مشاور پژوهشی دانشگاه ملل در تشریح آغاز ماجرای تغییر نام خلیج فارس گفت: "سرچارلزبرگریف" و "عبدالکریم قاسم" اولین کسانی بودند که تغییر نام خلیج فارس را مطرح کردند.

 پیروز مجتهد زاده بعدازظهر سه شنبه در جمع خبرنگاران با بیان اینکه بنده خلیج فارس شناسی را از سال ۱۳۴۹ آغاز کردم و سفرهای زیادی به این منطقه داشته و درگیر مطالعات و پژوهشهای زیادی بودم، بیان داشت: عمرم در راه تحقیق و پژوهش بر روی خلیج فارس سپری شد و از مجموع ۳۵ کتابی که منتشر کرده ام ۱۲جلد کتاب به زبان فارسی مربوط به خلیج فارس است.

وی عنوان کرد: عنوان آخرین کتابم نیز "خلیج فارس کهن تر از تاریخ" به زبان فارسی هم اکنون زیر چاپ است، کتابی در ایالات متحده آمریکا با عنوان "جزایر ایرانی خلیج فارس، تنب و ابوموسی" به زبان انگلیسی نیز زیر چاپ دارم.

وی در بیان اینکه دنیا زا سال 1950 به دنبال تغییر نام خلیج فارس است، خاطرنشان کرد: اولین کسی که این فکر را مطرح کرد "سرچارلزبرگریف" بود. این شخص مقیم سیاسی دولت بریتانیا در خلیج فارس بود، سرچارلز به دولت بریتانیا پیشنهاد داد اکنون که توانسته ایم مردم خلیج فارس را عربی کنیم بهتر است اسم خلیج فارس را هم تغییر بدهیم،اما دولت انگلیس با این پیشنهاد موافقت نکرد تا درگیری های جدیدی به وجود نیاید.

مجتهدزاده اضافه کرد: تا اینکه در سال ۱۹۵۹ "عبدالکریم قاسم" در عراق کودتا کرد و به دنبال رهبری بر دنیای عرب بود و اولین کاری که توانست انجام دهد این بود که خلیج فارس را خلیج عربی کند، اما این شخص به دلیل کشتار مردم مورد تنفر دنیای عرب قرار گرفت و مورد توجه قرار نگرفت.

این استاد دانشگاه تهران افزود: در سال ۱۹۶۲"جمال عبدالناصر" در مصر از کلمه خلیج عربی استفاده کرد. آثار و نوشته های زیادی از عبدالناصر در مورد خلیج فارس داریم. ولی این یک بازی سیاسی بود که هدف صدمه زدن به ایران نبود بلکه سیاست، یک رقابت عربی –عربی بود و بحث رهبری دنیای عرب بود.

شکست چند صد میلیاردی پروژه تغییر نام خلیج فارس

وی تصریح کرد: در سال ۱۹۶۸ صدام حسین کودتا کرد و فشار زیادی برای این تغییرنام گذاشت. هر سال صدها میلیون دلار خرج کرد که اسم جعلی به کار ببرند ولی نتوانست. در واقع هدف آن رقابت با مصر برای رهبری دنیای عرب بود. منتها سعی می کرد که ایران را با دنیای عرب درگیر کند و نوع تبلیغات صدام حسین با بقیه افراد قبلی فرق می کرد و جنبه نژاد پرستی و ضد ایرانی داشت و جنبه عرب برتر از فارس را مطرح می کرد.

به گزارش آی‌پرس، نشریه لوپوآن در خلال گزارشی به قلم «آن سوفی ژن»، بر شواهد تاریخی نام خلیج فارس تاکید کرده است.

به نوشته این نشریه، «این نام برای اولین بار در آغاز پنجمین قرن پیش از میلاد مسیح، توسط داریوش کبیر مورد استفاده قرار گرفته است. زمانی که پادشاه ایران، این حوزه آبی را «دریایی که از سرزمین پارس می‌رود»، نامید. در همان دوره، برخی از نویسندگان یونانی هم به این اصطلاح ارجاع می‌دادند. پس از آن «دریای پارس» یا «خلیج فارس»، نام‌هایی هستند که بسیاری از اندیشمندان رومی آن را به کار بردند. از قرن ۹ تا قرن ۱۸ بعد از میلاد، تاریخ‌دان‌ها، جهانگردان و جغرافی‌دان‌های عصر اسلامی که بیشتر آنها به زبان عربی می‌نوشتند، از این اصطلاح استفاده کردند. این روند تا قرن بیستم ادامه یافت.»

بر اساس این گزارش که نسخه‌ای از ترجمه آن در سایت «ایران در جهان» منتشر شده است، «اما این نامگذاری در دهه شصت میلادی با گسترش ملی‌گرایی عرب تغییر می‌کند و وجه تسمیه دیگری متولد می‌شود: خلیج ع‌رب‌ی. از قضا عاملی که انگیزه این تصمیم‌گیری شد، حمایت شاه ایران از اسرائیل به خصوص در دوران جنگ اعراب ـ اسرائیل در ۱۹۷۳ است.موقعیتی کاملا متفاوت با امروز. در حال حاضر، نگرانی از تهدید یک ایران اسلامی با بمب اتمی‌اش، پادشاهان عرب را با اسرائیل در یک جبهه قرار می‌دهد و غرب را علیه تهران بر می‌انگیزد.»

این گزارش می‌افزاید: «برای توجیه نام جدید، دبیر کل شورای همکاری خلیج فارس در سال ۲۰۱۰ می‌گوید که نام‌گذاری محدوده آبی خلیج فارس بی‌اهمیت شمردن تاریخ است. طبق گفته او «حضور عرب‌ها در این منطقه به بیش از ۳۰۰۰ سال پیش برمی‌گردد.» در نزاع مذهبی هزاره، عرب‌های سنی در یک جنگ سرد واقعی با همسایگان شیعه‌شان، حمایت بیشتر غرب را به نفع خود جلب می‌کنند.»

در ادامه گزارش، نویسنده نشان می‌دهد که چگونه علی‌رغم برتری تاریخی ایرانیان، غربی‌ها طرف کشور کوچک و غیردموکراتیکی چون امارات عربی متحده را می‌گیرند که « اولین انتخاباتش را، آن هم به شیوه رای‌گیری غیرمستقیم، در سال ۲۰۰۶ برگزار کرد.»

لوپوآن در بخش دیگری نوشته: «بعد از ۲۰۰۴، نشریه آمریکایی نشنال ژئوگرافیکدر پی انتشار اطلس جهان، که داخل پرانتز و با حروف کوچک، کلمات «خلیج ع‌رب‌ی» را زیر اسم «خلیج فارس» نوشته بود، خشم تهران را برانگیخت. در ژوئن ۲۰۰۶، هفته‌نامه انگلیسی اکونومیست حتی از این هم فراتر رفت و وجه تسمیه تاریخی را با کلمه «خلیج» جایگزین کرد. به همین ترتیب، رسانه‌های غربی دیگر که از جانبداری از هر یک از این دو جریان سر باز می‌زنند، به‌نوبه خود از «خلیج ع‌رب‌ی ـ فارسی» صحبت می‌کنند. در سال ۲۰۱۰، ایالات متحده نیز پای خود را به ماجرا باز می‌کند. نیروی دریایی آمریکادر یک بخشنامه رسمی از پرسنل خود می‌خواهد که به طور گسترده از عنوان «خلیج عربی» استفاده کنند.»

لوپوآن اذعان کرده است که با این‌حال، سازمان ملل نیز قضیه را بررسی کرده و در گزارش کارشناسان در مورد نام‌های جغرافیایی که در سال ۲۰۰۶صادر شد، سازمال ملل متحد، وجه تسمیه «خلیج فارس» را به‌عنوان استاندارد قانونی بین‌المللی می‌پذیرد.

گزارش لوپوآن که البته بخش‌های دیگری هم دارد، در واقع نشان‌گر آن است که حمایت از نام جعلی برای خلیج فارس، تابع منطق سیاست – قدرت است. غرب با توجه به منافع خود در کشورهای عربی خلیج فارس، به حمایت از اسمی پرداخته که به قول نویسنده گزارش، سابقه آن تنها به قرن بیستم باز می‌گردد.

این نشانگر اوج بی‌اخلاقی در سیاست‌های بلوک غرب است که حتی تاریخ را هم برای منافعش تحریف می‌کند و از تغییر نام‌های جغرافیایی هم ابایی ندارد.

مسئله و مشکل اصلی در حوزه خلیج فارس تغییر این نام در عرصه بین المللی، به چالش کشیدن امنیت و ثبات منطقه ای پیرامون جمهوری اسلامی ایران، مخدوش کردن هویت ایرانی خلیج فارس در عرصه بین المللی و مقابله با قدرت نرم ایران در عرصه جهانی است.

