کتاب «اهل‌ساز: سازشناسی موسیقی بوشهر» شکل تکامل یافته بروشور موزه مردم شناسی بوشهر است که برای نخستین بار در سال 1384 منتشر شد، اما...

 

چنان که باید رسانه‌ای نشد و گستره انتشار آن فراتر از جنوب نرفت. به تازگی پس از 9 سال این مجموعه با شکل شمایلی تازه در دو زبان فارسی و انگلیسی روانه بازار شده است.

در این مجموعه نه چندان مطوّل، شریفیان با توجه به پژوهش و سفرهای متعدد خود به روستاها و مناطق مختلف بوشهر، سعی کرده هر ساز یا هر وسیله‌ای که بتواند صوت موسیقی را به مفهوم عام آن تولید کند، گردآوری کند. وی یادآور می‌شود: همه سازهای آمده در این مجموعه ریشه در تاریخ و فرهنگ مردم بوشهر داشته و قدمت اغلب آنها دست کم به بیش از یکصد سال می‌رسد. 

به گفته نویسنده، موزه مردم شناسی بوشهر ساختار ویژه‌ای دارد که مخاطب می‌تواند ضمن تماشای هر ساز، نمونه‌های صوتی و همچنین توضیحات آن را به دو زبان فارسی و انگلیسی بشنود، سیستمی که دیگر موزه‌های ساز در ایران تا به امروز به آن مجهز نبوده است اما در رسانه‌ها و خبرگزاری‌ها چنان که باید به آن پرداخته نشده است. کتاب حاضر مجالی را برای شناختی گسترده از گنجینه‌های این موزه، فراهم کرده است. 

در این کتاب حدود 30 ساز رایج و غیر رایجِ موسیقی بوشهر به شکلی مفصّل معرفی و نمایش داده می‌شود. معرفی سازها عمدتا محدود به ظاهر فیزیکی آنها و شیوه‌های نواختن و کاربردشان در مراسم و مکان‌های گوناگون شده است. در این باره کتاب توضیح می‌دهد: «تشخیص لایه‌های تاریخی، اساس کار گردآورنده نبوده، با این حال قابل ذکر است که اغلب این سازها حالت بدوی داشته و می‌توان آن را نوعی از سازهای اولیه موسیقی بوشهر قلمداد کرد. هر چند  از سازهای باستانی استان بوشهر-با توجه به پیشینه کهن آن- اطلاعی در دست نیست.»

 موسیقی جشن/ موسیقی کار/ موسیقی درمان
محسن شریفیان همچنین در بیان ضرورت و جایگاه انتشار چنین کتاب‌هایی در مقدمه می‌نویسد:«شناسایی سازها و موسیقی سازی می‌تواند به درک ارزش‌های فرهنگی و ویژگی‌ها و معیارهای زیبایی‌شناختی یک جامعه کمک‌های شایان توجهی نماید. سازشناسی از مهمترین کلیدهای درک تاریخ موسیقی فرهنگ‌های گوناگون است. سازها می‌توانند به عنوان وسایلی که نمایانگر ارتباط فرهنگی مردمان مختلف هستند، مورد مطالعه قرار گیرند.» 

این کتاب در چهار فصل کلی تدوین شده است. فصل اول به ویژگی‌های عمومی استان بوشهر از زبان، گویش، تاریخ، جغرافیا و مذهب مردم بوشهر می‌پردازد. فصل دوم با عنوان «گونه های موسیقی در بوشهر» هفت گونه متفاوت موسیقیِ بوشهر از موسیقی جشن، موسیقی محفلی، موسیقی کار و... تا موسیقی عزاداری معرفی و تشریح می‌شوند.
 
فصل سوم «تقسیم‌بندی سازها در بوشهر» نام دارد که بخش اصلی مطالب کتاب را در بر می‌گیرد.در این فصل سازهای بوشهر به سه دسته کلی سازهای بادی، سازهای پوستی و سازهای کوبه‌ای تقسیم می‌شوند که هر دسته هم به زیرگروه‌هایی متفاوت تقسیم شده‌اند. این مجموعه در کل معرفی ظاهری و شرح کاربردهایِ 13 ساز بادی، 11 ساز پوستی و 6 ساز کوبه‌ای را شامل می‌شود. 

فصل چهارم و پایانی کتاب «اسناد تاریخی موسیقی بوشهر» نام دارد. در این بخش شرح مختصر از دو سند معتبر که در مطالعه قدمت تاریخی سازهای بوشهر اهمیت زیادی دارند، ارائه شده است. آن دو سند یکی مجسمه پان (pan) فلوت‌نواز، متعلق به دوره سلوکیان(قرن چهارم پیش از میلاد) و دیگری عکسی از نوازندگان دمام و کمانچه، متعلق به دوران فتحعلی شاه قاجار هستند.

کتاب «اهل‌ساز: سازشناسی موسیقی بوشهر» در این معرفیِ فهرست‌وار و دایره‌المعارفی‌اش از سازها، هرچند که در زمینه پژوهش‌های تاریخی دچار خلائی محسوس است. اما اطلاعات و خصایصی را از موسیقی و سازهای بوشهر ارائه می دهد که حداقل برای خواننده غیر متخصص، حیرت‌آور و هیجان‌انگیز خواهند بود. 

محسن شریفیان نویسنده این کتاب تاکنون شش اثر با عناوین «اهل زمین: موسیقی و اوهام در جزیره خارک»، « اهل‌ساز: سازشناسی موسیقی بوشهر»، «اهل ماتم: آواها و آیین سوگواری در بوشهر»،«موسیقی بوشهر در عصر باستان»، « موسیقی بوشهر پس از اسلام» و «دلیران خاموش» منتشر شده است. 

کتاب «اهل‌ساز: سازشناسی موسیقی بوشهر» در 132 صفحه مصور در کاغذ گراف، با شمارگان دوهزار نسخه و بهای 10 هزار تومان از سوی انتشارات داستان‌سرا و با همکاری اداره میراث فرهنگی و نیز موزه مردم شناسی بوشهر به بازار عرضه شده است.



تاريخ : دوشنبه 1393/05/27 | 14:37 | نویسنده : مریم شاه حسینی (88) |

 

این کتاب ابعاد و زاویای مختلف مسائل تاریخی، اقتصادی، اجتماعی و نظامی ـ استراتژیک کشورهای منطقه را از منظر مطالعات تطبیقی جغرافیای سیاسی تجزیه و تحلیل کرده است.

کتاب حاضر ضمن بررسی پاره‌ای مباحث نظری درباره تعریف منطقه و ژئوپلیتیک منطقه‌ای، با تکیه بر آخرین آمرها، ابعاد و زاویای مختلف مسائل تاریخی، اقتصادی، اجتماعی و نظامی ـ استراتژیک کشورهای این منطقه را از منظر مطالعات تطبیقی جغرافیای سیاسی تجزیه و تحلیل کرده است.

شاید بیش از هر منطقه‌ای در جهان، خلیج فارس موضوع مطالعه و پژوهشهای محققان باشد.

با این حال، آشکار است که، همانند همه مناطق جهان، مؤلفه های سیاسی، اقتصادی، و اجتماعی این منطقه مهم جهانی از پویایی فراوان برخوردار است و برای داشتن درک درستی از وضعیت موجود، تکیه بر مطالعات قدیمی و چشم پوشی از اطلاعات، آمار و ارقام جدید تا حد زیادی گمراه کننده است.

این موضوع، به ویژه برای سیاستمداران و برنامه ریزان استراتژیک و تدوین‌کنندگان سیاست خارجی کشورها، اهمیت بیشتری دارد. با توجه به جایگاه فوق العاده ویژه خلیج فارس برای کشور ما، واکاوی واقعیتهای موجود در این منطقه، هم برای سیاستمداران و هم برای پژوهشگران و دانشجویان، بسیار اهمیت دارد. نویسندگان ان کتاب با درک اهمیت موضوع تلاش کرده‌اند آخرین وضعیت مسائل و موضوعات سیاسی، اقتصای، اجتماعی واستراتژیک این منطقه را مورد بررسی و تحلیل قرار دهند.

این کتاب مطابق با سرفصلهای درس مطالعات منطقه ای خلیج فارس (دوره کارشناسی جغرافیای سیاسی) در 15 فصل تدوین شده که دو فصل ابتدایی به مباحث نظری درباره تعریف منطقه و ژئوپلیتیک منطقه ای و مشخصه های آن پرداخته است. فصل سوم ویژگیهای کلی جغرافیای طبیعی این منطقه را بررسی کرده و در فصلهای بعدی، به ترتیب، موضوعات جغرافیای اقتصادی، جغرافیای تاریخی، جغرافیای انسانی، جغرافیای سیاسی و استراتژیک، ساختار ژئوپلیتیک منطقه، کشمکش‌ها و اختلافات سرزمینی، ابعاد گوناگون همگرایی و واگرایی در منطقه، شورای همکاری خلیج فارس، ملیت و ملی گرایی در منطقه خلیج فارس، ابعاد توسعه در خلیج فارس، جهانی شدن و وضعیت ایران در منطقه خلیج فارس مورد بررسی قرار گرفته است.

بررسی نسبتاً جامع و دقیق وضعیت کشورهای منطقه و رویکرد قدرتهای جهانی، که از اهداف این کتاب است، چشم انداز روشنی از مسائل مختلف ترسیم می کند که امید است نیاز گروه ها و افراد مختلف به دانستن این موضوعات را به خوبی برآورده کند.

«مطالعات منطقه‌ای خلیج فارس» نگاشته محمدرضا حافظ نیا و حسین ربیعی است که در سیزده، 366 صفحه از سوی انتشارات سمت در تهران در سال 92 منتشر شده است.

این کتاب با شماره ثبت 498563 در کتابخانه شماره یک مجلس شورای اسلامی موجود است.



تاريخ : دوشنبه 1393/04/30 | 14:23 | نویسنده : مریم شاه حسینی (88) |

کتاب نخستین دهکده‌های خلیج فارس در هفت هزار سال پیش، نوشته علیرضا عسکری چاوردی است که از سوی دانشگاه شیراز منتشر شده و به بررسی نخستین دهکده های هزاره پنجم پیش از میلاد می​پردازد.

پژوهش حاضر در خصوص شناخت نخستین دهکده های هزاره پنجم پیش از میلاد انجام شده است. دلیل اهمیت هزاره پنجم پیش از میلاد نخست به این عنوان مطرح است که هزاره پنجم مقدمه و سرآغاز شکل گیری تحولات اقتصادی، اجتماعی هزاره چهارم پیش از میلاد است که آن تحولات به شکل گیری و ظهور زندگی شهرنشینی و پیدایش دولت ها در هزاره سوم پیش از میلاد در ایران منجر شد. موضوع مهم تر اینکه، حوزه فرهنگی خلیج فارس در ارتباط با فرهنگ های داخلی فلات ایران طی سه هزاره پیچیده و توسعه یافته است تا اینکه در هزاره سوم پیش از میلاد توسعه فرهنگ سواحل شمالی کرانه های خلیج فارس تا آن حدود گسترش پیدا کرده که در ساحل جنوبی خلیج فارس فرهنگ حوزه جنوب و جنوب غرب ایران گسترانیده شده است و در پرتو این توسعه، ساکنان سواحل جنوبی از زندگی صیادی به مرحله تولید و تجارت وارد می شوند.به این دلائل لازم بود که چگونگی شکل گیری و ظهور جوامع اولیه در حوزه خلیج فارس روشن شود. در این پژوهش نخستین دهکده های خلیج فارس با استناد به حجم گسترده ای از اسناد و مدارک باستان شناسی مورد تحلیل و ارزیابی قرار می گیرد و فرهنگ های هزاره پنجم پیش از میلاد در افقی گسترده در سرتاسر جنوب ایران در ارتباط با کرانه های ساحلی به ویژه حوزه جنوب فارس در محدوده شهرستان های امروزی لامرد و مهر تحلیل و ارزیابی می شوند.

این پژوهش و به ویژه بررسی سطح الارضی محوطه تل پیر در مرحله نخست در چارچوب بررسی فراگیر منطقه لامرد و مهر طی سال های 1377 تا 1380 انجام شد.

فهرست مطالب کتاب به ترتیب زیر است:

سکونتگاه های یش از تاریخ در کرانه های ساحلی خلیج فارس

بررسی سر اورل اشتاین و کاوش های تل پیر

بررسی های باستان شناختی نو

مجموعه ظروف سفال نخودی منقوش اورل اشتاین از محوطه تل پیر

تل پیر و محوطه های هم افق

نقش مایه های تزئینی

ساختار و چگونگی سکونت هزاره پنجم پیش از میلاد در کرانه های خلیج فارس (لامرد و مهر)

منابع زیستی

کنش های اجتماعی

تحلیل و نتیجه

 



تاريخ : یکشنبه 1393/04/15 | 22:54 | نویسنده : فاطمه نجفی (87) |

 

تاریخ در بستر جغرافیا اثری کلاسیک در زمینه مطالعات جغرافیای تاریخ است.

نویسنده در این کتاب با بیانی موجز و شیوا و با بهره‌گیری از نقشه‌های متعدد، چگونگی تأثیر محیط طبیعی بر وقایع تاریخی را بررسی می‌کند.

وی در این کتاب که در سال 1965 م منتشر و تا سال 1999 ده بار تجدید چاپ شده است، در فصل‌های کاملا مجزا اهمیت جغرافیا را در شکل‌گیری تاریخ بشری با دیدگاهی معتدلانه ـ نه چون راتزل جبرگرایانه ـ بررسی کرده است و به دیدگاه صاحب‌نظرانی چون توین بی هم انتقاداتی وارد می‌کند. او در تحلیل مسائل متن از اطلاعات تاریخی فراوان خود به ویژه در زمینه تاریخ معاصر اروپا و انگلستان بهره گرفته است و نقشه‌های فراوان متن هم بیشتر در این راستا به کار گرفته شده است.

وی در فصل یکم با عنوان «جغرافیا به عنوان سندی تاریخی» به تأثیر طبیعت بر تاریخ پرداخته و این نظریه را مطرح کرده که ناتوانی انسان بر طبیعت به قدری بود که تاریخ را در نخستین مراحل آن اغلب مساوی با جغرافیا می‌دانند؛ زیرا چنان که می‌دانیم در مراحل اولیه فرهنگی و طی هزاره‌های بی‌شماری، مردم بر لایه رویی و نیرومند طبیعت مطلق‌العنان زندگی می‌کردند و توان بسیار اندکی برای تعدیل یا بهره‌گیری از آن داشتند.

فصل دوم «نقشه‌های کهن به مثابه اسنادی تاریخی» است. تاریخ‌پژوه در بررسی‌های میدانی خود به این نتیجه می‌رسد که چهره طبیعت نسبت به زمانی که او مطالعه می‌کند، تغییرات بسیاری کرده است. دنبال کردن روند تاریخ بدون نقشه‌ها بیش از اندازه دشوار است؛ تاریخ‌پژوه بیشتر با مکتوبات و دیگر آثاری سروکار دارد، نقشه‌ها نیز در زمره این آثار هستند.

