن مار فراوان است و چون جزیرۀ کوچک است و در میان دریا به صورت تپه نمایان است آن را تمب گفته‌اند.

مصدر تمبده یعنی فروریختن و انباشته شدن و مفهوم این مصدر مانند تمبیدن در لهجۀ شیرازی و یزدی است اما در تعریب این دو جزیره را طنبینی یعنی دو تنب اصطلاح کرده‌اند با طاء مؤلف.

ابوموسی: این جزیره در زبان مردم منطقۀ بوموسی یا باموسی گفته می‌شود مانند بابا‌طامر، باباکوهی بمعنای پیرعزلت گزیده نام این جزیره را مهم تعریب کرده‌اند و ابوموسیٰ شده است. تعجب نفرمائید که چگونه این تعریب‌ها صورت گرفته شده است. بیاد بیاوریم که کرمانشاهان را قرمیشه و گلپایگان را جز فادقان کرده‌اند که البته در کتب و در تداول محاوره این تعریب مقبولیت نیافته و کرمانشاهان و گلپایگان جاودانه به همان صورت باقی مانده است.

عمان: در سفرنامۀ پریپلوس دریای ارتیره از دورۀ اشکانی، کاسماس ایندکوپلوستوس از قول سوپاتروس سیاح و تاجر یونانی نوشته است که چون سوپاتروس با یک کشتی ایرانی که به سیلان آمده بود به دریای عمان می‌رسد آنرا دریای اومانه می‌نامد یعنی دریائی که او = aw آب در آن مانده است از کلمۀ او = aw آب و فعل ماندن. امروزه هم در بوشهر رودموند و منطقۀ ماندستان داریم و در کارنامۀ اردشیر بابکان از دورۀ ساسانی نیز از موندستان نام رفته است.

مسقط: در سفرنامۀ عبدالرزاق سمرقندی سفیر میرزا شاهرخ تیموری به هندوستان مسکت ذکر شده است و مس به معنای مه و بزرگ و کت و کده بمعنای خانه و شهر و آبادی و مسکت یعنی خانه و شهر و آبادی بزرگ. شباهت مسکت با مزگت یعنی مسجد و نیایشگاه و معبد هم اسم دور از دهن نیست. در این سفرنامه از عمان با نام ماجان و ماکان نام رفته است که تحریفی از مغان است و از آنجا مِس برای معابد ایلامی شهلاک این شوشیناک ایلامی به ریشهر بوشهر می‌آورده‌اند.

سیراف: یاقوت نوشته است که چون کیکاوس کیانی را غرور گمراه کرد و بر تخت بر بال عقابان گرسنۀ تیز پرواز به آسمان صعود کرد و دعوی خدائی نمود، خداوند باد را فرمان داد تا او را به زمین افکند. کیکاوس به زمین سقوط کرد و از مردمان آب خواست، برای او شیر و آب آوردند و آن محل نام شیرآب گرفت و بعد در محاوره سیراف شد. اما بنده را عقیده بر این است که چون سیراف در دامنۀ تپه‌های کوههای جم و زیر واقع شده و در زبان مردم شکافهای حاصله از بارانهای تند را شیل می‌گویند، شیل و سیل آب سیراف یعنی آبی که از شکافهای تپه‌های شمالی سیراف فرو می‌ریزد و به زمین‌های ساحل می‌رسد.



ادامه مطلب
تاريخ : سه شنبه 1390/04/07 | 9:32 | نویسنده : مصطفی کریمی |