دولتهای عربی، قوم گرایان، سلفی ها و گروههای تندروی وهابی منطقه با پرداخت هزینه‌های سنگین تغییر نام خلیج فارس را بطور جدی و بی سر و صدا دنبال می‌کنند و در طرف دیگر این ماجرا رسانه های بین المللی وابسته به دولتهای استعمارگر هستند که در همسویی با دولتهای سلفی عرب منطقه از هیچ تلاشی دریغ نورزیده و از واژه های مجعولی همچون "خلیج ع/ر/ب/ی" یا "خلیج" یا "خلیج بصره" به جای نام حقیقی "خلیج فارس" استفاده میکنند و صلح، ثبات و امنیت منطقه را به چالش میشکند.

برخی از این خبرگزارها، اطلسها و رسانه های بیگانه که به صورت روزانه و مستمر از عبارات جعلی استفاده میکنند به شرح زیر هستند: خبرگزاری سی ان ان آمریکا، بی بی سی عربی و انگلیسی، الجزیره قطر، یورونیوز ترک، العربیه، الاهرام، الشرق الاوسط، تایمز یونیون، آسوشیتد پرس، فاکس نیوز، اینتر فاکس، رویترز، اطلس تایمز انگلیس، بیوک اطلس ترکیه، اطلس کالینز استرالیا.

به همین دلیل است که طبق آخرین آمار دولتی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی (بخش رسانه های دیجیتال) روزانه بیش از 6000 بار نام خلیج فارس در رسانه ها و مطبوعات بین المللی جعل میشود و دور از انتظار نیست که طی چند سال آینده کمتر کسی نام خلیج فارس را بشنود. این نتیجه سیاستگذاری غلط مسئولین کشور در دفاع از نام خلیج فارس و فراموش کردن اصل موضوع و پرداختن به فرع است.

مسئله فرعی خلیج فارس همان برگزاری مراسمهای متعدد گرامیداشت روز خلیج فارس است که هر سال به صورت فراگیر در سطح داخلی و استانی در اردیبهشت ماه هر سال به آن پرداخته می شود و هر سال با هزینه های گزافی و با گستردگی بیشتری در شهرهای مختلف کشور انجام میگیرد.

بدون تردید گرامیداشت نام خلیج فارس در ایران اقدامی پسندیده است و موجب تقویت انسجام ملی و هویت تاریخی مردم ایران خواهد شد ولی این امر ثانویه است و نباید فراموش شود که در ایران هیچ کس بر استفاده از نامی غیر از خلیج فارس مبادرت نورزیده است و اصولا گرامیداشت این روز تنها برای یادآوری دلاورهای های مردم جنوب در پاداشت مرزهای جنوب کشور و اخراج استعمار انگلیس از این منطقه اهمیت دارد و نه در مقابله با موضوع اولیه که همانا سیاست بین المللی مقابله با جعل نام خلیج فارس و هویت ایرانی و تاریخی خلیج فارس.

برگزاری مراسم های متعدد، همزمان و موازی کاری برخی نهادهای دولتی در اجرای مراسمهای روز ملی خلیج فارس در شهرها و نهادهای مختلف نه تنها تاثیرگذاری بین المللی ندارد بلکه زمینه را برای ورود افراد غیرمسئول و غیرعلمی که در جستجوی منافع شخصی خود از بیت المال ملت ایران هستند در عرصه مطالعات علمی خلیج فارس باز کرده است و سودجویانی از این مراسمها، سخنرانیها، جشنها، ضیافتها و گردهمای ها برای رسیدن به منافع شخصی خود بهره میگیرند و در نتیجه خروجی این مراسمها هیچ منفعتی برای صیانت از نام خلیج فارس در عرصه بین المللی که اصلی ترین علت نامگذاری این روز و وظیفه فعلی ما بشمار میرود حاصل نمیشود.

ضروری است مسئولین جمهوری اسلامی ایران به ویژه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و وزارت امور خارجه که متولی صیانت از نام خلیج فارس هستند با تغییر سیاست فعلی روز ملی خلیج فارس از رویکرد داخلی به رویکرد بین المللی زمینه مقابله عملی با جعل نام خلیج فارس و احیای نفوذ فرهنگی و تاریخی ایران در سطح جهان را زنده کند.

ایران میتواند با تاکید بر اسناد بیشمار سازمانهای بین المللی، نقشه های و قراردادهای رسمی، کنوانسیونها، اعتراف روشنفکران و حقوقدانان و جغرافی دانان عربی و غربی، دلایل جغرافیایی، ژئوپلتیکی، ژئواستراتژیکی ایران، اکثریت جمعیت موثر، مرزهای تاریخی ایران بزرگ، مکاتبات رسمی دولتها و حمایت واقعی از مراکز خلیج فارس شناسی و دادن امکانات مناسب به این مراکز جهت مقابله علمی با این هجمه بین المللی بستر مناسب را فراهم سازد.

متاسفانه این یک واقعیت است که دولتهای عرب منطقه علیرغم فقدان جمعیت کافی، عدم پشتوانه و مشروعیت ملی، عدم عمق استراتژیک، فقدان اسناد و نقشه و مدارک معتبر بین المللی در اثبات نام جعلی خلیج ع/ر/ب/ی تنها با درآمدهای کلان نفتی و همسویی با آمریکا توانسته اند در بسیاری از مطبوعات و رسانه های معتبر جهانی نفوذ کنند و در مقابل ما با امکانات وسیع و اسناد و مدارک معتبر جهانی نتوانسته ایم با یک سیستم مدیریتی مناسب با این هجمه بین المللی مقابله مفید کنیم.

کارشناسان مطالعات استراتژیک خاورمیانه بر این باورند که در چند سال آینده عرب ها در میان انبوه جمعیت غیر بومی و مهاجر گم خواهند شد و این فرصت بزرگی برای کشور و ملت ایران بشمار میرود تا از همه ظرفیتهای خود برای مدیریت خاورمیانه بهره بگیرد.

جالب توجه است که هندی های مقیم قطر، امارات، کویت، بحرین و عمان از بومیان عرب بیشتر هستند! بومیان قطر تنها 15 درصد ساکنان آن را تشکیل می دهد. چگونه چنین هویتهایی می توانند به عنوان کشور ملت و هویت ملی قومی تعبیر شوند. خلیج فارس در دوره هایی از تاریخ و حتی در دوره فتحعلی شاه (طبق قرارداد مجمل 1809و مفصل1812) یک دریای ایرانی بوده و انگلیسی ها برای استقرار در هر منطقه از سواحل از ایران رخصت (مجوز) می گرفتند.

هم اکنون ایران 1800 کیلومتر از 3300 کیلومتر سواحل منطقه استراتژیک و نفت خیز خلیج فارس را به تنهایی در اختیار خود دارد ولی به دلیل فقدان مدیریت راهبردی و علمی و عدم حمایت از مراکز خلیج فارس شناسی داخلی نتوانسته است از این میراث ارزشمند ملی به خوبی صیانت کند. همانگونه که نتوانستیم 30 جزیره موجود ایرانی در خلیج فارس را در مسائل صنعتی گردشگری و مسکونی فعال کنیم.

لذا پس رسیدن به اهداف اصلی صیانت از نام خلیج فارس در عرصیه بین المللی میتوان با رویکرد داخلی را نیز رونق داد و اقدام به برگزاری همایشها و جشنهای متعدد خلیج فارس نمود و حتی با ساختن تندیس های خلیج فارس در میادن اصلی هرشهر نام و خاطره این پهنه ارزشمند کشورمان را زنده نگهداریم.

 به گزارش پايگاه اطلاع رساني مركز گردشگري علمي - فرهنگي دانشجويان ايران(istta)  به نقل از ايسنا عمده‌ترین دغدغه کشورهای منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای در پهنه آبی خلیج‌فارس، همواره مساله امنیت بوده است. در سال‌های پس از جنگ جهانی دوم، انگلیس امنیت سنتی را که از پیش ایجاد کرده بود، همچنان حفظ کرد. در آغاز دهه 1970 و با خروج انگلیس، آمریکا با اجرای راهبرد دو ستونی مبتنی بر آموزه‌های نیکسون، نظم امنیتی منطقه‌ای را شکل داد. در سالهای پایانی این دهه، تحولاتی در منطقه به‌وقوع پیوست که ساختارهای این نظام را از بین برد. در اوایل دهه 1980 یک نظم امنیتی جدید در قالب شورای همکاری خلیج‌فارس بین کشورهای حاشیه جنوبی این منطقه به‌وجود آمد؛ نظامی که ناکارآمدی آن نیز با حمله عراق به کویت در سال1990، تهاجم نیروهای ائتلاف به عراق در سال1991 و حمله آمریکا به عراق در سال2003 جلوه‌گر شد.