فصل سوم به تأثیر «موقعیت جغرافیایی» هر مکان در تاریخ پرداخته است. بی‌تردید می‌توانیم با اطمینان اعتقاد داشته باشیم که محل استقرار خشکی‌ها و دریاها در دوران کوتاه تاریخ بشری ثابت باقی مانده است. در تمام دوره‌های تاریخی ویژگی‌های موقعیتی هر مکانی واجد اهمیت هستند؛ زیرا به همراه دیگر خصوصیات جغرافیایی، نقشی در تاریخ آن مکان ایفا کرده‌اند.

فصل چهارم «اقلیم و تاریخ» است. یک اقلیم مطلوب، شرط اصلی برای پدید آمدن یک تمدن پیشرفته است. در باب اقلیم‌های گذشته، حجم قابل توجهی از تحقیقاتی که غالباً متضاد هم هستند، منتشر شده‌اند و کم نیستند کسانی که به اهمیت بالای تحولات اقلیمی در تبیین موقعیت نخستین تمدن‌ها، مهاجرت‌های مردم و حتی ظهور و سقوط امپراتوری‌ها متمایلند.

نویسنده در فصل پنجم به مطالعه «راه‌ها» پرداخته است. مطالعه راه‌ها، چه زمینی و چه دریایی و چه هوایی برای جغرافی‌دان‌ها و تاریخ‌پژوهان مهم است و علاقه مشترکی را برمی‌انگیزد. راه‌ها برای جغرافی‌دان‌ها در حکم ابزارهای امروزی حمل و نقل هستند و به‌عنوان ویژگی‌هایی که با طبیعت در هم تنیده شده‌اند، توجه او را به خود جلب می‌کند.

در فصل ششم «شهرها» مطالعه شده‌اند. انسان مکانی را که طبیعت مهیا کرده است، به گونه‌ای سامان می‌دهد که بتواند نیازهایش را برآورد و شاید از همین روست که واژه‌های «تمدن» و «مدینه» هم‌ریشه‌اند. اکتشافات جالب توجه باستان‌شناسان در مصر، بی‌النهرین و شمال غرب هند نه تنها قدمت فراوان سکونت بشری را نشان می‌دهند، بلکه نقش مهم آن را هم در توسعه تمدن آشکار می‌کنند.

فصل هفتم با عنوان «سرحدات و مرزها» به بررسی مسأله سرحدات در تاریخ بشر پرداخته است. یک گستره یا سرزمین با سامان سیاسی، در هرجا که باشد، یک واحد جغرافیایی با مکانی معین و محدوده‌ای کم‌وبیش مشخص است. به نظر می‌آید که در تمام طول تاریخ، دولت‌ها به صورتی نسبتاً اختیاری ایجاد شده، گسترش یافته و از بین رفته‌اند و این مسأله تا حد زیادی صادق است که دولت‌ها در نتیجه اشغال، اسکان و سامان دادن به زمین متولد می‌شوند و رشد می‌کنند.

فصل هشتم «زیستگاه و اقتصاد» است. مناطق مختلف به سبب ویژگی‌های طبیعی‌شان برای زندگی شیوه‌های متفاوتی فراهم می‌کنند. همواره میان محیط طبیعی و آنچه ممکن است پاسخ اقتصادی نامیده شود، انسان با توانایی‌ها، علایق و تمایلات خاص خودش قرار می‌گیرد و نمی‌توان این پاسخ اقتصادی را منحصراً و بر اساس یک قاعده به زمینه طبیعی نسبت داد. طبیعت با وجود محدودیت‌هایی که به واسطه آنها اقدامات و فعالیت‌های بشر را محدود می‌کند، تنها یک نیروی مخالف نیست بلکه می‌تواند بسیار منعطف هم باشد.

فصل نهم با عنوان «پیدایش تمدن» به چگونگی شکل‌گیری تمدن‌های بشری پرداخته است. ناحیه‌هایی که تمدن در آن شکل گرفت، احتمالاً در آن زمان مناسب‌ترین شرایط اقلیمی را در نیم‌کره شمالی داشتند. تصور اینکه نخستین مراحل شیوه‌های زندگی متمدن به طور کامل برای ما آشکار شده است، درست نیست، اما به هرحال اکتشافات باستان‌شناسی اطلاعات زیادی در اختیار ما نهاده است. باستان‌شناسان، به طور قانع‌کننده‌ای توضیح می‌دهند که فرهنگ نوسنگی نخستین فرهنگی است که به درستی می‌توان آن را «متمدن» نامید. 

فصل دهم «پیدایش تمدن در قاره آمریکا» را مورد بررسی قرار داده است. نویسنده در ابتدای فصل خاطرنشان کرده است که ما به خوبی از تقسیمات قاره آمریکا و نقش مهمی که در صحنه جهانی ایفا می‌کنند، آگاهیم. این تقسیم‌ها عبارتند از: آمریکای شمالی (کوبا، ایالات متحده و کانادا در این بخش قرار می‌گیرند)، آمریکای میانی که شامل مکزیک، سرزمین‌های تنگه پاناما و جزایر دریای کارائیب می‌شود و آمریکای جنوبی که خود به تنهایی یک قاره محسوب می‌شود و هسته مرکزی قسمتی است که «آمریکای لاتین» خوانده می‌شود.

فصل یازدهم «اروپا و چین» است. اروپا و چین در پیشرفت خود کاملاً مستقل بودند و از هم دوری می‌گزیدند، تا دوره معاصر نیز اروپا و چین دنیاهای جداگانه‌ای را برای خود شکل داده بودند و هرکدام راه خودشان را می‌رفتند. حتی امروزه که فاصله و مسافت با ابزارهای جدید ارتباطی تقریباً از بین رفته‌اند و جدایی شرق و غرب دیگر به هیچ وجه وجود ندارد، همچنان این نگاه رایج است که اروپا و چین بدون توجه به سیاست، زبان شناسی و دیگر تقسیم‌بندی‌ها به عنوان دو زادگاه متفاوت برای سنن فرهنگی متمایز و جدا از از در نظر گرفته شوند. 

آخرین فصل کتاب‌ «سیاست‌های بین‌المللی» را مورد واکاوی قرار داده است. امروزه در پس سیاست بین‌المللی، جغرافیایی وجود دارد که نقش آن از گذشته‌ای که مطالعه آن را تاریخ پژوهان عهده‌دارند، کمرنگ‌تر نیست. پرواضح است که تصمیمات، برنامه‌ها، موقعیت‌ها و مشکلات سیاسی نمی‌توانند از ملاحظات محدود و معین محیط که یک جغرافی‌دان به ارزیابی آن علاقه دارد، جدا باشد. سیاست‌های بین‌المللی از این حقیقت نشأت می‌گیرند که سطح زمین به واحدها یا دولت‌های سیاسی‌ای تقسیم شده است که بیشترشان امروزه مستقل و مقتدر هستند. کتاب حاوی 74 نقشه و تصاویر جغرافیایی است که کمک شایانی در مطالعه بهتر متن می‌کند.

فهرست مطالب کتاب به ترتیب زیر است:

فصل یکم: جغرافیا به عنوان سندی تاریخی

فصل دوم: نقشه‌های کهن به مثابه اسنادی تاریخی

فصل سوم: موقعیت جغرافیایی

فصل چهارم: اقلیم و تاریخ

فصل پنجم: راه‌ها

فصل ششم: شهرها

فصل هفتم: سرحدات و مرزها

فصل هشتم: زیستگاه و اقتصاد

فصل نهم: پیدایش تمدن

فصل دهم: پیدایش تمدن در قاره امریکا

فصل یازدهم: اروپا و چین

فصل دوازدهم: سیاست‌های بین المللی

فهرست اصطلاحات

نویسنده: دابلیو. گوردون ایست
مترجم: حسین حاتمی نژاد - حمیدرضا پیغمبری
ناشر: پژوهشکده تاریخ اسلام
تاریخ چاپ: 1392
مکان چاپ: تهران

کتابخانه تخصصی تاریخ اسلام و ایران



تاريخ : سه شنبه 1393/04/10 | 12:4 | نویسنده : مریم شاه حسینی (88) |

این کتاب در کنار واکاوی نظریه‌های مختلف درباره تاریخ جاده ابریشم به توصیف جغرافیای کاملی از کشورهای واقع در این مسیر نیز می‌پردازد.

کشورهای حوزه جاده ابریشم بیش از 60 درصد مساحت کره زمین را تشکیل داده‌اند و تقریبا مهم‌ترین اتفاقات تاریخی و جغرافیایی بشر در این حوزه رخ داده است. کتاب «تاریخ و جغرافیای تاریخی جاده ابریشم»  از مهم‌ترین پژوهش‌های انجام شده در زمینه جغرافیای تاریخی جاده ابریشم است.

شاهراه تجاری ابریشم مسیری طولانی را از شمال غربی چین تا کناره‌های دریاهای مدیترانه و سیاه طی کرده و دارای بالاترین ویژگی ارتباطی در دنیای قدیم، یعنی تبادل فرهنگ‌ها بین شرق و غرب و یا به بیان بهتر بین تمدن‌های با عظمت چین، ایران و روم و قلمروهای تحت احاطه‌شان است.

تنظیم این اثر به شکلی است که درکی همه جانبه از جاده ابریشم و اتفاقاتش را به خواننده القا می‌کند. مولف در یک چارچوب علمی و تاریخی سنجیده توانسته مهم‌ترین آرای نویسندگان، سفرنامه‌نویسان، جغرافیدانان و تاریخ‌شناسان درباره اوضاع جاده ابریشم را جمع‌آوری و تحلیل کند.

این اثر علمی‌ـ‌تاریخی در صفحات پایانی به ارایه نقشه‌ها و تصاویر جغرافیایی و تاریخی از شهرها و کالاهای مباله‌ای جاده ابریشم پرداخته که به افزایش غنای محتوایی کتاب کمک فراوانی کرده است. استفاده از منابع اصلی و درجه اول، بی‌طرف بودن نویسنده و همچنین رعایت ترتیب و توالی مطالب کتاب از ویژگی‌های خوب کتاب است اما یادآوری این نکته نیز ضروری است که مولف کتاب دوجلدی را بدون نتیجه‌گیری به پایان برده است.

نام جاده ابریشم را نخستین‌بار «فردیناند فون ریشتهوفن»، جغرافیدان آلمانی، در میانه قرن نوزدهم به کار برده و ظاهرا دلیل این نامگذای را در تجارت ابریشم دانسته است. چون این کالا معروفترین، سبک‌ترین و گرانبهاترین کالایی بوده که طی ده‌ها قرن از طریق این جاده از غرب به شرق می‌رفته است.

فهرست مطالب کتاب بدین قرار است:

فصل اول - گذری بر دنیای جغرافیای تاریخی

عنوان فصل نخست کتاب «گذری بر دنیای جغرافیای تاریخی» است. در این فصل با توجه به اهمیت مقوله جغرافیا و نقش آن در تاریخ به تعاریف و مفاهیم جغرافیای تاریخی در فرهنگنامه‌ها اشاره می‌کند. جغرافیای تاریخی، تغییرات جغرافیایی پدیده‌های مکانی را در بستر زمان در سطح سیاره زمین و یا در بخشی از آن مورد بررسی قرار می‌دهد و در ادامه به بررسی اثرات و روابط متقابل تاریخ و جغرافیا در دوره‌های مختلف( دوره باستان، قرون وسطی، دوره اسلامی و دوره رنسانس) و بر چگونگی شکل‌گیری و گسترش جاده ابریشم می‌پردازد.

فصل دوم - گشایش جاده دریایی ابریشم، تنگه‌ها و گذرگاه‌های استراتژیک آن

نویسندگان در فصل دوم به چگونگی گشایش جاده دریایی ابریشم، تنگه‌ها و گذرگاه‌های استراتژیک آن می‌پردازند و در خلال فصل به تنگه باب‌المندب و اهمیت آن اشاره کرده است.

فصل سوم - چین

فصل سوم به «چین» اختصاص دارد. در بحث گذری بر تاریخ تمدن چین به سلسله‌های «شیا، شانگ، جو غربی، چین، یوان و هان» اشاره کرده، سپس از شهرهای چین واقع در مسیر جاده ابریشم (شرق به غرب) نام برده می‌شود. «چانگ آن» که امروزه سیان نامیده می‌شود، نخستین شهر در مسیر جاده ابریشم از شرق به غرب است و یک پایتخت بزرگ به‌شمار می‌آمد. این شهر بیش از دوهزار سال قبل مرکزی برای مبادلات بین شرق و غرب بود و کالاهای مبادله‌ای چینی‌ها با بازرگانان (پارچه‌های ابریشمی، شیشه‌های رنگی، عطریات، ادویه و ظروف فلزی) در این مسیر شکل می‌گرفت.

فصل چهارم- آسیای مرکزی

نویسنده در فصل چهارم به تاریخ و جغرافیای کلی آسیای مرکزی می‌پردازد و رود جیحون را به عنوان شاهرگ حیاتی این سرزمین نام ‌می‌برد. در ادامه به معرفی شهرهای مهم اطراف رود جیحون و توصیف کامل شهر بخارا اشاره می‌کند و همچنین به ماجرای تخریب این شهر بعد از سقوط سامانیان، توسط ترکان بیابانگرد می‌پردازد.

فصل پنجم- افغانستان، هند و پاکستان

در فصل پنجم پس از توصیف تاریخ و وقایع تاریخی کشورهای افغانستان، هند و پاکستان به معرفی وضعیت جغرافیایی و فرهنگ این کشورها می‌پردازد و در ادامه چگونگی نامگذاری «ایران» را به نقل از اسناد مختلف بررسی می‌کند. بحث ایران و مسایل مربوط به آن باید در فصل ششم ذکر می‌شد زیرا فصل ششم کتاب به «فلات ایران» اختصاص داده شده است که نویسندگان به این نکته توجه نکرده‌اند.

جلد دوم

فصل ششم – فلات ایران

فصل ششم که جلد دوم کتاب با آن آغاز می‌شود درباره فلات داخلی ایران است. فلات ایران واحد جغرافیایی بزرگی است که در جنوب غربی آسیا و در منطقه معتدله قرار دارد. این فلات در حد فاصل نواحی خشک و بیابانی آسیای مرکزی و مناطق خشک و گرم آفریقای شمالی و عربستان است. رشته کوه‌های غربی و جنوب غربی فلات ایران زاگرس نام دارد. از دیرباز عمده‌ترین راه‌هایی که بین‌النهرین و جنوب غربی فلات را به نواحی شمال شرقی افغانستان و سرزمین چین متصل می‌کرد از فلات مرکزی ایران می‌گذشته و «جاده ابریشم» نمونه‌ای از این راه‌ها بوده است.

فصل هفتم - بررسی شهرهای ایران در جاده ابریشم

«بررسی شهرهای ایران در جاده ابریشم» عنوان فصل هفتم کتاب است. در این مبحث ابتدا چگونگی برآمدن اشکانیان در خراسان بزرگ بررسی و تحلیل می‌شود، سپس در این بین نظریه‌های دانشمندان بزرگ در این باره آورده می‌شود. در ادامه به شهر سرخس (قبل و بعد از اسلام)، سمنان، گرگان، همدان و چند شهر مهم واقع در مسیر جاده تاریخی ابریشم اشاره می‌شود.

فصل هشتم – آذربایجان و ارمنستان

فصل هشتم درباره آذربایجان و ارمنستان است. چگونگی نامگذاری آذربایجان، وضعیت خاص جغرافیایی ارمنستان و جنگ‌هایی که در این کشورها در مسیر جاده تاریخی ابریشم اتفاق افتاده از بخش‌های مفید این فصل است.

«تاریخ و جغرافیای تاریخی جاده ابریشم» دو جلد در یک مجلد نگاشته محمد عبدلی و راضیه گرکنی با مقدمه مرحوم استاد محمدحسن گنجی را انتشارات جمال هنر در 832 صفحه در سال 91 منتشر کرده است.

شماره ثبت این کتاب در کتابخانه شماره یک مجلس شورای اسلامی 508524 می‌باشد.



تاريخ : سه شنبه 1393/04/10 | 11:55 | نویسنده : مریم شاه حسینی (88) |

«تجارت و انتقال فنون در جاده ابریشم» به بررسی جاده ابریشم در منابع مختلف و دوره‌های تاریخی از باستان تا پس از اسلام پرداخته و تاثیرگذاری و تاثیرپذیری حکومت‌ها را از جاده ابریشم ارائه می‌دهد.

مسیر جاده ابریشم از کشورهای مختلفی که زمانی تحت فرمان امپراطوری ایران و روم و چین قرار داشت، می‌گذرد. اما اهمیت ترانزیتی این راه هنوز نیز هرچند کم‌رنگ‌تر، ولی حفظ شده است. زیرا جمهوری‌هایی که اکنون این مسیر تاریخی از آن عبور می کند، تصمیم دارند تا با ایجاد یک جاده وسیع که از چین شروع شده و از همان مسیر ابریشم قدیم تا به ترکیه کشیده می‌شود، نقل و انتقالات تجاری و سیاحتی را آسان نمایند و سودی که از این جاده عاید دولت‌هایی که در مسیر جاده ابریشم قرار دارند خواهد شد، همانند سودی خواهد بود که پیشینیان از این جاده می‌بردند.

جاده مهم قدیم از شوش شروع می‌شد و پس از گذشتن از دجله و جنوب اربل به «حران» می‌رفت و سپس با ورود به آسیای صغیر به سارد می‌رسید و تا «افسس» امتداد یافت. جاده دیگری نیز شوش را به تخت‌جمشید متصل می‌ساخت که مسیر آن در جبال زاگرس سایبانی سلطنتی ساخته بودند. امتداد این جاده از نزدیکی «فهیلان» به سمت چپ می‌پیچید و از طریق ابواب پارس به نجد ایران می‌رسید. جاده‌ای دیگر شوش را به همدان که ییلاق شاهان هخامنشی بود، متصل می‌ساخت که از لرستان می‌گذشت و راهی دیگر که از شوش شروع می‌شد، پس از عبور از خوزستان و فارس به کرمان می‌رسید و حدود غرب را از طریق جنوب به شرق متصل می‌ساخت.

«تجارت و انتقال فنون در جاده ابریشم» در 14 فصل، تاریخ، چگونگی تجارت و انتقال فنون در جاده‌ ابریشم را بررسی کرده است. این جاده از چین، مغولستان تا ماوراء‌النهر، خراسان و بین‌النهرین امتداد داشت و حکومت‌هایی که جاده ابریشم از آن‌ها می‌گذشت از آن تاثیر می‌گرفتند.

کتاب در چهارده فصل زیر نگاشته شده است:

نابودی جاده ابریشم

جهش‌های مهم تجاری دنیای باستان در جاده ابریشم

پیشینه تجارت در شاهراه جاده ابریشم

تجارت، دلیل رویارویی شرق و غرب در جاده ابریشم

اقوام تاجر

از تجارت تا جاسوسی

تقابل ایران و بیزانس

سلوکیان در جاده ابریشم

پارتیان و تجارت ابریشم

اوضاع مالی و اقتصادی پارتیان

ایران اشکانی ساسانی و پادشاهی تجارت‌محور

الگوهای استقرار هنر، صنعت و تجارت بین‌النهرین در دوران ساسانی

پوشاک در ایران باستان

گذری بر ابریشم ایران

منابع

کتاب با استفاده از منابع تاریخی بسیاری که در پایان کتاب آمده‌ است، به‌صورت کلی روند شکل‌گیری جاده ابریشم و شیوه تولید و تجارت ابریشم از چین به دیگر نقاط جهان را پیگیری می‌کند. در این کتاب به ارتباط حکومت‌ها با این جاده، تاثیر آن‌ها بر روابط میان کشورهای همسایه و قدرت‌های روزگار باستان تا پس از اسلام پرداخته شده است. 

«تجارت و انتقال فنون در جاده ابریشم» نگاشته محمد عبدلی و راضیه گرکنی در 225 صفحه، از سوی موسسه انتشاراتی جمال هنر در سال 91 منتشر شده است.



تاريخ : سه شنبه 1393/04/10 | 11:54 | نویسنده : مریم شاه حسینی (88) |

کتاب روحانیت بوشهر و نهضت مشروطه در هشت فصل به نهضت مشروطه در بوشهر و نقش روحانیون از جمله سید جمال الدین اسد آبادی در این نهضت پرداخته است.

به گزارش پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، این کتاب شامل هشت فصل است که در فصل اول به بررسی اوضاع جغرافیایی و تحولات سیاسی جمعیتی و اقتصادی بوشهر در دوره‌ای افشاریه، زندیه و قاجاریه پرداخته و اوضاع سیاسی اداری بوشهر که متاثر از تحولات سیاسی ایالت فارس می‌باشد مورد بررسی و کنکاش قرار گرفته است.

 
فصل دوم، به بررسی زمینه‌های فرهنگی مشروطیت بوشهر اختصاص یافته است. حضور سیدجمال‌الدین اسدآبادی در بوشهر و آموزه‌های نوین فرهنگی او به رجال و شخصیت‌های بوشهری و نقش او در بنیانگذاری مدرسه سعادت مظفری که مادر مدارس جنوب ایران به شمار می‌رود. همچنین پیشگامی بندر بوشهر در عرصه چاپ و چاپخانه و انتشار روزنامه‌های ترقی خواهی چون مظفری، اصلاح و جنوب در بوشهر که مبلغان اندیشه مشروطه‌خواهی و حکومت پارلمانی در ایران بودند، مباحث اصلی این فصل را تشکیل داده است.
 
فصل سوم با عنوان «فارس در آستانه انقلاب مشروطیت» به بررسی جنبش ضد استبدادی مردم شیراز علیه حکمرانی شعاع‌السلطنه و تحولات آن منطقه هم‌زمان با شروع حوادث مشروطیت در تهران پرداخته است.
 
فصل چهارم به بررسی روند شکل‌گیری جنبش مشروطت در بندر بوشهر و چگونگی تشکیل انجمن ولایتی و تلاش برای اعزام اولین نماینده مردم به مجلس شورای ملی اختصاص یافته است. همچنین مخالفت مردم بوشهر با سیاست‌های خودکامه محمدعلی‌شاه قاجار و تاسیس نهادهای سیاسی اجتماعی برای حفظ دستاوردهای انقلاب مشروطیت از دیگر مباحث این فصل است. درپایان تلاش شده است رساله‌های برخی از علما و روحانیون بوشهر که در دفاع از مبانی تئوریک مشروطیت نوشته شده است، مورد بررسی و تحلیل قرار گیرد.
 
فصل پنجم، به وقایع دوران استبداد صغیر در تهران و تبریز اختصاص یافته است. مخالفت محمدعلی شاه با مشروطه‌خواهان و به توپ بستن مجلس و عکس‌العمل علمای نجف علیه حکومت خودکامه شاه قاجار، همچنین قیام مردم تبریز و تلاش محمدعلی شاه برای سرکوب آنان و مداخله روس‌ها در تبریز مباحث اصلی این فصل را تشکیل داده است. هدف اصلی از ارایه این فصل بررسی مقایسه‌ای مشابهت‌های موجود بین جنبش مردم تبریز و مردم بوشهر است که چگونه روس‌ها در تبریز و انگلیسی‌ها در بوشهر به بهانه حمایت از اتباع خود در تبریز و بوشهر مداخله نظامی کردند و اینکه چگونه جانفشانی و مقاومت دلیرمردانی چون ستارخان و باقرخان در برابر نیروهای استبداد زمینه‌ساز مقاومت و جانفشانی مردم بوشهر در دفاع از آرمان‌های مشروطیت شده است.
 
فصل ششم، به قیام فارس و لارستان و تاثیر آن در خیزش مردم بوشهر علیه حکومت استبداد و کارگزاران او در بوشهر اختصاص یافته است.
 
بررسی علل و عوامل قیام سیدمرتضی اهرمی و آسیب‌شناسی شکست قیام او که مدت دو ماه به طول انجامید، مباحث اصلی فصل هفتم را تشکیل می‌دهد.
 
و در فصل پایانی (فصل هشتم) حمایت آخوند خراسانی از سیدمرتضی اهرمی و تلاش این روحانی جلیل‌القدر برای بازگشت رهبر مشروطه‌خواهان بوشهر از نجف به بوشهر پس از دو سال تبعید و اسناد و مکاتبات موجود در این رابطه مورد تبیین قرار گرفته است.
 
این کتاب به قلم عبدالکریم مشایخی با شمارگان 500 نسخه، 344 صفحه و قیمت 20000 تومان منتشر شده است.


تاريخ : سه شنبه 1393/02/30 | 13:0 | نویسنده : مریم شاه حسینی (88) |

شش مقاله هندی چاپ شده در مجلات و ویژه‌نامه‌ها از سوی سید صادق حسینی اشکوری نگاشته شده است.

شش مقاله هندی به مناسبت اولین همایش بین المللی میراث مشترک ایران و هند از سوی مجمع ذخائر اسلامی در سال 92 منتشر شده است که فهرست مقالات آن به این شرح است:

میراث شبه قاره در مجمع ذخائر اسلامی، در گفتگو با سید صادق حسینی اشکوری

سوغات طبی پاکستان؛ از طب مراد تا مجربات سندی

برابری و برادری در سفینه صائب؛ همراه با گزارشی از نسخه منحصر به فرد سفینه صائب

آثار الشعراء (فرهنگ شعرای فارسی گوی شبه قاره)

فهرست نسخه‌های خطی فارسی آرشیو ملی پاکستان

فهرستواره نسخه های خطی کتابخانه عمده العلماء مولانا کلب حسین، لکهنو، هندوستان

این کتاب در 159 صفحه با شماره ثبت 513794 در کتابخانه شماره یک مجلس شورای اسلامی موجود است.



تاريخ : سه شنبه 1393/02/30 | 12:55 | نویسنده : مریم شاه حسینی (88) |
 

 در این کتاب به تاریخ تأسیس عکاس‌خانه‌ها، عکاسان خارجی و ایرانی، فرهنگنامه‌ی عکاسان بوشهری، تاریخ و عملکرد  انجمن‌های عکاسی در بوشهر و تمامی رخدادهای عکاسی این دیار کهن پرداخته شده است.

نخستین عکاسخانه در بوشهر در سال 1312 شمسی تأسیس شد. معماری خاص بافت قدیم بوشهر و همجواری با خلیج فارس، همواره توجه سفرنامه نویسان و عکاسان خارجی و ایرانی را به خود جلب کرده است.

در این کتاب مجموعه‌ای از نقاشی‌ها و عکس‌های تاریخی سفرنامه‌ها، عکاس‌خانه‌ها و آرشیو‌های دولتی جمع‌آوری و ارائه شده است.

 روش‌های تحقیق اسنادی و میدانی بوده‌اند؛ به این معنا که با مراجعه به آثار مکتوب ترجمه‌ها، سفرنامه‌ها و کنسول‌گری‌ها و طی گفت‌وگو با پیشکسوتان عکاسی در استان بوشهر مطالب جمع آوری شده است. 
 

فهرست مطالب کتاب به این قرار است:

 فصل اول- تأملاتی در باب چرایی ضعف تصویر در ایران
 

فصل دوم- پیدایش عکاسی در جهان

 فصل سوم- پیدایش عکاسی در ایران
 فصل چهارم- آغاز عکاسی در بوشهر و بوشهر در آثار عکاسان خارجی
 فصل پنجم- عکس‌های هوایی از بوشهر
 فصل ششم- عکاس‌خانه‌های بوشهر
 فصل هفتم- بوشهر در آثار عکاسان ایران
 فصل هشتم- عکاسی آزاد سرآغاز عکاسی اجتماعی در بوشهر
 فصل نهم- انجمن سینمای جوان، فراگیر شدن عکاسی و آموزش
 فصل دهم- عکس و عکاسی در سازمان‌ها و ادارات دولتی و غیردولتی بوشهر
 فصل یازدهم- ژانرهای عکاسی در بوشهر
 فصل دوازدهم- فرهنگ عکاسان بوشهر
 

منابع و ماخذ

 «تاریخ عکاسی بوشهر» نگاشته حمید مؤذنی در 608 صفحه از سوی بامداد نو در تهران منتشر شده است.
 شماره ثبت این کتاب در کتابخانه شماره یک مجلس شورای اسلامی 507118 می‌باشد.


تاريخ : سه شنبه 1393/02/30 | 12:10 | نویسنده : مریم شاه حسینی (88) |


پوستر همایش


بابک ارسیا به خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) گفت: 689 مقاله به همایش خلیج فارس رسیده که از آن میان 52 مقاله در کتابی دوجلدی منتشر شده است. «نمودهای فرهنگی ایران باستان در سواحل شمالی خلیج فارس» نوشته علی شیخ‌آبادی، «نام خلیج فارس در اسناد سازمان ملل» به قلم لیلا رحمتی‌پور، «جنگ‌های ایران و عثمانی، راهی برای استعمار پرتغال در هند و خلیج فارس» نوشته موناسادات ذاکر مقاله‌های این کتاب را تشکیل می‌دهند. 

دبیر دهمین همایش ملي و علمی - پژوهشی خلیج فارس افزود: «تجارت دریایی ساسانیان در حوزه خلیج فارس» نوشته مشترک دکتر محمدرضا قلیزاده و کوثر رفیعی، «تاثیر ارتباط خلیج فارس با شبه قاره هند در رونق دریانوردی هخامنشیان» به قلم دکتر رحیم ولایتی و «بررسی حضور انگلیسی‌ها در خلیج فارس در دوره زندیه» نوشته زهرا رضایی عناوین برخی  مقاله‌های این کتاب هستند.