تثبیت ناامنی

پس از آغاز این ناکارآمدی و درپی فروپاشی پیمان ورشو و نظام جهانی دوقطبی در آغاز دهه 1990، مفهوم امنیت در منطقه خلیج‌فارس نیز به‌گونه‌ای غیرقابل تصور دگرگون شد. به‌واقع نظام جهانی با تضعیف جهان دوقطبی و یکجانبه‌گرایی آمریکا در قالب نظم هژمونیک در منطقه خلیج‌فارس، ساختار جدیدی به‌خود گرفته است؛ ساختاری که در آن آمریکا سیاست مهار دوگانه را جایگزین سیاست سنتی خود یعنی ترویج موازنه قوا کرده است. در چنین فرآیندی، حضور نظامی کشورهای فرامنطقه‌ای برای تثبیت امنیت منطقه‌ای کشورهای عربی حوزه خلیج‌فارس توجیه شده است.

ریشه های اختلاف در خلیج فارس

گفت و گو با پروفسور زادنوسکی، استاد دانشگاه ورشو

ریشه واهی اعراب مخصوصا امارات در مورد مالکیت جزایر سه گانه ایران (بوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک) را در چه می دانید؟ این ادعاها از کجا منشا می گیرد؟

خلیج فارس که همیشه محل رقابت کشورهای بزرگ بوده است. برای اولین بار در قرن شانزدهم پرتغالی ها و به دنبال آن هلندی ها در قرن هفدهم، پا به منطقه گذاشتند و به نوعی قصد داشتند با ایران باب مراودات تجاری را باز کنند. در سال 1776 انگلیسی ها هند را اشغال کردند و در کنار آن تلاش کردند تا در مناطق اطراف، نفوذ پیدا کنند تا کشورهای دیگر قدرت دست اندازی بر هند را نداشته باشند. این گونه بود که ماهیت خلیج فارس تغییر پیدا کرد و نقش تجاری و اقتصادی آن به نقشی سیاسی تبدیل شد چون انگلیسی ها می خواستند تمام راه هایی را که به هند منتهی می شود، کنترل کنند و دراین میان خلیج فارس کوتاه ترین راه بود. انگلیسی ها به خاطر اینکه نفوذشان را در منطقه افزایش داده و کنترل بیشتری بر منطقه داشته باشند، کمپانی ها را در مناطقی مانند کویت، بوشهر، منامه و مسقط دایر کردند و با شیوخ منطقه قراردادهایی امضا کردند که اولین آنها قرارداد با شیخ بحرین در سال 1817 بود. هدف اول این قراردادها، کاهش نفوذ رقبای انگلستان در منطقه بود. بر اساس این قراردادها، شیخ های منطقه با هیچ یک از کشورهای دیگر اروپایی در خصوص مسائل منطقه همکاری نمی کردند چرا که انگلیسی ها می خواستند مطمئن شوند که کشورهای دیگر مانند فرانسه، ایتالیا یا آلمان که رقبای آنها بودند، نخواهند توانست وارد خلیج فارس شوند. در مقابل، انگلستان نیز متعهد می شود که در برابر خطرات و حملات احتمالی به این کشورها کمک کند. یکی از شیخ نشین هایی که چنین قراردادی را امضا کرد، شیخ نشین بحرین بود که با قبول قرارداد، طرف انگلیسی متعهد شد از دخالت دیگر کشورها مخصوصاً ایران در مسائل این شیخ نشین، جلوگیری کند و این را می توان اولین موضع انگلیس در برابر ایران در خصوص بحرین محسوب کرد اما در مورد جزایر سه گانه بوموسی، تنب بزرگ و کوچک، هیچ گونه موضوعی مطرح نشده بود چرا که این جزایر عاری از سکنه بودند و به خاطر موقعیت آب و هوایی، بحث حاکمیت بر آنها آن موقع مطرح نبود و تنها بعضی ازماهیگیران آن هم به صورت فصلی بر این جزایر می رفتند. در شرایط آن زمان، حتی گاهی عرب ها به برخی دیگر از مناطقی که متعلق به ایران بوده هم وارد می شدند چون منطقه باز بوده و هیچ محدودیتی برای ورود و خروج در این رابطه وجود نداشته است. تا جنگ جهانی اول، شیخ نشین های عرب متعلق به امپراتوری عثمانی بودند و تمامی این مسائل بعد از جنگ جهانی اول با سقوط امپراتوری عثمانی به وجود آمد و همزمان با سقوط عثمانی، بحث مرزها مطرح شد و تا آن موقع کشوری به نام عربستان سعودی وجود نداشت و مرزهای قطر و امارات هم مشخص نبود.

جاده شیخ زاید:

جاده ای که شهر را به ابوظبی و جبل علی وصل می کند، بزرگراهی هشت بانده که در دو طرف آن، آسمان خراش های فراوانی مشاهده می شوند.

برج العرب:

برج العرب هتلی مجلل در دوبی، امارات متحده عربی است. ساختمان آن ۳۲۱ متر ارتفاع دارد و در جزیره‌ای مصنوعی ۲۸۰ متر از خشکی بنا شده‌است. کوچک‌ترین اتاق هتل ۱۶۹ و بزرگ‌ترین اتاق آن ۷۸۰ متر مربع مساحت دارند.

دوازدهم شهريور سالگرد شهادت رئيسعلي دلواري رهبر قيام مبارزين مسلمان تنگستاني عليه نيروهاي اشغالگر و متجاوز انگليسي در آخرين سالهاي قرن گذشته خورشيدي است . تنگستان منطقه‌اي كوهستاني در جنوب شرقي بوشهر است‌ و از جنوب دشتستان بوشهر تا ساحل دريا امتداد دارد. شهرستان تنگستان شامل تنگستان شمالي به مركزيت «اهرم‌» و تنگستان ساحلي به مركزيت «دلوار» است‌.
«دلوار» زادگاه و محل فرمانروايي «رئيسعلي دلواري‌» فرزند رئيس محمد است كه در كشاكش جنگ اول جهاني و در حمله انگليسي‌ها به بوشهر، رشادت بسياري از خود نشان داد و به شهادت رسيد.
نظاميان انگليسي پس از آن كه در 17 مرداد 1294 بوشهر را اشغال كردند، در 22 همين ماه‌، با چندين ناو جنگي و صدها سرباز هندي وانگليسي به منطقه تنگستان يورش بردند.
مردم مبارز جنوب ايران طي دو قرن اخير چندين بار با استعمارگران درگير شده‌اند، اما قيام «رئيسعلي دلواري‌» در خلال جنگ اول جهاني نقطه عطفي در مبارزات مردم جنوب به شمار مي‌رود.
دلواري، 1260ش‌. در روستاي «دلوار» متولد شد. دوران كودكي را در زادگاهش و با فراگرفتن فنون رزمي‌، اسب سواري‌، تيراندازي، و آموختن قرآن و ادبيات فارسي سپري و در تيراندازي مهارت خاصي كسب كرد. با آغاز انقلاب مشروطه ـ 1285 ش. ـ رئيسعلي در حالي كه بيش از 25 سال نداشت‌، از جمله پيشگامان مشروطه در جنوب ايران بود. به همين دليل در دوران ديكتاتوري محمدعلي شاه قاجار عليه حكومت وي در جنوب دست به اسلحه برد ودر 1288 ش. توانست به كمك تفنگچي‌هاي خود، بوشهر را از سلطه عمال محمدعلي شاه آزاد سازد. با تصرف گمرك بوشهر كه در اجاره انگليسي‌ها بود، نيروهاي اين كشور به دخالت نظامي در منطقه پرداختند و جنگ و گريزي آغاز شد كه تا سالهاي جنگ اول جهاني ادامه يافت‌. در كشاكش جنگ‌، با وقوع انقلاب بلشويكي و خروج نظاميان روسي از ايران،انگليسي‌ها تعرضات خود را به سمت شمال گسترش دادند. در همين حال تنگستاني‌ها نيز به حملات خود عليه انگليسي‌ها شدت بخشيدند. در يكي از شبيخون‌ها ـ 21 تير 1294 ـ دو ژنرال بلندپايه انگليسي همراه با دهها سرباز انگليسي و هندي جان خود را از دست دادند. با وقوع اين حادثه نيروهاي انگليسي در 17 مرداد 1294 شبانه بوشهر را اشغال كردند و در 22 همين ماه به روستاي «دلوار» مركز تنگستان ساحلي يورش بردند. آنان در اين حمله بامقاومت زيادي روبرو نشدند، زيرا روستا خالي از سكنه شده بود. انگليسي‌ها نيز به ويران ساختن خانه‌هاي مردم و قطع نخل‌ها پرداختند. تنگستاني‌ها پس از اين رويداد، غالباً روزها آرامش خود را حفظ مي‌كردند و شبها به نيروهاي انگليسي شبيخون مي‌زدند و با هر شبيخون تلفات سنگين انساني به اين نيروها وارد مي‌آوردند. در جريان يكي از اين حملات رئيسعلي دلواري در 12 شهريور 1294 از پشت سر هدف گلوله يكي از همراهان خائنش قرار گرفت و به شهادت رسيد، اما نهضتي كه او درجنوب ايران به راه انداخت تا سالها مايه وحشت انگليسي‌ها بود.

روحش شاد و یادش گرامی باد.

نام «خلیج فارس» روی سنگ قبر نظامیان آمریکایی !‌

بحث تغییر نام خلیج فارس اگرچه مدام از سوی شیخ نشین‌های عرب دنبال می‌شود اما حمایت‌های آمریکا در این خصوص قابل کتمان نیست. اما این پشتیبانی‌ها از سوی آمریکا در حالی رخ می‌دهد که بر روی سنگ قبر برخی نظامیانی کشته شده آمریکایی، نام  Persian Gulf حک شده است! این یعنی آمریکا قبل از این‌که بخواهد اقدام مستقیم و یا غیرمستقیمی در خصوص تغییر نام خلیج فارس داشته باشد، ابتدا باید سنگ قبر برخی از نظامیان خود را تغییر دهد!

عکس‌های زیر به خوبی این مسئله را نشان می‌دهد.

بررسی نقش انگلستان در جدا شدن استان چهاردهم از ایران

در دهه‌ي 1350 انگلستان كه بساط خود را از خليج فارس برچيده بود، برپايه‌ي سياست هميشگي خود و يارانش ‏هوادار تكه‌تكه شدن سرزمين‌هاي پهناور و بزرگ، و تشكيل دولت‌ها و اميرنشين‌هاي كوچك بود، كه نتوانند دردسرهايي ‏در آينده، براي آنها پديد آورند.‏

اين بود كه انگليسي‌‌ها تصميم گرفتند كار بحرين را كه سالها مانند استخواني در گلوي ايشان گير كرده و برپايه هيچ ‏قرارداد و پيمان رسمي از ايران جدا نشده بود و حتي در دوران نخست‌وزيري دكتر اقبال در لايحه بودجه كل كشور، آن ‏جا را « استان چهاردهم!» ناميده بودند يكسره كنند، و يك شيخ‌نشين كوچك و بظاهر مستقل ولي زير سلطه خود، ‏پديدآورند.‏
تا آن زمان، معمولاً رفت و آمد ايرانيان به بحرين و بحريني‌ها به ايران، نيازي به گذرنامه نداشت و رواديد نمي‌خواست و ‏حتي بهاي تمبر پست از ايران به بحرين نيز همانند بهاي تمبر پست براي پاكت‌‌هاي شهري داخلي ايران حساب مي‌شد.‏
اسفنديار بزرگمهر دركتاب خود مي‌نويسد:‏
‏«... نظر انگليسي‌‌ها از روز اول راجع به بحرين اين بود كه بحرين مستقل شود ولي ايران بحرين را استان چهاردهم ‏مي‌خواند، و سالها ادعا مالكيت آن را داشت. انگليسي‌ها كه تازه به دليل همكاري با امريكايي‌ها نفوذ خود را در خليج ‏فارس كم كرده بودند، نمي‌خواستند ايران كه كرانه وسيعي در خليج فارس دارد، در اين طرف خليج هم نفوذي داشته ‏باشد.‏
براي اينكه صورت قانوني به اين جدايي بدهند، «سرويليام لوس» ‏Sir William Loos‏ مأمور بلندپايه وزارت خارجه ‏انگلستان چندبار بي‌سر و صدا به ايران آمد، و با مقامات گوناگون از جمله محمد‌رضا شاه ديدار كرد. از سوي دولت ايران ‏‏«خسرو افشار» مأمور گفتگوها و برنامه‌ريزي با او شد، و به زودي مسئله بسيار ساده و آسان توسط رده‌هاي بالاي هر دو ‏كشور حل شد!‏
دشواري مهم آن بود كه چگونه صورت ظاهر داستان را به شيوه‌اي بيارايند و سر و سامان دهند كه هنگامي كه مسئله ‏آفتابي شد، مردم ايران از جدا شدن بخشي از خاك كشورشان دچار شوك و ناراحتي نشوند و نگويندكه چگونه شد كه ‏‏«استان چهاردهم» را از دست داديد؟
زيرا همانگونه كه آمد، هيچ پيمان‌نامه و قراردادي داير جدا شدن بحرين در طول تاريخ وجود نداشت كه بدان استناد ‏كنند و مي‌بايست راهي را مي‌يافتند كه يك چهره‌ي قانوني بي‌دردسر به اين تجزيه داده شود.‏
در اينجا نيز انگليسي‌ها كه هميشه مشكل‌گشاي فرمانروايان ما بودند!‌راهنمايي جالبي كردند. ‏
بدينسان كه دولت ايران انجام و نتيجه‌ي يك «همه‌پرسي» در بحرين را بپذيرد، و در صورتي كه در اين همه پرسي ‏مردم بحرين خواهان استقلال باشند، ‌ايران از ادعاي مالكيت بحرين چشم بپوشد‌،و اين چشم‌پوشي را به مجلس شوراي ‏ملي ببرد، و در آنجا يكي از وكلاي مجلس با آموزش‌هاي از پيش داده شده، دولت را استيضاح كند، و دولت هم يك ‏پاسخ سطحي به ‌آن بدهد، آنگاه برابر با آئين‌نامه‌هاي موجود، دولت درخواست رأي اعتماد از مجلس مي‌كند. رأي ‏اعتماد حاصل مي‌شود و بحرين هم بي‌دغدغه از ايران جدا مي‌شود.‏

بزرگمهردركتاب خود از اين كه چگونه «دنيس رايت» با محمد‌رضا شاه مسئله را حل كرد چنين مي‌نويسد:‏
‏«.... او (دنيس رايت) در سن موريتس نزد شاه رفته و با عوض كردن بعضي جملات مختلف توافق نامه‌اي راجع به ‏بحرين (را) به پاراف و امضاي شاه رسانيد...»‏
روشن است كه نمايندگان رأي اعتماد به دولت خواهند داد، و زماني كه رأي اعتماد داده شد، مفهومش آن است كه ‏مجلس نظر دولت را داير بر انجام و نتيجه‌ي همه‌پرسي در بحرين و نتيجه حاصل از آن پذيرفته است.‏
كار مسخره‌اي كه در هيچ جاي جهان پيشينه ندارد اين است كه ناگهان و بي‌ هيچ مقدمه و درگيري‌اي با يك همه ‏پرسي بخواهند بخشي از پيكر يك كشور كهن را از سرزمين اصلي جدا كنند. براي نمونه، بيايند و از مردم خراسان يا ‏كرمان بپرسند كه آيا مي‌خواهيد جزيي از خاك ايران باشيد،‌ يا نه؟!‏

انگلستان و بلوچستان

با ظهور ناپلئون در فرانسه تمام معادلات قدرت و سياست جهاني به هم خورد. ناپلئون به دنبال فتح هندوستان بود که شاهرگ حياتي انگليس به شمار مي‌رفت. انگلستان فرمانرواي درياها بود و ناپلئون راهي جز حمله از طريق خشکي به هند نداشت و اين راه به ناچار از ايران مي¬گذشت. از طرف ديگر روسيه نيز تحمل برتري رقيب ديرينه خود يعني انگلستان را نداشت و به دنبال فتح نواحي شرقي ايران بود. انگليس نيز به دنبال تسلط بر نواحي شرقي ايران و افغانستان بود تا بتواند نيروهاي خودي را در آنجا مستقر سازد و در مقابل حملات فرانسه و روسيه بايستد. انگليسيها براي سدکردن هجوم فرانسه و روسيه به هندوستان، به افغانستان لشکرکشي کردند و نفوذ خود را از طريق دو دستگي و ايجاد تفرقه بين بلوچها گسترش دادند. در سال 1859 م، انگليس براي برقرار کردن رابطه مخابراتي مستقيم هند و اروپا يک رشته سيم بين اسکندريه و خليج فارس دايرکرد. در سال 1278 ﻫ..ق دولت انگليس، گلداسميت را به منظور انجام تحقيقاتي در زمينه چگونگي امتداد اين خط تلگراف در طول صحراي مکران مأمورکرد. در سال1247ﻫ..ش انگليس قصد تصرف بلوچستان را داشت که ناصرالدين شاه با آنان کنار آمد و قرارشد مرزهاي بين ايران و هند مشخص گردد. مقاومت بلوچها، افسران انگليسي را به اين نتيجه رساند که تنها از طريق کنار آمدن با سران طوايف بلوچ مي¬توانند بر حاکميت خويش در بلوچستان تداوم بخشند. به همين دليل عمده سران و خانهاي بلوچ را با دادن اسلحه و مختصري مقرري فريب دادند و به بهانه عبور خط تلگراف در هر محل تلگرافخانه¬اي بر پا کردند و پرچم انگليس را بر فراز آن برافراشتند. بدين سان انگليسها در سراسر بلوچستان نفوذ کردند. انگليسيها با اين دسيسه‌هاي استعمارگرانه و بي قيديهاي حاکم وقت بود که به سال1287 ﻫ..ق نيمي از بلوچستان ايران را جدا و به خاک پاکستان فعلي ضميمه کردند.