ارسیا با اشاره به محورهای دهمین همایش ملی و علمی- پژوهشی خلیج فارس بیان کرد: همایش در محورها و موضوع‌های تخصصی فرهنگ، هنر و معماری خلیج فارس، گردشگری خلیج فارس، ابعاد حقوقی، سیاسی و اجتماعی خلیج فارس، تاریخ و باستان‌شناسی خلیج فارس و جغرافیا و محیط زیست خلیج فارس با حضور اندیشمندان و پژوهشگران این حوزه‌های علمی برگزار می‌شود. 

وی افزود: این همایش در دو بخش افتتاحیه و اختتامیه با حضور علی جنتی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، دکتر حمیدرضا طیبی، رییس جهاددانشگاهی، دکتر محمدرضا سعیدآبادی، دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران و مسوولان عالی رتبه کشوری در سالن وزارت نفت بندرعباس برگزار می‌شود و دکتر علی لاریجانی، رییس مجلس شورای اسلامی، سخنران مراسم اختتامیه این همایش خواهد بود. 

دبیر این همایش اظهار کرد: قرائت پیام رییس جمهوری به مناسبت برگزاری دهمین همایش ملی علمی- پژوهشی خلیج فارس، رونمایی از کتاب دوجلدی مجموعه مقالات همایش خلیج فارس و رونمایی از تابلو هنری حدیث پیامبر اکرم (ص) درباره خلیج فارس منقش به خاک‌های رنگی جزیره هرمز از مهم‌ترین برنامه‌های این همایش است. 

دهمین همایش ملی و علمی - پژوهشی خلیج فارس با هدف بزرگداشت نام و شناخت مزیت‌های راهبردی و فرهنگی این خطه کشور، به همت مرکز گردشگری علمی فرهنگی دانشجویان ایران وابسته به جهاددانشگاهی، معاونت فرهنگی جهاددانشگاهی، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، استانداری هرمزگان و جهاددانشگاهی هرمزگان 9 تا 10 اردیبهشت‌ماه در بندرعباس برگزار خواهد شد.



تاريخ : چهارشنبه 1393/02/10 | 19:33 | نویسنده : فاطمه نجفی (87) |


کتاب «چشم اندازهایی از جاده ابریشم دریایی؛ از خلیج فارس تا دریای شرقی چین»، مجموعه مقالاتی به ویراستاری پرفسور، «رالف کاوتس» است.

کتاب «چشم اندازهایی از جاده ابریشم دریایی؛ از خلیج فارس تا دریای شرقی چین»، مجموعه مقالاتی به ویراستاری پرفسور، «رالف کاوتس» و از سلسله مجموعه «تاریخ دریایی آسیای شرقی» است که توسط انتشارات «هاروزوویتس ورلاگ» در سال 2010 م در ویسبادان به چاپ رسیده است. کتاب، شامل یک پیشگفتار، یک مقاله مقدماتی و سه بخش با عناوین «چشم‌اندازهای ایرانی و عربی»، «مراودات دو قطب ایران و چین» و چشم‌انداز چینی» در 193 به زبان انگلیسی است.

همان گونه که ویراستاری کتاب در پیشگفتار خود ذکر کرده است، مجموعه مقالات این کتاب، حاصل یک کنفرانس علمی تحت عنوان «چشم‌اندازهایی از جاده ابریشم دریایی؛ از خلیج فارس تا دریای شرقی چین» بوده که در فوریه سال 2004 م، در انستیتو ایران شناسی اتریش برگزار شده است.

پروفسور رالف کاوتس، ویراستار کتاب، استاد فعلی بخش مطالعات چین دانشگاه بن در آلمان، از جمله برجسته‌ترین محققان حوزه مطالعات دریایی و به ویژه مراودات خلیج فارس با چین است. او که مدت یک سال را در دانشگاه تهران گذرانده، به زبان فارسی تسلط دارد و استاد زبان چینی در دانشگاه بن هم هست و از این نظر او از معدود محققانی است که به زبان‌های عمده حوزه تجارت دریای شرق و غرب تسلط دارد و تا کنون آثار بسیاری در زمینه تاریخ خلیج فارس و روابط ایران و چین از او منتشر شده است.

کتاب حاضر دربردارنده یک مقاله مقدماتی و سیزده مقاله اصلی است و ویراستار در پیشگفتار خود درباره نحوه تنظیم و ترتیب کتاب می‌نویسد:

این مقالات بر اساس اولویت جغرافیایی موضوعات از غرب به شرق تنظیم شده است و به سه بخش چشم‌اندازهای ایرانی و عربی، مراودات دو قطب ایران و چین و چشم انداز چینی تقسیم می‌شود.

فهرست مطالب کتاب به ترتیب زیر است:

مقاله مقدماتی: نمای کلی از روابط سیاسی میان ایران و چین: یه یی لیانگ

بخش نخست: چشم‌اندازهای ایرانی و عربی

  1. جزیره‌ای تحت نفوذ: سُقوطرِه در چهار راه مصر، ایران و هند از دوران باستان تا اواخر دوره جدید: زولتان بیدرمن
  2. هرموز تحت سلطه پرتغالی‌ها: یادداشت‌هایی درباره شبکه‌های اقتصاد دریایی هند (اوایل سده شانزدهم میلادی): دژانیرو کوتو
  3. شبکه کازرونی؟: رالف کاوتس
  4. روابط دیپلماتیک صفویه و سیام در سده هفدهم میلادی: جئورجیو روتا

بخش دوم: مراودات دو قطب ایران و چین

  1. زبان میانجی در امتداد جاده ابریشم: زبان فارسی در چین طی سده چهاردهم تا شانزدهم میلادی: لیوبینگ‌شنگ
  2. تبریز و یوآن چین: موریس روسابی
  3. الگوهای تبادل هنرهای تزیینی میان چین و آسیای جنوب غربی: تیم استنلی
  4. صادرات گیاهان دارویی معطر از ایران و عربستان به چین؛ بررسی مجدد یادداشت‌های یو یانگ زازو: آنجلا شوتن هامر

بخش سوم: چشم‌انداز چینی

  1. مسیرهای دریای در اقیانوس هند در دوران معاصر بر اساس متون بودایی چینی: ماکس دیگ
  2. پهلوان تاجر یا خائن؟ یک سمرقندی در مالاکای قرون وسطی: رالف کاوتس
  3. نکاتی چند پیرامون با ـ لا ـ شی و پارسی‌ها در دوره سلسله مینگ: جئوف وید
  4. نام‌خانوادگی لی و پو در شرق آسیا، تعاملات جاده ابریشم دریای خاورمیانه در طول سده دهم تا دوازدهم میلادی: جئوف وید
چشم اندازهایی از جاده ابریشم دریایی: از خلیج فارس تا دریای چین شرقی
نویسنده: نویسندگان
ویراستار: رالف کاوتس
مترجم: محمدباقر وثوقی و پریسا صیادی
ناشر: پژوهشکده تاریخ اسلام
تاریخ چاپ: 1392
مکان چاپ: تهران
کتابخانه تخصصی تاریخ اسلام و ایران


تاريخ : جمعه 1393/01/29 | 1:8 | نویسنده : فاطمه نجفی (87) |

اطلاعات در خصوص دوره های استقراری گذشته در ساحل شمالی خلیج فارس تنها به محوطه‌هایی نظیر سیراف، بوشهر و یا هرمز محدود می‌شود.

پژوهش‌های باستان شناسی در ساحل شمالی و در دشت های پس کرانه‌ای خلیج فارس انجام نگرفته است و یا گزارش آن منتشر نشده است. به عکس، حجم انبوهی گزارش، بررسی و کاوش در مورد استقرارهای حاشیه جنوبی خلیج فارس انتشار یافته است.

هدف از انجام این بررسی شناسایی و ثبت تمامی محوطه‌های باستانی جهت مشخص ساختن مراحل فرهنگی این حوزه از دوره پیش از تاریخ تا دوره‌‌های تاریخی بوده است.

بدیهی است که در هر یک از دوره‌های پیش از تاریخ، آغاز تاریخی، هخامنشی، اشکانی، ساسانی و اسلامی، توسعه قلمرو جوامع انسانی این منطقه به توانمندی آنان در استفاده از ظرفیت‌های زیست محیطی این منطقه بستگی داشته است.

موضوع بررسی‌های این کتاب، نه‌تنها ظرفیت استفاده از منابع زیستی و تکنیک‌های به‌کار رفته برای استفاده از این منابع در هر یک از دوره‌ها را مشخص می‌سازد، بلکه با توجه به موقعیت قرارگیری این منطقه در حوزه جغرافیایی استان فارس، تاثیر دو حکومت هخامنشی و ساسانی را بر چگونگی استقرارها تا حدودی روشن خواهد نمود.

فصل‌های این کتاب عبارتند از:

فصل یکم- دوره پیش از تاریخ (5000 - 3000 پ.م)

«دهکده‌های هفت هزار ساله» و «از گله‌دار تا بوشهر» عناوین اصلی فصل نخست کتاب است. در «دهکده‌های هفت هزار ساله»، سکونتگاه‌های دوره پیش از تاریخ در کرانه‌های ساحلی خلیج فارس و کاوش‌های «سر اورل اشتاین در تل پیر» مورد بررسی قرار گرفته است. «از گله‌دار تا بوشهر» نیز متن ترجمه شده مقاله سر اورل اشتاین، باستانشناس مجارستانی است.

فصل دوم- دوره‌های تاریخی (ایلامی، هخامنشی، اشکانی، ساسانی)

فصل دوم کتاب به بررسی سکونتگاه‌ها، قلعه‌ها، نیایشگاه‌های مذهبی و آیین‌های تدفین در دوران باستان می‌پردازد.

فصل سوم- دوره اسلامی

آخرین فصل کتاب نیز به نتیجه‌گیری و تحلیل داده‌ها و مدارک اختصاص یافته است و در نهایت کتاب با جدول‌های مشخصات مکانی و زیست محیطی محوطه‌های باستانی، وضعیت مکان آثار فرهنگی به‌جای مانده و دوران‌های مشهود در محوطه‌ها و تصاویر رنگی محوطه‌های باستانی شهرستان‌های لامرد و مهر به پایان می‌رسد.

فصل چهارم- نتیجه‌گیری

پژوهش‌های باستان‌شناسی کرانه‌های خلیج فارس: شهرستان‌های لامرد و مهر، فارس پژوهش علیرضا عسکری چاوردی در 452 صفحه از سوی انتشارات سبحان نور در تهران منتشر شده است.

شماره ثبت این کتاب در کتابخانه شماره یک مجلس شورای اسلامی506917 می‌باشد.



تاريخ : یکشنبه 1393/01/24 | 14:57 | نویسنده : مریم شاه حسینی (88) |


«این کتاب می‌کوشد تا نقش سدید‌السلطنه کبابی را در تحولات سیاسی، اجتماعی و فرهنگی خلیج‌فارس واکاوی کند و گوشه‌های نهفته‌ای از تاریخ خلیج‌فارس را که مربوط به نقش خاندان دیوانسالار ایرانی در سواحل خلیج‌فارس است را آشکار سازد.

کتاب «سدیدالسلطنه و سواحل خلیج‌فارس» تالیف مشترک سیدعبدالله حسینی و محمد حسن‌نیا در قالب پنج فصل و با استفاده از اسناد آرشیوی موجود در ایران و منابع دست اول به جزییات حیات سیاسی و فرهنگی محمدعلی‌خان سدیدالسلطنه و خاندان او به‌عنوان خاندان دیوانسالار ایرانی در سواحل جنوبی و شمالی خلیج‌فارس با روش ادبیات هرمونتیکی می‌پردازد. 

نخستین فصل کتاب حیات اجتماعی خاندان کبابی و محمدعلی خان سدیدالسلطنه را بررسی می‌کند. این فصل شامل دو گفتار با عناوین «حیات اجتماعی و سیاسی حاج احمد خان کبابی» و «حیات اجتماعی محمدعلی خان سدیدالسلطنه» است. در پایان این فصل نیز آثار سدیدالسلطنه مانند «صید مروارید»، «اعلام الناس فی احوال بندرعباس»، «رساله اوزان‌چو»، «مفاتیح الادب فی تواریخ العرب»، «برهان سدید»، «التدقیق فی سیر الطریق»، «مشوش‌نامه»، «مجموعه الظرایف» و «مجموعه النوادر» به اختصار معرفی می‌شوند. 

در بخشی از این فصل درباره خاندان کبابی می‌خوانیم: «خاندان کبابی از خاندان دیوانسالار ایرانی در خلیج‌فارس بودند که در مناطق جنوبی و شمالی خلیج‌فارس خدمات اداری و فرهنگی زیادی انجام دادند و در دوره فترت، پس از مرگ نادر تا روی کار آمدن کریم‌خان زند، به‌واسطه درگیری‌ها و کشمکش‌های موجود در مناطق خلیج‌فارس، برخی از ایرانی‌ها به مناطق جنوبی خلیج‌فارس و از جمله عمان مهاجرت کردند. از جمله این افراد ملا علی‌شاه، از فرماندهان ناوگان دریایی نادر بود و فرزندان و نوادگان او در دربار امامان مسقط مناصب بالای اداری و نظامی به‌ دست آوردند. یکی از نوادگان او، حاجی احمدخان کبابی، پدر محمدعلی‌خان سدید‌السلطنه کبابی بوده است.» 

فصل دوم کتاب زندگی سیاسی محمدعلی‌خان سدیدالسلطنه را مورد واکاوی قرار می‌دهد. وی مناصب زیادی را در دوره مظفرالدین‌شاه، احمدشاه و رضاشاه در سواحل و جزایر خلیج‌فارس بر عهده داشت که نویسندگان در این فصل به برخی از مهم‌ترین آن‌ها همچون کارگزار بندر لنگه، ریاست اداره تذکره بندرلنگه و برعهده داشتن مسایل مربوط به وزارت امورخارجه ایران در بوشهر اشاره کرده‌اند. 

فصل بعدی به حیات فرهنگی سدیدالسلطنه اختصاص یافته است و اقدامات علمی و فرهنگی وی را بیان می‌کند. نویسندگان در این فصل به تحلیل زندگی مذهبی، اقتصادی و فرهنگی سدیدالسلطنه از خلال کتاب یادداشت‌ها و سفرنامه‌ وی می‌پردازند. در فصل چهارم و پنجم کتاب نیز متن و اصل اسناد محمدعلی خان سدیدالسلطنه آورده شده است. 

در بخشی از کتاب درباره اقدامات فرهنگی سدیدالسلطنه آمده است: «سدیدالسلطنه در کرانه‌ها و پس‌کرانه‌های خلیج‌فارس در کنار کارهای سیاسی که انجام داده و دارای مناصب سیاسی بوده است، همواره به‌عنوان یک شخصیت فرهنگی شناخته شده است. با توجه به آثاری که سدید منتشر کرده است، نشان می‌دهد که بیشتر زمان حیاتش را به تالیف کتاب و سفرنامه پرداخته است و اگر به عناوین و لقب‌هایی که از مظفرالدین‌شاه و شاهان بعدی دریافت کرده توجه شود، مشخص می‌گردد که این القاب به خاطر کارهای فرهنگی و نوشتن تالیفات سدید، به او واگذار شده است.» 

چاپ نخست «سدیدالسلطنه و سواحل خلیج‌فارس» تالیف مشترک سیدعبدالله حسینی و محمد حسن‌نیا در 320 صفحه با شمارگان یک‌هزار نسخه و بهای 16 هزار تومان از سوی انتشارات جهاد دانشگاهی روانه بازار کتاب شد.



تاريخ : سه شنبه 1393/01/19 | 17:47 | نویسنده : فاطمه نجفی (87) |




کتاب «روابط ایران و عمان در دوره ناصری» تالیف بدرجهان ابراهیمی نژاد، روابط این دو کشور را در آستانه قرن سیزدهم هجری قمری مصادف با قرن 19 میلادی زمانی که آل بوسعید در عمان قدرت را به دست گرفت، بررسی می کند. این دوره همزمان با دوران حکومت آقا محمدخان قاجار است که بندر عباس، سواحل و جزایر شرقی خلیج فارس با عنوان اجاره گمرک به عمان اجاره داده شد. در این دوره روابط ایران و عمان به منزله یکی از مهمترین  مسایل خارجی مرتبط با خلیج فارس از اهمیت بسیاری برخوردار است. این اثر، پایان نامه برگزیده جشنواره پروین در سال 1390 بود.


این کتاب روابط ایران و عمان  را در دو بخش بررسی می کند. دلیل این تقسیم بندی تمایزی است که به سبب حضور امیرکبیر در عرصه مدیریت کشور نسبت به نیمه نخست حکومت قاجار ـ از آقامحمدخان تا پایان دوره محمدشاه ـ به وجود آمد و زمینه ساز تحول در اداره گمرک و بنادر جنوب ایران در دوره ناصری ـ نیمه دوم حکومت قاجاریه ـ شد.


در نیمه نخست حکومت قاجار روابط ایران و عمان، در محدوده حکومت ایالت فارس و کرمان، در کرانه های خلیج فارس، جزایر آن و به طور عمده بر محور مناسبات سیاسی با دربار قاجار و در چارچوب قرارداد شکل می گیرد؛ بدین ترتیب، روابطی نسبتاً مسالمت آمیز از سوی ایران با انگیزه سیاسی و از سوی عمان با انگیزه اقتصادی ایجاد می شود. در نیمه دوم حکومت قاجاریه که طول دوره پادشاهی ناصر الدین شاه را شامل می شود، در پی ایجاد آرامش نسبی در کشور به تدریج عوارض ناشی از حوادث نیمه نخست، از جمله جنگ های ایران و روس، ادعای عثمانی در مرزهای شرقی، توسعه نفوذ بریتانیا در میان ساکنان کرانه های شمالی و جنوبی خلیج فارس، زمینه های لازم برای توجه جدی حکومت مرکزی به کرانه های جنوب به وجود می آید. تغییر نگرش حکومت مرکزی به سواحل جنوب منجر به تحولاتی جدی در روابط سیاسی ایران و عمان می شود.




ادامه مطلب
تاريخ : چهارشنبه 1392/11/02 | 11:7 | نویسنده : فاطمه نجفی (87) |


http://www.ibna.ir/images/docs/000174/n00174362-b.jpg

خلیج فارس: کتاب "معماری بوشهر در دوره زند و قاجار" تالیف فراز غلامزاده به عنوان کتاب فصل جمهوری اسلامی ایران برگزیده شد.

به گزارش «خلیج فارس»؛ در بیست و ششمین دوره جایزه کتاب فصل که توسط خانه کتاب جمهوری اسلامی ایران برپا می شود، 
برگزیدگان و شایستگان تقدیر در بخش علوم اجتماعی، فلسفه، شعر، ادبیات، تاریخ و... مشخص شده اند.

براین اساس در بخش تاریخ، کتاب "معماری بوشهر در دوره زند و قاجار" شایسته تقدیر اعلام شده و قرار است شنبه آینده 8 دی ماه در آئینی رسمی از مولف آن در تهران با اهدای جوایزی تجلیل شود.

این کتاب نوشته فراز غلام‌زاده و در 488 صفحه است که با قیمت 130 هزارتومان و از سوی نشر آبادبوم راهی بازار کتاب شده است. 

کتاب دربردارنده مستندنگاری بناهای قدیمی استان بوشهر است که بیشتر به بناهای شهر بوشهر می‌پردازد. تالیف «معماری بوشهر در دوره زند و قاجار» نتیجه 12 سال کار و پژوهش میدانی نویسنده است و در آن سرگذشت تاریخی بناها و کاربری‌ آن‌ها را با بیش از 250 عکس و حدود 70 نقشه شرح داده و برخی از تصاویر کتاب به‌صورت سه‌بعدی تهیه شده‌اند.

بر اساس این گزارش، در بیست و ششمین دوره جایزه کتاب فصل 10 اثر برگزیده و 30 کتاب شایسته تقدیر شناخته شده‌اند. این آثار از میان 4005 عنوان کتاب منتشرشده در فصل تابستان انتخاب شده‌اند.

مراسم پایانی جایزه اخیر کتاب فصل یکشنبه آینده (8 دی) ماه با حضور معاون امور فرهنگی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در سرای اهل قلم برگزار می‌شود.



تاريخ : پنجشنبه 1392/10/05 | 19:8 | نویسنده : فاطمه نجفی (87) |

جلد کتاب


به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، کتاب «گام به گام از دریای مازندران تا خلیج فارس» به قلم رویا لقمانیان در بردارنده 10 فصل است که هر فصل آن گزارش سفر به یکی از استان‌های کشور را شامل می‌شود. 

کتاب «گام به گام از مازندران تا خلیج فارس» گزارشی خواندنی از سفرهای لقمانیان به استان‌های مازندران، البرز، قم، مرکزی، اصفهان، کهگیلویه و بویراحمد، فارس، بوشهر، هرمزگان و جزیره کیش است که به زبان ساده به معرفی جاذبه‌های طبیعی، آثار تاریخی و فرهنگ مردمان هریک از این استان‌ها می‌پردازد.

نویسنده در هر فصل کتاب نکات جالبی را درباره وجه تسمیه شهرستان‌ها، روستاها و اماکن تاریخی بیان می‌کند که دانستن آن برای خواننده خالی از لطف نیست. برای مثال در جنوب سمیرم به روستایی به نام آب ملخ می‌رسد که چشمه‌ای از آب معدنی در آن جاری است و خاصیت مبارزه با آفت ملخ مزارع را دارد، از این‌رو نزد اهالی به چشمه معجزه معروف است.
 
وی درباره وجه تسمیه شهر برازجان می‌نویسد: «واژه برازجان از دو بخش براز به‌ معنای گراز و جان که پسوند مکان است، تشکیل می‌شود. در زمان باستان به هنگام جنگ پرچمی از نقش گراز می‌بردند و گراز نزد آن‌ها مظهر قدرت و شجاعت به‌شمار می‌رفته است.»

در بخشی از کتاب آمده‌است: «در آخرین روز راهپیمایی، پاهایم سنگین و تاول زده بود. این پاهای زخمی و تاول زده مرا از شمال به جنوب کشورم رسانده بود. در چنین راه طولانی و خسته کننده‌ای، کف پاها بیشترین فشار و سختی را تحمل می‌کند. پس آیا نباید پای من مورد تشویق قرار گیرد؟ قول دادم که با خرید لباس و کفش نو از خودم و پاهایم قدردانی کنم!» 

لقمانیان درباره چگونگی فراهم شدن مقدمات سفرش به صورت پیاده و بدون وسیله نقلیه به «ایبنا» گفت: سال‌ها تجربه کوهنوردی و پیاده‌روی داشتم و تقریبا همه کوه‌های ایران را درنوردیده‌ام و با توجه به علاقه‌ای که همیشه برای سفر کردن داشتم، تصمیم گرفتم با پای پیاده سفرهای خودم را آغاز کنم و برای این کار شروع به نامه‌نگاری با سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری، سازمان تربیت بدنی، سازمان محیط زیست و فدراسیون‌های ورزشی کردم تا حامی من در این سفرها باشند. بعد از پیگیری‌های فراوان سرانجام سازمان میراث فرهنگی مجوز سفر من را صادر کرد و حمایت‌ها و کمک‌هایی را هم برای اسکان، تغذیه و امنیت در طول مسیر برای من تامین کرد.
وی افزود: از آن‌جا‌که سال 85 به‌عنوان سال پیامبر اعظم (ص) و اتحاد شیعه و سنی نام گرفته بود، تصمیم گرفتم حرکتی نمادین را برای نشان دادن اتحاد مردم ایران انجام دهم. به همین دلیل مقداری از آب دریای مازندران را در شیشه ریختم و با پای پیاده مسافت 1500 کیلومتر را در 57 روز طی کردم تا به بوشهر رسیدم و آب دریای مازندران را که با خود آورده بودم طی مراسمی با حضور صدا و سیما و خبرنگاران در خلیج فارس ریختم. 

این جهانگرد ایرانی درباره کتاب «گام به گام از دریای مازندران تا خلیج فارس» گفت: با توجه به این‌که این کتاب همراه با تصاویری از مناطقی است که به آن سفر کرده‌ام، می‌تواند برای خوانندگان آن جذابیت بیشتری داشته باشد و در واقع هرکس با خواندن این کتاب، همسفر من خواهد بود. 

چاپ نخست کتاب «گام به گام از دریای مازندران تا خلیج فارس» به قلم رویا لقمانیان، در 202 صفحه با شمارگان یک‌هزار نسخه و قیمت 9 هزار تومان از سوی نشر چنار راهی بازار کتاب شد. علاقه‌مندان برای دریافت کتاب می‌توانند به انتشارات ققنوس و شهر کتاب کرج مراجعه کنند.



تاريخ : شنبه 1392/08/18 | 21:27 | نویسنده : فاطمه نجفی (87) |



نویسنده: روح‌الله پورطالبنوبت چاپ: اول، بهار 1392قیمت: 3،800 تومانشمارگان: 1،000 نسخهتعداد صفحات: 99

بررسی موقعیت و اهمیت جزایر سه‌گانه را به هیچ‌وجه نمی‌توان از موقعیت و اهمیت خلیج فارس جدا در نظر گرفت. اصولاً جایگاه و موقعیت این جزایر تنها در قالب و محیط کلی خلیج فارس است که معنا می‌یابد. بر همین اساس، می‌توان بسیاری از ویژگی‌ها و مشخصات ژئوپلتیکی و ژئواستراتژیکی خلیج فارس را به این جزایر نیز تعمیم داد.

به لحاظ تاریخی حاکمیت ایران بر جزایر سه‌گانه ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک ریشه در دورۀ امپراتوری‌های عیلامی، ماد، هخامنشی، اشکانی و ساسانی دارد. در این دوران نظم و امنیت ایرانی بر سراسر پهنه آبی خلیج فارس و جزایر آن حکم‌فرما بود. شواهد حاکمیت ایران بر این جزایر در اسناد رسمى، اسناد تاریخى، کتابچه‏ هاى راهنماى دریانوردان، سالنامه‏ ها، نقشه‏ هاى سیاسى و کارتوگرافیک، گزارش‏هاى ادارى و یادداشت‏هاى رسمى وزارت خارجة انگلیس و ادارة امور هندوستان در بریتانیا، در خلال قرون 17 و 18 و قسمت اعظم قرن 19 مشاهده مى‏شود. به‌خصوص جالب توجه است که در نقشه تهیه شده توسط دفتر امور جنگ در سال 1887، این جزایر به رنگ قلمرو اصلى ایران مشخص گردیده و نیز در نقشة لرد کروزن از ایران، مورخ 1892 و نقشة ادارة مساحى هندوستان، مورخ 1897 و کتابچه‏ هاى راهنماى دریانوردى در خلیج فارس چاپ 1864 و گزارش‏هاى ادارى دولت انگلستان، در سال‏هاى 1876-1875 ، به عنوان قلمرو ایران درج شده‏اند. بنابراین جزایر تنب و ابوموسى در حاکمیت ایران است. در قرن 18 و 19 میلادى، این جزایر به صورت مستقیم تحت صلاحیت و ادارة ولایت لنگه بوده که خود یک بخش ادارى از استان فارس بوده است.

این کتاب پژوهشی است‌ همراه با ارایه اسناد تاریخی در راستای اثبات حقوقی مالکیت ایران بر این جزایر.



تاريخ : جمعه 1392/06/22 | 23:44 | نویسنده : فاطمه نجفی (87) |

جلد کتاب

به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، کتاب «بازی‌های قشم» تالیف سید محمدهاشم پیرزنده به معرفی 32 بازی بومی جزیره قشم می‌پردازد. «دارتوپا»، «رمازا»، «درا»، «لوپنگا»، «گالسا»، «هفت سنگا»، «تیله‌یا»، «مایه‌یا»، «استپ»، «دارمغا»، «کلمچا»، «مالوکا»، «شاه وزیرا»، «هب»، «سورای‌متا»، «کلی‌ملیا»، «در وسطا»، «زهبا زهبا»، «گوپا»، «گرگم سالالم»، «روا»، «کل شیطونا»، «داما»، «قطالا»، «چهم مروختا»، «گونیا»، «گراشیا»، «کرکوموچا»، «دستم چلکا»، «سربسته‌یا»، «بند بازیا» و «قاضی‌کیان» عناوین بازی‌های معرفی شده در این کتاب است. 

در پیشگفتار کتاب آمده است: « از گذشته در اقصی نقاط جهان مردمان به طرقي سرگرم بازی‌هایی بودند كه جزیره قشم از این امر مستثنی نبود.  بازی‌هایی که هوش و ذكاوت را تقويت می‌کرد و جسم و روح انسان را پرورش می‌داد اما هم اكنون بازی‌های رایانه‌ای جای  بازی‌های محلی را پر كرده است و آن را به باد فراموشی سپرده‌اند كه اين خود معضل بزرگی است براي  بچه‌هایی كه جسم و روانشان نیازمند تحرک و ورزش است.» 

در ابتدای هر بخش، نوع بازی، تعداد و سن بازیکنان، وسایل، جا، هدف و چگونگی بازی مشخص شده است و سپس به‌طور مختصر طریقه بازی بیان می‌شود. همچنین عکس‌هایی از افراد به هنگام بازی ضمیمه هر بخش شده است. 