 
 تحولاتي که در قاره اروپا روي داد، موجب کشيده شدن ميدان رقابت کشورهاي اروپايي به ديگر قاره‌ها به خصوص آسيا شد. يکي از سرزمينهايي که اهميت زيادي براي دولتهاي اروپايي داشت، هندوستان بود. در جريان رقابت اروپاييها براي تسلط بر هندوستان، سرزمينهاي مجاور آن به عنوان معابر دسترسي بر آن سرزمين، اهميت خاصي يافت. يکي از اين نواحي بلوچستان بود. انگليسيها که توانسته بودند، دست ديگر رقيبان خود را از هندوستان کوتاه نمايند، تصميم گرفتند براي امنيت بخشيدن به سرحدات آن، منطقه حايلي در مرزهاي شمال غربي تشکيل دهند و از اين زمان سياست انگليس، در شرق ايران و بلوچستان آغاز شد. 
 
تأسيس حکومت قاجار، پادشاهان اين سلسله در تلاش بودند تسلط خود را بر مرزهاي شرقي کشور گسترش دهند. توجه دولت انگليس به بلوچستان به عنوان کمربند دفاعي جنوب غربي هند و از طرف ديگر نگاه متمرکز شاهان قاجار به بلوچستان موجب تقابل سياست آنان شد. در اين زمان ديپلماسي قوي انگلستان در برابر ديپلماسي ضعيف قاجار قرار گرفت. انگليسيها براي رسيدن به اهداف خود دست به هر اقدامي زدند و نقشه¬هاي گوناگوني را به اجرا در¬آوردند، تا اينکه در نهايت بلوچستان را به عنوان سپر دفاعي هندوستان از ايران جدا کردند.
 
هندوستان و رقابت کشورهاي اروپايي
سفر واسکودوگاما از کشور پرتغال در سال 1497 به هندوستان راه را براي ايجاد مستعمرات در اين سرزمين و ساير نواحي آسيا باز کرد (سپاهي، 1385: 57). بعد از تسلط پرتغاليها بر هند در سال 1662 دولت پرتغال جزيره بمبئي را به چارلز دوم پادشاه انگليس هديه کرد و او نيز اين جزيره را به کمپاني هند شرقي منتقل کرد (نيکبختي، 1368: 63). امپراتوري بريتانياي کبير از نيمه قرن هفدهم به تدريج با زور و زر و خدعه هندوستان را از چنگ راجه¬هاي ايالت و امپراتوران مغول هند خارج کردند (بهزادي، 66:1368). بدين ترتيب انگليسيها، پرتغاليها را از گردونه¬ي رقابت خارج کرده خود بر اوضاع مسلط شدند.
 
در اواخر 1600 کمپاني هند شرقي به موجب فرمان ملکه اليزابت تاسيس گرديد. کمپاني به تدريج توانست نفوذش را در هندوستان گسترش دهد و از ديگر رقباي خود پيشه گيرد (سپاهي: 58). به دنبال ظهور انقلاب صنعتي در اروپا  توليد کالا به مراتب بيشتر از احتياج بازارهاي اروپايي بود. علاوه بر اين مواد اوليه بسياري از کارخانه¬ها در اروپا وجود نداشت و کشورهاي اروپايي براي رفع اين نيازها، توجه بيشتري به سرزمينهاي ديگر نمودند (سپاهي: 58). يکي از اين سرزمينها که از قبل نيز مورد توجه کشورهاي اروپايي قرار گرفته بود، هندوستان بود. اين کشور با توجه به ويژگيهايي که داشت، مناسب‌ترين سرزمين براي استعمار بود.
 
اروپاي آن روز مي¬دانست که امپراتوري بريتانيا به هندوستان زنده است و اگر لندن مغز اين امپراتوري است، ... هند قلبي است که خون ثروت و رفاه و عظمت را در رگهاي بريتانيا جاري مي سازد. (بهزادي: 68). در چنين اوضاع و احوالي، انگليس که از سالهاي قبل بر هند مسلط شده بود و سعي در حفظ آن در مقابل رقيبان داشت، با رقابت ناپلئون که قصد داشت اين سرزمين را از دست آن کشور خارج کند مواجه شد (سپاهي:58).
 
انگليس و دفاع از هندوستان
بعد از آنکه ناپلئون در اروپا به پا خواست، تمام معادلات قدرت و سياست جهاني به هم خورد. ناپلئون انگليس را بيش از همه دشمن خود مي‌پنداشت چرا که تمام اتحاديه¬هاي نظامي عليه فرانسه توسط انگليس طراحي مي¬شد. ناپلئون به خوبي دريافته بود که شاهرگ حياتي انگليس، هندوستان است. وي در جست و جوي راهي براي فتح هندوستان بود و چون انگلستان فرمانرواي درياها بود، او راهي نداشت جز اينکه از طريق خشکي بر هند حمله ور شود و اين راه به ناچار از ايران مي‌گذشت (بهزادي: 67). انگلستان خطر فرانسه را به خوبي دريافته بود. تصرف هندوستان از راه ايران، افغانستان، سند و پنجاب مکرر در تاريخ ثبت شده بود و انگليسيها مي¬دانستند که اگر ميدان را باز بگذارند، فرانسويها به راحتي هندوستان را فتح خواهند کرد.

 دولت روسیه و اندیشه سلطه بر خلیج فارس

دکتر عبدالکریم مشایخی

چکیده :

زمامداران روسیه، بر اساس وصیتنامه پطرکبیر، یکی از راههای تبدیل شدن به قدرت جهانی و امکان مقابله با رقبای دیگر را دست یافتن بر آبهای گرم خلیج فارس و دریای عمان می‌دانستند. در این دوران، اساس سیاست خارجی زمامداران ...

نمايش اين مقاله به صورت فرمتPDF است برای دریافت آن روی لینک زیر کلیک نمائید:

http://www.iichs.org/PDF_files/A_SolteBarKHalij.pdf

طهمورث غلامی

بیان رخداد

به دنبال سفر رئیس جمهور ایران به جزیره ابوموسی، وزارت خارجه امارات متحده عربی به سفر آقای احمدی نژاد اعتراض کرد و به دنبال آن کشورهای عربی دیگر مانند عربستان، لیبی و برخی اعضای شورای همکاری خلیج فارس از ادعای امارات حمایت کردند. در مقابل پاسخ وزارت خارجه ایران  ملایم و آرام بود. اما در سطح جامعه و مطبوعات واکنش نسبتا شدید بود.  هر چند واکنش ها و دفاع جامعه از تمامیت ارضی کشور قابل تقدیر است، اما نکته ای که باید مد نظر قرار داد این است که دفاع هر ایرانی از حاکمیت تاریخی ایران بر جزایر سه گانه، باید مبتنی بر یک دانش تاریخی و دلایل مستدل علمی باشد و نه دفاع احساسی که از عمق و برد چندانی برخوردار نیست. در راستای داشتن شناختی  خلاصه از ب جزایر سه گانه، در این نوشتار تلاش می شود به به بحث حاکمیت ایران بر جزایر در گذر زمان، چگونگی شکل گیری مساله جزایر سه گانه در سال ۱۹۰۴م، چگونگی حل و فصل مساله، دلایل مورد استناد امارات برای اثبات حاکمیت خود بر جزایر و نقد آن دلایل و نیز دلایل ایران برای اثبات حاکمیت و مالکیت خود بر جزایر و در نهایت موقعیت اقتصادی، استراتژیکی و حقوقی جزایر شناختی هر چند ناکافی بر مبنای اسناد رسمی مبادله شده بین دولت ایران و بریتانیا ارائه شود.