در بخشی از کتاب درباره بازی دارتوپا می‌خوانیم: «زمان ضربه زدن به توپ اگر يار تيم شروع كننده در محوطه بازی در حال دويدن باشد و در حال رساندن خود به انتها و يا به نقطه شروع برگردد بازيكنان تيم حريف می‌توانند با توپ به بازيكن تيم مقابل ضربه بزنند. اگر ضربه به يكی از ياران تيم شروع كننده بخورد بازيكنان تيم حريف بلافاصله به  نزدیک‌ترین محل (یانقطه شروع و يا انتهاي مسير)  می‌رسانند و چنانچه در همين حال تيم حريف بتواند مجددا با توپ به بازيكنان مقابل ضربه بزنند باز هم جابجایی صورت می‌پذیرد و بازيكنان بدون اینکه توپ به آنان اصابت نمايد خود را به يكی از دو محل كه اشاره شد، می‌رسانند.»

چاپ نخست کتاب «بازی‌های قشم» تالیف سید محمدهاشم پیرزنده در 62 صفحه با شمارگان دو هزار و 500 نسخه و بهای چهار هزار و 500 تومان از سوی نشر ماه و ما روانه بازار کتاب شده است.



تاريخ : دوشنبه 1392/06/18 | 1:44 | نویسنده : فاطمه نجفی (87) |


بزرگ بن شهريار، ناخدا و دريانورد مشهور ايراني قرن چهارم هجري / دهم ميلادي است.
    وي از اهالي رامهرمز خوزستان بود و در دريانوردي بسيار تبحر داشت. در نيمه نخست قرن چهارم هجري آب هاي اقيانوس هند، درياي چين و كرانه هاي آفريقاي شرقي(حبشه) را درنورديد و ماجراهاي سفرهاي دريايي خود را در كتابي به نام عجائب الهند بره و بحره و جزائره به عربي شرح داده است. برخي ادعا كرده اند اصل كتاب به زبان فارسي بوده كه از ميان رفته است و زمان برگردان آن به عربي نيز مشخص نيست. البته سندي در تاييد اين مطلب وجود ندارد.
    مطالب كتاب وي درباره رخدادها و موجودات شگفت انگيز و داستان هايي است كه ناخدايان، دريانوردان و بازرگانان براي ابن شهريار نقل كرده اند. برخي از محققان بر آنند كه داستان هاي ابن شهريار در اين كتاب مجموعه اي است از شنيده هاي او از زبان دريانوردان و بازرگانان، بويژه اهالي سيراف و برخي مردم بصره و عمان.
    ابن شهريار بر آن بود كه خداوند بيشتر شگفتي هاي جهان را به مشرق گيتي و بويژه هند و چين، بخشيده و شايد به همين سبب است كه وي نام كتابش را عجائب الهند گذاشته است. ابن شهريار، ضمن شرح رويدادها و شگفتي هاي درياها و كرانه هاي سرزمين هايي چون آفريقاي شرقي، شبه جزيره عربي، جزاير درياي هندوچين، جاوه، زنگبار و جزاير ژاپن امروزي، تاريخ وقايع را نيز ذكر كرده است.
    كتاب شامل 134 داستان بلند و كوتاه است كه دريانوردان نقل كرده اند. برخي از اين داستان ها خيالي و دور از واقعيت اند، اما جزئيات آنها اساس درستي دارد. مولف پديده ها و رخدادهاي شگفت انگيز را با هنرمندي و استادي كامل در قالب داستان يا نمايش اخلاقي به سبكي زنده و روان توصيف كرده است. از اين رو، مي توان كتاب ابن شهريار را يك اثر ادبي برجسته نيز به حساب آورد. اين اثر در بين داستان هاي دريايي ادبيات عرب عهد اسلامي كم نظير است. ابن شهريار علاوه بر تصوير كردن زندگي دريايي در روزگار خود، خوانندگانش را از شرايط و اوضاع سرزمين هاي شرقي مطلع كرده و براي نخستين بار در دنياي اسلام از موجودات ناشناخته هند و خاور دور و اسطوره هاي متعلق به آنها سخن گفته است.
    برخي برآنند كه اهميت كتاب ابن شهريار بسيار فراتر از يك اثر جغرافيايي است. اين كتاب كه تاثير آشكاري در پيشرفت دانش جغرافيا داشته، گوياي تلاش دريانوردان ايراني در دريانوردي از سيراف تا هند، سيلان، جاوه، زنگبار و جزاير هندوچين است.
    عجائب الهند بره و بحره و جزائره در سال هاي1886-1883 تصحيح و به فرانسه ترجمه شد و همراه متن عربي در ليدن به چاپ رسيد (ملك زاده، ص 13). محمد ملك زاده در سال 1348ش/ 1970 آن را به فارسي برگرداند. ترجمه انگليسي آن نيز در سال 1928 در لندن منتشر شد.
    ٭ به نقل از كتاب «تقويم تاريخ، فرهنگ و تمدن اسلام و ايران»
    
    
 روزنامه ايران، شماره 4464 به تاريخ 9/1/89



تاريخ : دوشنبه 1392/06/04 | 9:52 | نویسنده : فاطمه نجفی (87) |

جلد کتاب

نام کتاب:
قلب زمین؛ درآمدی بر جغرافیای تاریخی و سیاسی خلیج فارس در پاره‌های تاریخ و گستره بین‌الملل

نویسندگان:
فرزاد میرزایی‌قلعه، صدرا عمویی و حمزه منصور
انتشارات:
جهاد دانشگاهی
تعداد صفحات: 216 صفحه

قیمت:
8‌ هزار و 500 تومان
کتاب «قلب زمین؛ درآمدی بر جغرافیای تاریخی و سیاسی خلیج فارس در پاره‌های تاریخ و گستره بین‌الملل»به همت مركز گردشگري علمي- فرهنگي دانشجويان ايران منتشر شد.-
به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) به نقل از روابط عمومی مركز گردشگري علمي- فرهنگي دانشجويان ايران، این کتاب توسط فرزاد میرزایی‌قلعه، صدرا عمویی و حمزه منصور، پژوهشگران جوان مطالعات حوزه خليج فارس در چهار فصل تدوين شده است.

خليج فارس در طول تاريخ به سبب مزيت‌هاي راهبردي آن و چشم طمع بيگانگان به آن، نمادي آشكار از وحدت بوده است و تمامي ايرانيان و ايران‌دوستان را حول خود گرد آورده که  با وحدت كلمه براي بقاء و جاودانگي مبارزه مي‌كنند. خليج فارس نقش شگرف صيانتي و پالايشگري فرهنگي‌ و نيز جايگاه ممتاز سياسي و اقتصادي‌اش را با جلوه‌هاي گوناگون نشان می‌دهد و از آن جايي كه سنجش مناسبات بين حوزه فرهنگ، سياست و اقتصاد، به شكل توأمان، مقوله‌اي سيال، متغير و نامحسوس است، سنجش اين تأثيرات و تأثرات نيز در اين كتاب به خوبي مطرح شده است.

فصل نخست کتاب با توجه به بحث‌هایی كه درباره سرزمین، اقلیم و محیط زیست خليج فارس وجود دارد به بررسي‌ جغرافیای طبیعی، منشأ پیدایش پهنه‌های آبی ایران، اشکال و لندفرم‌های ساحلی، مورفولوژی بستر، آب و هوا، آثار تغییر دما بر جریان‌ها، جزایر و مسایل زیست محیطی خليج فارس می‌پردازد. 

در فصل دوم با عنوان تاریخ و باستانشناسی به موضوع‌های جغرافیای تاریخی، تجارت بابلی‌ها در خیلج‌فارس، خلیج‌فارس در دوره هخامنشیان، ساسانيان و اشکانیان، اهمیت اقتصادی خلیج‌فارس در ایران باستان، بنادر ایرانی خلیج‌فارس در قرون میانی اسلام، نام خلیج‌فارس در متون جغرافیایی یونانی و متون جغرافیایی قرون نخستین اسلامی اشاره شده است. 

فصل‌های سوم و چهارم كتاب نيز به ابعاد سیاسی و مناطق آزاد و گردشگری خليج فارس اختصاص دارد و درباره موضوع‌هایی چون ویژگی‌های منطقه خلیج‌فارس، مساله جزایر سه‌گانه خلیج‌فارس، نظام امنیتی خلیج‌فارس، سناریوهای محتمل در ایجاد نظم منطقه‌ای جدید، آینده نفت و گاز خلیج‌فارس، مباحث مربوط به مناطق آزاد خلیج‌فارس و توسعه گردشگری، دیدگاه‌های نظری و کارکردهای گردشگری مناطق آزاد، بررسی تطبیقی کارکردهای گردشگری مناطق آزاد ایران و کشورهای منطقه و اکوتوریسم خلیج فارس بحث می‌کند. 

در پیشگفتار کتاب آمده است: «اميدواريم تنوع مباحث و اهميت برخي از مطالب تازه و نوآوري‌ها در اين پژوهش به گونه‌اي باشد كه جستجوگران و به ويژه پژوهشگران جوان را به پي‌گيري و پي‌جويي نكته‌هاي تازه و بديع وادارد و اندك اندك راه تعيين اولويت‌هاي تحقيق را در زمينه گسترده و پايان‌ناپذير مطالعات و تحقيقات مربوط به خليج فارس هموار سازد. اثر حاضر كه به سفارش مركز گردشگري علمي- فرهنگي دانشجويان ايران تهيه و تدوين شده است، درآمدي است بر دست يازيدن به توانايي و شوق و ذوق براي انجام كارهاي دست‌جمعي. چراكه برخي از پژوهش‌ها را با هم‌افزایی پژوهشگران جوان و با انگيزه و حمايت از آن‌ها مي‌توان سامان داد. مركز گردشگري علمي- فرهنگي دانشجويان ايران دست‌كم در مطالعات حوزه خليج فارس نشان داده است كه تا آن اندازه كه در توان دارد در اين راه گام فراپيش نهاده است.»



تاريخ : دوشنبه 1392/04/31 | 22:30 | نویسنده : فاطمه نجفی (87) |


خسرو سعدین به خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، درباره کتاب «یادداشت‌های ماندگار» گفت: این کتاب مجموعه‌ای از خاطرات سال‌ها تدریس در منطقه‌ای در بوشهر به‌شمار می‌رود. این خاطرات تاریخی و سفرنامه‌ای از معلمی است که 50 سال در جنوب ایران زندگی و تدریس کرده و تفاوت‌های موجود میان زمان حال و گذشته را روایت می‌کند.

وی افزود: نوشته‌ها مربوط به سال‌های 1339 و پس از آن است که با پایان یافتن دانشسرا به روستای «بیدکرو» گناوه در بوشهر برای تدریس فرستاده شدم. در آن دوره امکان رفت‌وآمد با ماشین نبود و با استفاده از اسب به محل ماموریت می‌رفتیم. تفاوت‌های بسیاری در این دوره 50 ساله وجود دارد که در کتاب با بیان خاطرات، تفکر، نوع زندگی مردم به‌راحتی با حال حاضر قابل مقایسه است.

این معلم درباره هدفش از نگارش کتاب بیان کرد: در نوشتن کتاب هدف خاصی را دنبال نمی‌کردم بلکه می‌خواستم با نوشتن، رویدادهایی را که در گذشته پیش‌ آمده برای خواننده شرح دهم. این خاطرات علاوه ‌بر جالب و غیرمعمول بودن در زمان وقوع مساله‌ای عادی بود و کسی از آن‌ها تعجب نمی‌کرد. امروزه این اتفاق‌ها برای افرادی که از زندگی مردم در آن دوره بی‌خبرند، بسیار جالب و شنیدنی است.

سعدین با اشاره به عنوان بخش‌های کتاب گفت: کتاب در 30 بخش به خاطره‌های این دوران مانند ورود به دانشسرا، سفر به جنوب، مرمت کوره‌راه، مشکلات منطقه‌های صعب‌العبور در گذشته و برخی افراد پرداخته است. 

وی در ادامه توضیح داد: هنگامی‌که خاطرات این دوران را برای اطرافیان بازگو می‌کنم بسیاری از آن‌ها شگفت‌زده می‌شوند. همین مساله و درخواست آن‌ها باعث شد تا دست به نوشتن این خاطرات بزنم. برخی از این خاطره‌ها را در همان دوران نوشته بودم اما بسیاری از آن‌ها را پس از گذشت 50 سال دوباره بازنویسی کردم.

خسرو سعدین متولد 1317 شیراز، پس از پایان یافتن دانشسرا و تحصیل در رشته کشاورزی برای گذراندن دوران کارآموزی به اطراف گناوه فرستاده شد و 13 سال را در آن مناطق سپری کرد. وی سال 1357 دبیر رسمی آموزش‌وپرورش شد و اکنون بازنشسته این وزارتخانه است.

چاپ نخست کتاب «یادداشت‌های ماندگار» نوشته خسرو سعدین در 136 صفحه، شمارگان یک‌هزار و 500 نسخه و بهای چهارهزار و 500 تومان از سوی نشر نوید شیراز راهی بازار کتاب شده است.




تاريخ : چهارشنبه 1392/03/29 | 9:37 | نویسنده : فاطمه نجفی (87) |



جلد اول کتاب «خلیج فارس وخوزستان» به همت سید علی آل داود توسط انتشارات مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی وارد بازار کتاب شد.

کتاب «خلیج فارس وخوزستان» برگرفته از مجموعه مقالات مرحوم شیخ الاسلامی بهبهانی است، وی از جمله محققانی بوده که عمر خود را صرف مطالعه و شناخت حوزه خلیج فارس کرده است.
جلد اول کتاب «خلیج فارس وخوزستان» به همت سید علی آل داود توسط انتشارات مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی وارد بازار کتاب شد. کتاب «خلیج فارس وخوزستان» برگرفته از مجموعه مقالات مرحوم شیخ الاسلامی بهبهانی است، وی از جمله محققانی بوده که عمر خود را صرف مطالعه و شناخت حوزه خلیج فارس کرده است.
مرحوم شیخ الاسلامی بهبهانی (سلطانعلی سلطانی) قبل از انقلاب نماینده شهر بهبهان در مجلس بود و از متخصصان طراز اول خلیج فارس محسوب می شده است. بعد از تاسیس مرکز دائرة المعارف، کتابخانه مرحوم شیخ الاسلامی بهبهانی که شامل کتاب های خطی و چاپی شاخص و ارزشمندی بود به همراه مقالات و دست نویس های ایشان توسط پسر ایشان به دائرة المعارف اهدا شد. این مجموعه شامل 1250 جلد کتاب خطی و 2445 جلد کتاب چاپی بود.
سفارش انتشار چنین کتابی از مرحوم شیخ الاسلامی بهبهانی، توسط استاد ایرج افشار صورت گرفت و مسئولیت این کار را به عهده علی آل داود، ادیب، محقق تاریخ، نسخ شناس و از استادان ویراستار سپرد. تصویر یادداشت استاد ایرج افشار به آقای بجنوردی، ریاست مرکز دانرةالمعارف، که پیشنهاد انتشار کتابی از آثار مرحوم شیخ الاسلامی بهبهانی است، در ابتدای کتاب «خلیج فارس وخوزستان» آمده است.
جلد اول کتاب که منتشرشده است حاوی مقالات و نوشته های پژوهشی مرحوم شیخ الاسلامی بهبهانی در خصوص خلیج فارس و بنادر و جزایر شمالی و جنوبی آن و ایالات خوزستان است. دو جلد دیگر کتاب ویژه اسناد تاریخی معاصر مناطق مختلف ایران است که به اهتمام کاوه بیات به زودی منتشر خواهد شد.
به گفته سید علی آل داوود کار جمع بندی، ویرایش و تصحیح  آثار و متون مرحوم شیخ الاسلامی بهبهانی نزدیک به 5 سال طول کشیده است. تصاویر متعددی نیز از آثار دست نویس مرحوم شیخ الاسلامی بهبهانی در این کتاب آمده است.
کتاب «خلیج فارس و خوزستان» در 500 صفحه به قیمت 28 هزار تومان در 500 نسخه منتشر شده است.

دایره المعارف بزرگ اسلامی




تاريخ : شنبه 1392/03/25 | 9:35 | نویسنده : فاطمه نجفی (87) |

کتاب «تاریخ چوگان» نوشته آذرتاش آذرنوش عضو شورای عالی مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی، به بررسی چگونگی پیدایش این ورزش در ایران و کشورهای عربی می‌پردازد.

دکتر آذرتاش در پیشگفتار این اثر که از هشت بخش تشکیل شده، نوشته است:«کار همیشگی من نه چوگان‌بازی که فرهنگ و ادبیات است و زیبنده آن می‌بود که میان کار و ورزش پیوندی می‌یافتم تا از هر سو بهره‌مند شوم. خوشبختانه فرهنگ فارسی و عربی از اسب و سوارکاری و چوگان آکنده است، هرچند که زمینه‌های آن هنوز دست‌نخورده باقی مانده است. نخستین موضوعی که نظر مرا به خود جلب کرد، آن بود که می‌دیدم اصطلاحات رایج میان سوارکاران یا ترکی است یا عربی یا فرنگی، و کلمات فارسی در آن‌ها سخت اندک است، حال آن‌که در زبان فارسی کهن انبوهی کلمه‌ی زیبای خوش‌آهنگ می‌توان یافت که بر اسب و ویژگی‌ها و اندام‌ها و رفتارهای گوناگون و ابزارهای وابسته به آن دلالت دارد.»

فصل نخست کتاب «چوگان، واژه‌شناسی» نام دارد و نویسنده در آن اصطلاح چوگان را برگرفته از متون کهن پهلوی می‌داند و از هُرن، دانشمند برجسته آلمانی به عنوان نخستین فردی که به این واژه پرداخته و آن ‌را هم‌ریشه با کلمه چوب دانسته،‌ یاد کرده است. آذرنوش قسمتی را هم به رواج واژه «صولجان» در شعر و ادب عربی اختصاص داده و آن‌ را معرب واژه چوگان دانسته است.

نویسنده در فصل دوم کتاب با نام «خاستگاه چوگان» ایران را به عنوان زادگاه این ورزش معرفی می‌کند و گواه مدعایش را استناد به اظهارات پژوهشگرانی مانند کاترومر، دیل، شارتیه و لوفر ذکر کرده است. وی در این قسمت آورده است:«از آن‌جا که سرآغاز نوع بازی چوگانی و شکل‌های نخستین و زادگاهش دست نایافتنی است، بهتر است مانند شارتیه به این عبارت بسنده کنیم: حدود دو یا دو هزار و پانصد سال پیش، قبایل آسیای مرکزی که اسب‌ها فراوانی داشتند، در بازی‌ها و سرگرمی‌های سواره‌ی خود، از چوب و انواع گوناگون گوی نیز استفاده کردند، اما این بازی‌ها یکسره وحشی و بی‌نظام بود؛ آن بازی گروهی و منظمی که از قوانین نسبتاً روشنی پیروی می‌کند و زاییده‌ی تفکر و اراده‌ی مردم یک سرزمین است، نخست در ایران پدید آمد و به نقاط دیگر جهان راه‌ یافت.»

در فصل سوم، از رساله‌های چوگانی صحبت به میان آمده است و این مکتوبات به دو گروه رساله‌های چوگانی به زبان فارسی و عربی تقسیم شده‌اند. «نگاهی به تاریخچه‌ی چوگان در سرزمین‌های دیگر» عنوان فصل چهارم کتاب است و نویسنده در این قسمت به رواج بازی چوگان در کشورهای هندوستان، چین و بیزانس (سوریه فعلی) پرداخته است.

آذرنوش در فصل پنجم به بررسی احوال چوگان در ایران پیش از اسلام نگاهی جامع دارد. روایت‌های افسانه‌ای، چوگان بازی سیاوش، چوگان بازی رستم، روایت‌های نیم‌تاریخی، روایت‌های تاریخی و روایت‌های ساسانی در آثار اسلامی، بخش‌های مختلف این فصل را تشکیل می‌دهند.

چوگان در ایران عصر اسلامی، محور اصلی مطالب فصل ششم است. در این بخش سیر تحول این بازی از سده‌های نخستین تا آغاز عصر صفوی بررسی شده، ضمن این که نویسنده در این بخش نگاهی هم به وضعیت بازی چوگان در کشورمان پس از به قدرت رسیدن صفویان، داشته است. همچنین در پایان فصل از تولد دوباره این ورزش در عهد قاجاریه، سخن به میان آمده قسمتی هم به چوگان ایران در حال حاضر اختصاص دارد.

نویسنده در فصل هفتم با فاصله گرفتن از مباحث چوگان در ایران، به چگونگی شکل‌گیری و انجام این بازی در جهان عرب پرداخته است. عصرجاهلی، عصر عباسی و مصر و شام، بخش‌های مختلف این فصل را تشکیل می‌دهند.
چوگان در ادبیات هم عنوان فصل هشتم این کتاب است. در این فصل از به کار رفتن واژه چوگان در آثار شاعرانی مانند رودکی، فردوسی، جامی، فرخی، نظامی و عطار نیشابوری سخن به میان آ‌مده و از مثنوی «کارنامه» سروده قاسمی جنابادی به عنوان نخستین کتابی که در ادبیات فارسی سراسر به موضوع چوگان پرداخته، یاد شده است. اشاره به تک‌‌بیت‌هایی از خواجو، عطار، انوری، سعدی، حافظ،، هاتف و محتشم که دربرگیرنده واژه چوگانند، به انضمام چوگان در تصویرپردازی عربی، حُسن ختامی بر ای این کتاب است.  
کتاب «تاریخ چوگان» نوشته آذرتاش آذرنوش با شمارگان هزار و 500 نسخه و بهای 14 هزار تومان بهار امسال (1392) از سوی نشر ماهی روانه بازار کتاب شده است.

دایره المعارف بزرگ اسلامی

eaac07053bd9cedfee051ad959bd0541 L



تاريخ : دوشنبه 1392/03/06 | 14:45 | نویسنده : مریم شاه حسینی (88) |
در روز ملی خلیج فارس:
                                 پنج عنوان کتاب با موضوع خلیج فارس رونمایی شد


بندرعباس - خبرگزاری مهر: همزمان با روز ملی خلیج فارس پنج عنوان کتاب با موضوع خلیج فارس رونمایی شد.

به گزارش خبرنگار مهر، سومین جشنواره بین المللی فرهنگی هنری خلیج فارس ظهر سه شنبه با معرفی افراد برگزیده در سالن شهیدآوینی بندرعباس پایان یافت.

پیروز مجتهدزاده ، حسن زندیه و محمدرضا سحاب به عنوان پژوهشگران و محققان برتر این جشنواره انتخاب شدند. همچنین لوح تقدیر و تندیس این جشنواره به مریم سلیمی زاده در بخش پژوهشهای محیط زیستی از هرمزگان، پیمان پارس مهر در بخش خوشنویسی از قزوین و علیجان سلیمانی در بخش متون ادبی از کرمان اهدا شد.

بهرام عظیما در بخش انیمیشن از هرمزگان و محمدترکمانی در بخش شعرترکی در آذربایجان غربی از نفرات برگزیده این جشنواره بودند.

جشنواره موضوعی خلیج فارس در ۳۲ بخش در سراسر کشور برگزار که امروز از برگزیدگان این جشنواره ها تجلیل شد. جشنواره های موضوعی از ۲ اردیبهشت در سراسر کشور آغاز شد.

اعطای بورس تحصیلی به برگزیدگان جشنواره بین المللی فرهنگی هنری خلیج فارس و ارتقای دبیرخانه به بنیاد فرهنگی هنری خلیج فارس به عنوان پیشنهاد به وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی ارائه شد.

در این مراسم از پنج عنوان کتاب با موضوع خلیج فارس رونمایی شد.


از خانواده های شهدای خلیج فارس و فرماندهان ارشد نظامی در این مراسم تجلیل شد.

وزیر فرهنگ وارشاد اسلامی از مهمانان این جشنواره در بندرعباس بود.

 



تاريخ : چهارشنبه 1392/02/11 | 12:31 | نویسنده : مصطفی کریمی (87) |

نگارش: دکتر محمد حسن نیا

چاپ شده در شماره 179 كتاب ماه تاريخ و جغرافيا



THE RISE AND FALL OF BANDAR-e LENGEH

Distribution Center for the Arabian Coast

1750 – 1930

 

Willem Floor

 

Mage Publishers; Paperback Original edition (April 21), 2010, 200 pages

 

تاکنون کتاب های مختلفی در مورد خلیج فارس و بنادر و جزایر ایران، توسط نویسندگان داخلی و خارجی نوشته شده است. اما تالیف مستقل و درخوری در مورد بندرلنگه که در اواخر دوره صفویه و قاجار از بنادر مهم صادراتی و وارداتی ایران بوده و نقش مهمی در تحولات اقتصادی ایران و خلیج فارس داشته است، تالیف نگردیده است. شاید یکی  از دلایل این امر کمبود منابع و اسناد در این مورد بوده باشد. تالیفات دکتر فلور چه در مورد بندرعباس و چه در مورد بندرلنگه از یک چهارچوب خاصی برخوردار است که به نوشته های او غنای علمی بیشتری می دهد. کتاب مورد بررسی یکی از درخورترین تحقیقات علمی در مورد بندرلنگه است که نویسنده بر خلاف سایر نویسندگان خارجی که در مورد خلیج فارس مطلب می نویسند و از منابع فارسی استفاده نمی کنند، از منابع فارسی و با اهمیت هم استفاده کرده است. لذا ابتدا به معرفی کوتاهی از نویسنده می پردازیم و سپس کتاب او مورد بررسی قرار می گیرد.

نویسنده کتاب:ویلم فلور Willem Floor ،کارشناس انرژی و پژوهنده تاریخ اهل هلند است. تحصیلات دانشگاهی خود را در دانشگاه اوترخت و دانشگاه لایدن در رشته‌های اقتصاد رشد و جامعه‌شناسی و اسلام‌شناسی انجام داد و زبان‌های فارسی و عربی را آموخت.ویلیام فلور تحصیل کرده جامعه شناسی غیر غربی و اقتصاد توسعه یافته بعلاوه زبان فارسی، عربی و اسلامولوژی در طی سال های ۱۹۶۳ تا ۱۹۶۷ در دانشگاه اترچت . در سال ۱۹۷۱ درجه دکترایش را در دانشگاه لیدن گرفت . طی سال های ۱۹۶۸ تا ۱۹۸۳ او به عناوین مختلف با وزرات خانه توسعه و پیشرفت دانمارک همکاری می کرد . طی سال های ۱۹۸۳ تا ۲۰۰۲ او به عنوان متخصص انرژی در بانک جهانی مشغول به کار شد .او اخیراً پژوهشگر مستقل شده است . دکتر فلور بیش از ۲۶۰ مقاله و کتاب در زمینه مختلف در خصوص تاریخ اجتماعی- اقتصادی ایران نوشته است. از سال ۱۹۸۳ تا ۲۰۰۲ کارشناس انرژی در بانک جهانی بود. در همین دوره پژوهش‌های ریادی از او در زمینه‌های گوناگون مربوط به تاریخ ایران و خلیج فارس از او منتشر شد.

 

بررسی کتاب: این نوشتار شامل مقدمه، فهرست نقشه ها، چهار فصل مطلب، ضمایم و کتابنامه می باشد. نویسنده در مقدمه کتاب به یک نوع آداب و رسوم و فرهنگ مشترک مناطق شمالی و جنوب خلیج فارس اشاره می کند و عنوان می کند که ازدواج هایی بین کرانه ها و پسکرانه های خلیج فارس صورت گرفته که نشان از ریشه نژادی مشترک و پیوستگی های فرهنگی و قومی دارد و بندرلنگه که در زمان حیات قواسم در آن جا از فعالیت های تجاری برخوردار گردید، نمادی از این پیوستگی قومی است. چون قواسم در آن زمان در بندرلنگه، راس الخیمه و شارجه زندگی می کردند. نویسنده همچنین در مقدمه به رئوس کلی و اهمیت فصول کتاب اشاره می کند که در حین نقد و بررسی کتاب به آن اشاره می گردد.



ادامه مطلب
تاريخ : سه شنبه 1392/02/03 | 9:7 | نویسنده : فاطمه نجفی (87) |

تاریخ هشتاد ساله بندر امام خمینی(ره)


سجاد رحیمی نژاد (دانشجوی کارشناسی ارشد تاریخ مطالعات خلیج فارس دانشگاه شهید چمران اهواز)

نویسنده: دکتر بهادر قیم (عضو هیأت علمی دانشگاه شهید چمران اهواز)

ناشر: همای رحمت

محل نشر: اصفهان

تاریخ نشر: 1389 

 تعداد صفحه: 336

تیراژ: 2000 نسخه.


در بررسی شناخت موضوع کتاب، نویسنده در قسمت پیشگفتار به انگیزه خود در تالیف این اثر اشاره کرده است« هدف عمده از نگارش و تدوین این مجموعه عبارت است از بیان و معرفی گوشه­ ای از نمود جغرافیایی قدیم و معاصر و همچنین تاریخ منطقه بندر امام خمینی در یک بستر زمانی 80 ساله که به نوعی می­توان از آن بعنوان تاریخ محلی یاد کرد»

 این اثر در چهار فصل تدوین شده است، در فصل اول تحت عنوان جغرافیای معاصر و قدیم منطقه بندر امام خمینی(ره)، موقعیت و مختصات جغرافیایی خلیج­ فارس، آبراه خورموسی و بندر امام خمینی با توجه به  اسناد و نقشه ­های جغرافیایی مورد ارزیابی و بررسی دقیق قرار گرفته است. در ادامه مؤلف به معرفی ریشه و قدمت تاریخی نام خلیج فارس در دوران باستان و همچنین دوران اسلامی پرداخته است. یکی از موضوعاتی که نویسنده در این فصل به آن اشاره کرده است، موضوع ریشه­ یابی خورموسی است. نویسنده با اشاره به اینکه منابع متعدد تاریخی و جغرافیایی به صراحت به این سوال که چرا این خور به«خورموسی» معروف شده است، پاسخ درستی ندادند. از روی روایات شفاهی و برخی مکتوبات تاریخی، سه دیدگاه را معرفی می­کند.