تا قبل از اسلام و از زمان ایلامیان تا ساسانیان، خلیج فارس اساسا یک  دریاچه ایرانی بود. زیرا حاکمیت ایران بر بخشی از دریای مدیترانه نیز صورت می گرفت. در دوران اسلامی هرچند جزایر تابع امر خلفای اسلامی بود اما اداره آن توسط ایرانیان صورت می گرفت. خازم از خراسان اولین ایرانی بود که پس از اسلام برای سرکوب خوارج به آنجا رفت. قیام زنگیان توسط مردم شهر ری و قیام قرمطیان در سال ۹۰۴ میلادی، به عمر حکومت های عربی در خلیج فارس پایان داد. پس از آن، آل بویه با کمک قرمطیان تمام سواحل جنوبی خلیج فارس را تصرف کردند. بعد از آل بویه، دیلمیان حاکم خلیج فارس شدند که توسط سلجوقیان برانداخته شدند. تمامی این سلسله ها تلاش کردند که خلیج فارس و جزایر واقع در آن ایرانی بمانند.

 با به قدرت رسیدن صفویان، شاه عباس صفوی پرتغالی ها را از بحرین و بندر عباس( بندر گمبرون)، جزیره هرمز و قشم( که هنوز آثار قلعه پرتغالی ها در آنجا باقی مانده است) بیرون کرد و اسپانیایی ها را از منطقه کامل خارج کرد. در این دوره امام قلی خان عمان را نیز از زیر سلطه نیروهای خارجی آزاد کرد. در زمان شاه سلطان حسین، خوارج جزایر قشم، لارک، هرمز و بحرین را تصرف کردند که این امر به خاطر ضعیف شدن دولت مرکزی ایران بود. در نهایت در اثر ضعف شاه سلطان حسین، محمود افغان کشور را مورد قرار داد و سلطه خوارج بر جزایر جنوبی ایران را پذیرفت و برای اینکه روسیه و عثمانی حکومت او را  به رسمیت بشناسند شمال و غرب ایران را تا قزوین به آن دو دولت داد.

اهمیت راهبردی خلیج فارس و تنگه هرمز در روابط غرب و ج.ا.ایران

 در گفتگو با

دکتر شهروز ابراهیمی کارشناس مسائل خلیج فارس

 مصطفی محمدی

بحث اهمیت خلیج فارس و تنگه هرمز در تامین انرژی کشورهای غرب و صنعتی به موضوعی مهم تبدیل شده است، که با تشدید تحریم های جمهوری اسلامی ایران توسط غرب، جمهوری اسلامی ایران تهدید به انسداد تنگه نموده است.  در این بین برای بررسی بیشتر  اهمیت امنیت در خلیج فارس و اینکه آیا امکان انسداد عملی تنگه هرمز وجود دارد؟ به گفتگویی با دکتر شهروز ابراهیمی کارشناس مسائل خلیج فارس نشسته ایم:

واژگان کلیدی: خلیج فارس، امنیت، تنگه هرمز، انسداد، جریان انرژی.

مرکز بین المللی مطالعات صلح: اهمیت امنیت در منطقه خلیج فارس و تاثیرات آن بر کشورهای منطقه چیست؟

 امنیت در درجه اول دغدغه همه بازیگران سیاسی است. و در واقع امنیت برابر پول در اقتصاد است و چیزی است که همه دنبال آن هستند. مثل پول در شرایط عادی شاید اهمیت آن، آن چنانکه شایسته است فهمیده نشود ولی وقتی که از دست رفت اهمیت آن مشخص می گردد. بویژه این مورد برای مناطق بااستراتژیکی همچون خلیج فارس اهمیت دو چندان دارد. چرا که در مناطق استراتژیک با توجه به اینکه مورد توجه بسیاری از بازیگران بین المللی از جمله قدرتهای بزرگ است همواره بیم از به هم خوردن امنیت وجود دارد و عملا نه تنها امنیت منطقه بطور مستقیم به حیات اقتصادی و سیاسی بازیگران منطقه گره خورده است بلکه امنیت جهانی هم تابعی از امنیت منطقه است. این مورد در خلیج فارس بسیار قابل توجه است. این مسئله بخاطر اهمیت اقتصادی و جغرافیای استراتژیکی خلیج فارس است.

منطقه خلیج فارس سرشار از انرژی است. بیش از یک تریلیون ذخایر نفت در منطقه است. بزرگترین تولید کنندگان و صادر کنندگان انرژی اعم از نفت و گاز در خلیج فارس هستند. عربستان سعودی بزرگترین تولید کننده و صادر کننده  نفت در جهان  بوده و دارای بزرگترین ظرفیت تولیدی است. ایران بزرگترین تولید کننده گاز منطقه و در جهان پس از روسیه مقام دوم را دارد. قطر جزئ بزرگترین تولیدکنندگان و صادر کنندگان جهان در منطقه قرار دارد. اکتشافات نفت در عراق پس از اشغال عراق در حال انجام است و برخی پیش بینی ها حاکی از این است که در آینده تولید عراق حتی می تواند از عربستان هم پیشی گیرد. عراق طرح بلندپروازانه ای دارد که تا سال ۲۰۱۷ حجم تولید خود را به ۱۷ میلیون بشکه در روز برساند و حداقل ۱۲ میلیون بشکه در روز هدف واقع بینانه ای است. در چنین صورتی پس از عربستان سعودی با ۱۳ میلیون بشکه تولید در روز، عراق مقام دوم تولید را در جهان دارا خواهد بود. ۶۰ درصد منابع نفت جهان و ۴۰ درصد گاز جهان در منطقه است. منطقه حدود یک پنجم نفت مصرفی جهانی را تامین می کند. روزانه حدود ۵۵ کشتی از تنگه هرمز عبور می نمایند. همچون اکسیژن برای تنفس، بقای کشورهای منطقه و نیز بقای اقتصاد جهانی نیازمند تولید و صدور انرژی در منطقه است. بحث امنیت در منطقه با عنایت به این اهمیت اقتصادی و انرژی منطقه معلوم می گردد.

تحلیل عوامل مغفول مانده همگرایی در خلیج فارس

کامران کرمی

بیان رخداد

منطقه گرایی و به تبع آن همگرایی منطقه ای یکی از ملزومات ورود مناطق گوناگون جهان به جرگه جهانی شدن است و امروزه کاملاً مورد توجه دولتها قرار گرفته است. بی شک منطقه حساس و استراتژیک  خلیج فارس از جمله مناطقی است که در شرایط کنونی بیش از هر زمان و منطقه ای دیگر از جهان نیازمند بسط همکاری و همگرایی است. با توجه به رقابتهای اقتصادی و سیاسی در جهان امروز، همگرایی منطقه ای ضروری می نماید و دقت و تأمل در تحولات روی داده در منطقه خلیج فارس نشان می دهد که این منطقه همواره از تعارض و کشمکش رنج برده و متأسفانه شاهد افزایش روند واگرایی می باشیم. بسترهای بسیار خوبی برای رسیدن به یک نظام همکاری جویانه در خلیج فارس وجود دارد که تاکنون به فراموشی سپرده شده است. در این نوشتار تلاش می شود تا عوامل مغفول مانده همگرایی منطقه ای را در سه گزاره دین مشترک، ژئوپلیتیک مشترک، نفت و منابع انرژی که زمینه های فراوانی برای تحقق همگرایی دارند تحلیل نماییم و به این پرسش پاسخ دهیم که چرا با وجود این سه گزاره اساسی و تعیین کننده، کشورهای خلیج فارس نتوانسته اند به همگرایی منطقه ای برسند و شاهد افزایش تنش و واگرایی در این منطقه تعیین کننده و حساس بین المللی هستیم؟

واژگان کلیدی:خلیج فارس، همگرایی، اسلام، نفت و ژئوپلیتیک،

تحلیل رخداد

منطقه خلیج فارس یکی از مناطق راهبردی مهم دنیا محسوب می شود. البته این امر مسئله ی جدیدی نیست، بلکه از قرن ها قبل امری شناخته شده و مورد قبول بوده است. خلیج فارس با منابع طبیعی و انرژی فراوان نقش ارتباط دهندگی یک بزرگراه تجاری میان شرق و غرب جهان را بر عهده دارد و نقش قابل توجهی در معادلات اقتصادی جهان ایفا کرده است. وضعیتی به این مهمی و موقعیتی راهبردی به حساسیت خلیج فارس، برای توازن اقتصادی جهان در آینده، ایجاب می کند تا کشورهای ساحلی آن که منابع عظیم نفت و گاز جهان را تأمین می نمایند، به عوامل فراموش شده همگرایی توجه کرده و بیش از این بر دامنه تنش و اختلاف در منطقه دمیده نشود. می توان عوامل همگرایی را در منطقه در سه عامل اسلام، ژئوپلیتیک مشترک و نفت تحلیل نمود که در ادامه بدانها اشاره می شود:

عوامل واگرایی در خلیج فارس

کامران کرمی

بیان رخداد

خلیج فارس به لحاظ نظریه های ژئوپلیتیکی و ژئواستراتژیکی، بین المللی ترین منطقه دنیاست که به لحاظ منابع انرژی فضای مهمی را برای ایفای نقش بازیگران فراهم می کند. حضور همواره قدرت ها و بازیگران جهانی موجب گردیده تا خلیج فارس در کانون اهمیت جهانی قرار بگیرد. اما در کنار این اهمیت، متاسفانه این منطقه در طول صد سال اخیر بحران ها و تنش های فراوانی را پشت سر گذاشته است. دخالت و حضور قدرت های بزرگ بخصوص آمریکا در ترتیبات امنیتی و نظامی آن، وجود اختلاف مرزی فراوان بین کشورهای ساحلی و نبود مکانیسمی برای رسیدن به یک نظام امنیتی مشترک از جمله مهمترین مواردی است که باعث شده تا نه تنها همگرایی حاصل نشود، بلکه شاهد روند واگرایی میان کشورهای این منطقه باشیم. از آن جا که خلیج فارس منطقه‏اى است متعلق به کشورهاى ساحلى آن، طبعاً فقط آنها حق دارند نسبت به کم و کیف همگرایی و رسیدن به یک نظام امنیتى و همکاری جویانه تصمیم بگیرند و آن را به مرحله اجرا بگذارند. در این نوشتار تلاش می شود تا این سه عامل را که نقش مهمی در روند واگرایی داشته مورد بررسی و تحلیل قرار دهیم.

واژگان کلیدی: خلیج فارس، روند واگرایی، حضور آمریکا، فقدان نظام امنیتی مبتنی بر همکاری، اختلافات مرزی

تحلیل رخداد

یکی از بحث هایی که امروزه جایگاه قابل توجهی در مباحث تئوریک و دانشگاهی پیدا نموده است، منطقه گرایی است که یکی از ملزومات ورود مجموعه های گوناگون به جرگه جهانی شدن است. منطق منطقه گرایی بر همگرایی و رسیدن به یک مکانیسم همکاری جویانه است. خلیج فارس به عنوان یکی از زیر سیستم های منطقه آسیای جنوب غربی و به دلیل اهمیت و نقش آن در تأمین انرژی جهانی، بیش از مناطق دیگر می بایستی به جرگه همکاری های منطقه ای و رسیدن به یک نظام امنیتی مشترک دست پیدا می نمود، اما وجود عوامل مختلف بخصوص سه عامل حضور قدرت های بزرگ بخصوص آمریکا در ترتیبات امنیتی آن، وجود اختلافات مرزی و سرزمینی میان کشورهای ساحلی و نبود یک مکانیسم تعریف شده برای رسیدن به یک نظام امنیتی مبتنی بر همکاری، مانع از تحقق همگرایی در این منطقه شده است و متاسفانه بیش از پیش شاهد افزایش تنش، رقابت و روند تسلیحاتی شدن در خلیج فارس هستیم.

اتحادیه خلیج فارس و چالش هایی فرارو

  گفتگو با دکتر حسین رویوران کارشناس مسائل خاورمیانه

مرکز بین المللی مطالعات صلح  IPSC

بحث اتحاد میان کشورهای شورای همکاری خلیج فارس به موضوعی اساسی برای بسیاری از تصمیم‌گیران سیاسی در کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس تبدیل شده و عربستان سعودی به بحرین و دیگر کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس پیشنهاد تشکیل اتحادیه یا کنفدراسیون داده است. در این بین برای بررسی بیشتر نگاه کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس و چالش های فراروی تشکیل این اتحادیه به گفتگویی با دکتر حسین رویوران کارشناس مسائل خاورمیانه نشسته ایم:

واژگان کلیدی: شورای همکاری خلیج فارس، عربستان، کنفدراسیون، اتحادیه خلیج فارس ، چالش

مرکز بین المللی مطالعات صلح: آیا از نظر تاریخی زمینه‌های لازم برای تشکیل اتحادیه‌ خلیج فارس وجود دارد؟

 ما از نظر تاریخی تجربه چندین مورد فدراسیون و کنفدارسیون در بین کشورهای عرب داشته ایم. فدراسیون ۱۹۵۹ بین مصر و سوریه که تبدیل به جمهوری عربی متحد شد بعد از دو سال با شکست مواجه شد. کنفدراسیون ها هم زیاد بوده است. چنانچه بین لیبی، مصر و سودان؛ لیبی، مصر و  سوریه و اتحادیه مغرب عربی این امر رخ داده، اما هیچ یکی از این کنفدراسیون ها و فدراسیون ها موفق نشدند. چرا که  معمولا تشکیل این همگرایی ها از بالا صورت گرفته شد بود و عملا از مردم نظرخواهی هایی در این زمینه انجام  نگرفت. یعنی هر چند تصمیم هایی از سوی رهبران و مقامات بالا انجام پذیرفته شده بود، اما در روند زمانی و در سایه منافع متضاد اعضا از بین رفته و همگرایی کنفدارسیونی و فدراسیونی فرو می پاشد. به همین دلیل این تجربه تجربه موفقی در جهان عرب نبوده است. یعنی این تجربه های تاریخی ثابت میکند آنچه که به صورت نیاز سیاسی به اتحادیه‌ خلیج فارس مطرح میشود در آینده  قرین موفقیت نخواهد شد و  تشکیل اتحادیه خلیج فارس هم از این قاعده مستثنی نیست.

مرکز بین المللی مطالعات صلح: کویت نقش فعالی در ایجاد شورای همکاری خلیج فارسی همکاری خلیج فارس داشته است. در این بین با توجه به اینکه کویت در بین کشورهای خلیج‌فارس تنها کشوری است که از آغاز استقلال در سال ۱۹۶۱ دارای قانون اساسی بوده و تفکیک قوای سه گانه پارلمان مستقل آزادیهای سیاسی و آزادی مطبوعات در آن تضمین شده است، آیا کویت به اتحادیه خلیج فارس خواهد پیوست؟

فرجام جزایر سه گانه ایرانی

طهمورث غلامی

 

بیان رخداد

یکی از اساسی ترین مشکلات خاورمیانه، اختلافات مرزی میان کشورها است. به ویژه، در منطقه خلیج فارس هیچ کشوری وجود ندارد که یا بخشی از سرزمین تحت حاکمیت کشور دیگر را متعلق به خود نداند و یا اینکه کشور دیگری نسبت به سرزمین تحت حاکمیتش ادعا نداشته باشد. اختلافات مرزی در منطقه خلیج فارس در موارد زیادی منجر به وقوع جنگ های مهمی شده است که سرنوشت معادلات منطقه را به گونه ای دیگر رقم زده است. یکی از دلایل حمله حمله ی عراق به ایران این بود که رودخانه مرزی اروند رود را کامل متعلق به عراق و آن را یک رودخانه داخلی برای خود می دانست و یا حمله ی عراق به کویت ناشی از توسعه طلبی های ارضی و اختلافات این کشور با کویت بود. جنگ قطر و عربستان بر سر اختلافات مرزی در سال ۱۹۹۸، نیز یک مورد دیگر از جنگ های بر سر اختلافات مرزی بود.

تکرار شکست «تخیل گرایی ترکهای جوان عثمانی» توسط امارات متحده عربی

محمد صادق جوکار

 مرکز بین المللی مطالعات صلح IPSC

مرد بیمار اروپا «امپراتوری عثمانی» که از ١٩٠٨ تا نوامبر ١٩١٨ تحت نفوذ دولت ترکهای جوان به رهبری ٣ پاشا به نامهای محمد انور پاشا(وزیر کشور)، اسماعیل انور پاشا(وزیر جنگ) و جمال پاشا(وزیر نیروی دریایی) بود، مرتکب اشتباه استراتژیکی در ورود به جنگ جهانی اول در ٢نوامبر١٩١۴ در «ائتلاف متحد»(متشکل از آلمان و اتریش) علیه «اتحاد متفق»(متشکل از فرانسه و آلمان و روسیه) شد که منجر به پاره پاره شدن امپراتوری عثمانی گردید.

تمایلات تخیل گرایانه پان ترکیستی ترکهای جوان سبب شد که در اندیشه تحقق رویای تشکیل امپراتوری « پان تورانی» خود با آلمان متحد شده تا با شکست روسیه بتوانند پس از جنگ سرزمینهای ترک نشین روسیه در قفقاز و آسیای مرکزی را تصاحب کنند. اندیشه خام این ٣پاشا که نتوانست واقعیات روابط بین الملل را درک کند نه تنها به قلمرو عثمانی بیفزاید، بلکه به زحمت توانستند در فرجام جنگ و پس از مصائب فراوان در معاهده «لوزان»١٩٢۵ تنها  به ترکیه امروزی که بخش کوچکی از امپراتوری عثمانی بود، قناعت کنند.