نظریه اول اینکه این نام  منشأ فرانسوی داشته و از دو واژه خور و مس Mass) ( گرفته شده است. نظریه دوم مربوط به روزنامه اطلاعات است که: خورموسی معرف کلمه خورموسی است که آن معرف خوره هرمس یا خوره هرمز است. نظریه سوم مبتنی بر یک تاریخ شفاهی است، طبق این نظریه تسمیه خور موسی برگرفته از نام موسی و آن ناخدایی بوده از قصبه واقع در قسمت سفلی و مصب رودخانه اروندرود (قیم، تاریخ 80ساله بندر امام، ص 65-61).



ادامه مطلب
تاريخ : یکشنبه 1391/10/10 | 23:21 | نویسنده : فاطمه نجفی (87) |


قیام ضد استعماری مردم بوشهر علیه تجاوز نظامی بریتانیا

بوشهر در دوره قاجار معتبرترین بندر تجاری ایران بود؛ به طوری که بیشتر دولت های بزرگ اروپا در این شهر نمایندگی تجاری و سیاسی داشتند.

علاوه بر آن، این بندر به منزله دروازه جنوبی ایران برای تبادل افکار سیاسی و مناسبات فرهنگی نیز بود. از دید کارگزاران بریتانیا، بوشهر مناسب ترین بندر در خلیج فارس برای تجارت به شمار می رفت که مقارن آن ایام، مملو از تجار داخلی بود که با آزادی کامل به خرید و فروش و صدور کالاها اشتغال داشتند. از این رو، نمایندگی بوشهر به عنوان زیرمجموعه شرکت هند شرقی، محافظت از کشتی ها و محموله های تجاری بازرگانان تحت پوشش شرکت هند شرقی در حوزه خلیج فارس را برعهده گرفت.

دولت انگلستان در نتیجه اکتشافات و استعمار و موفقیت در مقابل رقیبان، اسپانیا را در قرن شانزده، هلند را در قرن هفده و فرانسه را در قرن هجده از عرصه رقابت بیرون راند و با تکیه بر قدرت نیروی دریای و مستعمراتی، تفوق و برتری استعماری خود را از اواخر قرن هفدهم به جهان تحمیل کرد.

هدف از نگارش «خیزش جنوب»، بیان چگونگی لشکرکشی انگلستان به افغانستان و خلیج فارس است که به اشغال بوشهر و در نهایت، تفکیک افغانستان از ایران منجر شد که طبق عهدنامه پاریس به کلی از ایران جدا گردید و به کشوری مستقلِ ساخته و پرداخته انگلستان تبدیل شد.

روش تحقیق در این کتاب، تاریخی است، اما تاریخی به مفهوم سنتی، یعنی وقایع نگاری نیست؛ بلکه این وقایع و اتفاقات با روش تحلیلی بررسی شده اند.

فهرست مندرجات کتاب عبارتست از:

فصل اول- تعاریف و کلیات

فصل دوم- واکنش‌ها و مواضع گوناگون فکری – سیاسی کشورهای اسلامی در برابر تهاجم استعمار

فصل سوم- آغاز روابط ایران با اروپا

فصل چهارم- بحران هرات و لشکرکشی انگلستان به بوشهر

فصل پنجم- هرات در دوره ناصرالدین شاه و لشکرکشی دوباره انگلستان به خلیج فارس

کتابنامه

و در پایان نیز نمایه اعلام و موضوعی به همراه ضمائم آمده است.

کتاب «خیزش جنوب: قیام ضد استعماری مردم بوشهر علیه تجاوز نظامی بریتانیا» را استاد گروه تاریخ دانشگاه الزهرا (ع) دکتر محمدامیر شیخ نوری در 384 صفحه تألیف کرده است.

انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی این کتاب را در سال 91 برای اولین بار در 2500 نسخه منتشر نموده است.



تاريخ : چهارشنبه 1391/09/29 | 9:56 | نویسنده : فاطمه نجفی (87) |
كتاب خليج فارس  از ديروز تا امروز منتشر شد

به گزارش خبرنگار روابط عمومي دانشگاه فردوسي مشهد مستقر دانشكده ادبيات و علوم انساني دكتر علي شريعتي كتاب خليج فارس : از ديروز تا امروز توسط انجمن علمي تاريخ و جغرافيا دانشكده ادبيات و علوم انساني و به كوشش غلامحسين نوعي و مجتبي خاتوني  با حمايت مديريت فرهنگي دانشگاه منتشر شد.

 فهرست مطالب كتاب به اين شرح مي باشد:

ديباچه/ غلامحسين نوعي.

·پيشگفتار/ دكتر غلامرضا خواجه سروي

·مقدمه/ دكتر هادي اعظمي

·چالش هاي زيست محيطي خليج فارس/ سيد هادي زرقاني، نجمه مولايي.

·نادر شاه؛ مجد هويت ايراني در خليج فارس/ دكتر محمدعلي رنجبر، جواد موسوي داليني

·تكوين جامعه امن؛ به مثابه راهكاري ثبات آفرين .../ دكتر افشين متقي، دكتر آرمين اميني.

·انهدام نيروي دريايي ايران توسط انگليس در جنگ جهاني دوم/ نگار فرامرزي

·نگاهي به جايگاه تاريخي خليج فارس / غلامحسين نوعي، ليلا ساجع، رقيه اله ويردي

·بررسي روابط ايران وعمان باتكيه برجنبش ظفار / فاطمه حيدري

·بررسي سياست خارجي ايران درخليج فارس باتكيه برجدايي بحرين ازايران/ گلناركرنوكر

·تأسيس تلگرافخانه و كنسولگري انگلستان در بنادر و جزاير هرمزگان/ سيد احمد موسوي،  مهدي وزين افضل.

·خليج فارس و چالش هاي زيست محيطي آن/ صباح مهديزاد

·اهميت و جايگاه منطقه ژئوپليتيك خليج فارس در اقتصاد جهاني/دكتر سيد هادي  زرقاني،سيد مرتضي رضوي

·دلايل  افول تجارت بندرعباسي در اواخر حكومت صفوي/ فاطمه حيدري

·بررسي سلطه پرتقاليها در خليج فارس در دوره شاه اسماعيل اول صفوي (907-930 قمري)/ امين نادري

·اقتصاد جزيره كيش از افول سيراف تا رونق هرمز(قرن 5 تا 8 ه. ق)/ امير رضوان تبار

·تأملي بر چالش­هاي موجود در روابط ميان كشورهاي منطقه­ ژئوپليتيكي خليج فارس/حجت مهكويي، فاطمه رسولي­پور

·اهميت نفت ايران براي انگليس در جنگ جهاني دوم/ مينا رئيسي سربيژن.

·درياي پارس، حلقه ارتباطي ايران و شبه قاره هند/ دكتر نادر كريميان سردشتي

·خليج فارس به روايت اسناد تاريخي/ مرتضي رضوي نژاد.

كتاب خليج فارس كه در ارديبهشت امسال و در حاشيه جشنواره ملي خليج فارس  در دانشكده ادبيات و علوم انساني رونمايي گرديد و  از اوايل آبان ماه جاري نيز توزيع مي گردد.



تاريخ : سه شنبه 1391/09/28 | 23:22 | نویسنده : فاطمه نجفی (87) |


ایراهستان پس از ورود اسلام

نویسنده : ستار محمودی

پس از هجوم لشکریان اسلام به ایران و فتح آن،دین اسلام در بسیاری از مناطق ایران در حال گسترش بود و در چندین مورد هجوم لشکر اعراب به کران و گرمسیرات استان فارس با شکست مواجه شد. در این حملات زرتشتیان،مزدکیان و یهودیان تا قرن چهارم در برابر حملات اعراب مقاومت نمودند و مهاجمین با شکست منطقه را ترک می کنند.در زمان خلافت خلیفه دوم،نیرویی به فرماندهی علاءحضرمی که از طریق بحرین و از جانب دریا به سیراف و نواحی کران حمله می کند شکست می خورد و سپس نیروهای زرتشتی منطقه ی کران،فومستان و دیگر مناطق جهت پیشگیری از حمله ی عرب ها در نواحی جهرم و کاریان که یکی از آتشکده های بزرگ زرتشتیان نیز در آن بوده با لشکریان عرب ها به سرکردگی عثمان بن ابی العباس درگیر می شوند و شکست خورده متواری می شوند.مجدداً در ۲۹ (هـ ق) سپاهی به فرماندهی عبدالله بن عامر به منطقه حمله می کند و این منطقه را کاملاً فتح می نماید. وجود گورهای دسته جمعی که در کنار آن شمشیرهایی که با خطوط عربی بر روی آن نوشته شده حکایت از درگیری های شدیدی بین نیروهای اسلامی و زرتشتیان این منطقه در قرن های چهارم و پنجم دارد. در گیری ها در اطراف تل گبری که آتشکده ی زرتشتیان در آن جا وجود داشته به حدی شدید بوده که وجود اسکلت های جمعی در این نواحی در حفاری های باستان شناسان دلیلی بر شدت درگیری هاست. [۱]

 

سنگ قبر هشتصد ساله فال - تاثیرات ورود اسلام در هنر حکاکی و نمای سنگ قبرها

 

در قرن چهارم و پنجم نیروهای اسلامی به رهبری شاه زندو به ناحیه کران مرکز ایراهستان که زرتشتیان بر آن حکومت داشته اند هجوم آورده و درگیری های شدیدی روی داده  که در این نبردها پاره ای از عناصر بومی-محلی بدون هیچ مقاومتی اسلام آورده بخصوص نواحی فال که خود موجب تقویت نیروهای اسلامی گردیده  و سبب شد که جَت ها اسلام آورده و به عنوان موالی به کمک لشکر اسلام بیایند.گروهی نیز بر دین سابق خود باقیمانده و جزیه پرداخت نمودند و به صورت پراکنده در منطقه ی گله دار سکونت داشتند. ]

 

کتیبه ی ۱۳۰۰ ساله مسجد جامع فال - مربوط به دوره ی اسلامی

 

پس از ورود اسلام به نواحی ایراهستان و رو به افول رفتن شهر کران مهمترین مرکز ایراهستان، شهر پال یا فال امروزی رونق گرفت و مرکز گسترش اسلام شد و به عنوان مرکز مهم اسلامی در نواحی ایراهستان شناخته می شد و گفته می شود از مهمترین شهرهای ایراهستان شد. [۳]

 

در این درگیری ها عده ی زیادی از اهالی بومی منطقه بدون هیچ مقاومتی به اسلام گرویدند،به خصوص نواحی فال که در این منطقه آثار اسلامی نظیر مسجد قدیم فال (مسجد جامع فال)،قبرستان قدیمی فال که قدمتی حدوداً ۹۰۰ ساله دارد،مسجد قدیمی اسیر(مسجد جامع اسیر)،قبرستان قدیمی زیغان که قدمتی بیش از ۸۰۰ سال دارد به چشم می خورد که همه و همه حکایت از تثبیت اسلام در این نواحی دارد. [۴] 

 

Gallehdar
مسجد ۱۳۰۰ ساله فال - زمان ساخت:دوره ی عمربن عبدالعزیز
 
 
با ورود اسلام به ایران و منطقه ی گله دار (ایراهستان)، تمدنی جدید به وجود آمد که بسیاری از آثار تمدن اسلامی در منطقه ی گله دار وجود دارد که برخی از این آثار پس از ۱۳۰۰ سال پابرجا مانده اند و بیانگر تمدن اسلامی در ناحیه است.

منبع: وبلاگ گله دار باستان

[۱] . زرین کوب،عبدالحسین،تاریخ ایران بعد از اسلام،انتشارات امیرکبیر،سال۱۳۸۶،ص ۳۷۰-۳۸۰ .

[۲] . مالکی،هوشنگ،اوضاع تاریخی ،اجتماعی گله دار،انتشارات یاس زهرا، سال ۱۳۸۷ ،ص ۱۸- ۱۹ .

[۳] . محمودی،ستار، مقاله ایراهستان ، سال ۱۳۹۱

[۴] . فریدون نژاد،محمد صادق،ایراهستان در گذر تاریخ،انتشارات ایلاف ۱۳۹۰،ص ۲۳



تاريخ : دوشنبه 1391/09/27 | 13:7 | نویسنده : مصطفی کریمی (87) |

بوشهر پایتخت انرژی ایران

قدیمی‌ترین نشانه‌های بدست آمده از سکونت در سرزمین بوشهر، به عهد ایلامی و تمدن بین النهرین برمی‌گردد.

در زمان مادها در آغاز سده هشتم قبل از میلاد سرزمین بوشهر جزء یکی از ایالتهای جنوب غربی آن دولت بوده و در زمان حکومت خوخشتره جزو ساتراپ‌نشین چهاردهم دولت ماد بوده است.

به استناد اسناد و مدارک تاریخی بوشهر محل ورود اولین دستگاه چاپ به ایران در زمان صفویه بوده است و نخستین خط تلگراف نیز در بوشهر کشیده شد که ایران را به هندوستان و نهایتاً اروپا متصل نمود. در سال 1275 شمسی چاپخانه مظفری بوشهر تأسیس و راه اندازی شد و یک سال بعد نخستین روزنامه فکاهی در ایران به نام طلوع به سردبیری میرزا عبدالحمید خان ثقفی متین السلطنه در بوشهر منتشر شد.

کتاب حاضر تحت عنوان «بوشهر، پایتخت انرژی ایران – توانمندی‌ها،‌ مزیت‌ها و فرصت‌های سرمایه گذاری» شامل فصل‌های زیر است:

فصل اول- بوشهر در یک نگاه

فصل دوم- وضعیت کنونی زیرساخت‌ها

فصل سوم- توانمندی‌ها و قابلیتهای‌ اقتصادی

فصل چهارم- مزیت‌ها و مشوق‌های قانونی سرمایه گذاری

فصل پنجم- نهادهای حمایتی در امر سرمایه گذاری

این کتاب راهنمای سرمایه گذاری در استان بوشهر بوده و ابعاد مختلف آن را نشان می‌دهد.

استان بوشهر در سال‌های اخیر در کانون توجه اقتصادی، اجتماعی و سیاسی ملی، منطقه‌‌ای و جهانی قرار گرفته است که کتاب فوق به مانند بانک اطلاعاتی این شهر می‌باشد.این کتاب را انتشارات تات وابسته به موسسه فرهنگی هنری دی باذر منتشر کرده است و همچنین به سه زبان فارسی،‌عربی و انگلیسی منتشر شده است.

گردآورندگان این کتاب، سکینه خوش منش، زهرا خزاعی، ایمان زمانی، آمین آرمین، عبدالحمید رسولی، سید جعفر موسوی فرد، هادی دل‌افکار، ساره محمدی باغملائی و مریم رنجبر دهقان هستند.



تاريخ : پنجشنبه 1391/09/23 | 22:54 | نویسنده : فاطمه نجفی (87) |