این نتیجه محتوم تخیل گرایی – نه آرمانگرایی که واژه علمی و معناداری در روابط بین الملل می باشد- سردمداران ترک های جوان برای ترکیه بود که «توهم» را برجای «تعقل» در سیاست بین الملل نشاندند. اکنون نیز شاهد تکرار تجربه تاریخ می باشیم؛ البته به شکل کمیک آن توسط کشور نوپای امارات متحده عربی که دچار توهم داعیه گری جزایر «گپ سبزو»(ابوموسی) و «تنب های بزرگ و کوچک» را دارد. اما  به راستی دلایل آن چیست؟

الف- توهم تسخیر جزایر در جنگ احتمالی غرب علیه ایران

خاندان های حاکمه امارت های کشور امارات متحده عربی- خاندان آل نهیان در ابوطبی، آل مکتوم در دبی، خاندان قاسمی در راس الخیمه- در توهمی گمراه کننده به سر می برند که چون ترکهای جوان ١٩١۴، سعی در ورود به ائتلاف غرب علیه ایران دارند تا به تصور خود در فرجام جنگ به بخشهایی از سرزمین ایران دست یابند.

دعوت فرانسوی ها به تاسیس پایگاه دریایی در بندر زاید در ابوظبی، خرید نسل جدید هواپیماهای رافائل و جایگزینی میراژ های ٢٠٠٠، سیستم های چند لایه دفاع هوایی چون برد بلند(THAAD)، برد متوسط و کوتاه و مشارکت در سپر دفاعی غربی و دور زدن تنگه هرمز از طریق خط لوله نفتی حبشان- فجیره- برای جبران انسداد احتمالی تنگه هرمز توسط ایران- همگی نشان از آماده شدن احتمالی این سرزمین « خاندان نشین» در ائتلاف غربی علیه ایران است.

به نظر نگارنده از بین کشورهای عرب منطقه، هیچ یک پتانسیل میزبانی نیروهای غربی علیه ایران جز کشور امارات متحده عربی را نخواهد داشت. سودای خامی که به فرض بعید وقوع جنگ، چیزی جز ویرانی سرزمین کنونی برای امارات نخواهد داشت تا چه برسد به اشغال سرزمین های دیگر ایران.

شانزدهمین اجلاس سران جنبش عدم تعهد در تهران

نوشته: مصطفی کریمی

این روزها مطلبی که در صدر اخبار سیاسی  کشور قرار دارد برگزاری اجلاس سران جنبش عدم تعهدها می باشد از اینرو باتوجه به اهمیت موضوع و تاثیر گفتگوها، نتایج و موضوعات مورد بحث این اجلاس  بر مناسبات سیاسی و اقتصادی در سطح منطقه ای و فرامنطقه ای و حتی جهانی، در اینجا خارج از موضوع وبلاگ ( هرچند که بی ربط هم نیست)، در این مطلب  قصد داریم به معرفی این جنبش بپردازیم:

جنبش عدم تعهد چرا شکل گرفت؟

پس از پايان جنگ جهاني دوم و نابودي حكومت آلمان به رهبري آدولف هيتلر كه دشمن مشترك آمريكا و شوروي پيشين به شمار مي‌رفت اين دو كشور دچار اختلاف شده و در سايه همين اختلاف برخي كشورها تجزيه و تقسيم شدند. اين مساله بر ديگر كشورها نيز تاثير گذاشت و باعث شد كشورهاي ديگر با تاثيرپذيري از آمريكا و شوروي ـ خواسته يا ناخواسته ـ به يكي از دو بلوك روي آورند.

اما در اين ميان تعدادي از كشورهاي جهان كه خود را متعهد به اردوگاه شرق و غرب نمي‌دانستند بي‌طرفي خود را در جهتگيري‌هاي بين‌المللي اعلام كردند و بعدا جنبشي را به وجود آوردند كه به «جنبش عدم تعهد» معروف شد.

براين اساس جنبش عدم تعهد (NAM) به عنوان بزرگ‌ترين نداي جمعي استقلال‌طلبي سياسي، نظامي و اقتصادي كشورهاي مستقل جهان سال 1961 و در دوران جنگ سرد پايه‌گذاري شد.

گام اصلي و اوليه تشكيل جنبش عدم تعهد در كنفرانس آسيا ـ آفريقا در باندونگ اندونزي در آوريل 1995 ميلادي برداشته شد كه طي آن 29 نفر از سران كشورهايي كه عمدتا از نسل قبلي كشورهاي استعمار شده به حساب مي‌آمدند با هدف تعيين و ارزيابي مسائل جهاني در اندونزي گردهم آمدند.

سال 1960، در اثر نتيجه حاصله از كنفرانس باندونگ، كشورهاي عضو جنبش در خلال پانزدهمين نشست مجمع عمومي سازمان ملل متحد تصميم‌ به گسترش اعضا گرفتند و در همان سال 17 كشور جديد آفريقايي و آسيايي به عنوان عضو جديد پذيرفته شدند.

تحریف نام خلیج فارس، علل و آینده

 گفتگو با دکتر داوود هرمیداس باوند

(کارشناس و استاد روابط بین الملل)

فرزاد رمضانی بونش

مرکز بین المللی مطالعات صلح – IPSC

مقدمه: دکتر داوود هرمیداس باوند از کارشناسان برجسته  روابط بین الملل در ایران است وی همچنین سابقه همکاری با وزارت خارجه ایران ,سازمان ملل متحد و تدریس در دانشگاه‌هایی همانند  رودآیلند، تهران و…را دارد و همچنین چندین دهه است که در این  حوزه  به  پژو هش و تدریس و تحقیق پرداخته است. در این میان با توجه به روند رو به گسترش تحریف نام خلیج فارس در سطح جهان بویژه در ماه های اخیر  گفتگویی را با ایشان انجام داده ایم:
مرکز بین المللی مطالعات صلح: چنانچه می دانید در یک سال اخیرو یا حداقل در چند ماه اخیر نام خلیج فارس چندین بار توسط  کشورهایی همانند چین, امریکا و سایر رسانه ای خارجی چه در سطح رسمی یا غیر رسمی افزایش یافته است در این میان اگر به این  پدیده به عنوان روندی  ویژه بنگریم از نگاه شما علل این روند  چه می باشد ؟
در واقع تعاملاتی که امریکایی ها و غربی ها با اعراب در پیش گرفته اند سیاستی است که دلجویی اعراب است که در آن هم خوشایندی اعراب مد نظر است و هم بسیج اعراب. در این میان  با مطرح کردن دسترسی  ایران به تکنولوژی هسته ای و بوِیژه سلاح های هسته ای و ایجاد جو خاصی سبب نگرانی اعراب شده و کشور هایی مثل کویت ، عربستان، امارات و..اقدام به خرید های پیشرفته کرده اند . در این حال این سیاست دلجویی یا تسکین  اعراب و بسیج اعراب سبب شده تا تمایلات بیشتری به خواسته ها و نظرات اعراب پیدا شود . علاوه بر این مساله تجارت و  سرمایه گذاری هایی که آنان در قطر ابوظبی و دبی و..و شرکت هایی  تجاری و تسلیحاتی (بویژه آنهایی که معاملات تجاری و یا قراردادهای خرید دارند )هم که فعال هستند برای تحبیب اعراب در واقع نام مجهول خلیج فارس را  رعایت می کنند. در این حال چینی ها هم همین گونه است چینی ها با گسترش روابط خود با اعراب و به ویژه با فشار هایی درمورد محدود کردن ارتباطات انرژی آنها با ایران و تامین آن توسط عربستان در کنار گسترش روابط تجاری چین با کشور های شورای همکاری خلیج فارس که در پیش گرفته اند در این راستا گام بر می دارند. گذشته از این رابطه ایران و قطعنامه های شورای امنیت نیز مطرح است .در این بین  سیاست شبه انزوایی در رابطه با ایران  به وجود آمده است که  نشان از نظری نامساعد نسبت به وضع موجود است که در واقع بازتاب آن در مساله عنوان خلیج فارس هویدا شده است. یعنی آن چیزی اتفاق افتاد  که ممکن است ایران را ناراحت کند. در این راستا مجموعه این منافع و مصالح سبب شده است تا این کشور ها  یک نوع باج روانی به اعراب بدهند و آن این است که عنوان مجهول خلیج فارس را مطرح کنند.
مرکز بین المللی مطالعات صلح :منظور شما بیشتر این است که در راستای نگاه غرب به تحریم ایران و روابط با ایران،  میتوان گفت تحریف عنوان خلیج فارس مثلا از سوی نیروی دریایی امریکا  به نوعی رویکردی واکنشی در قبال سیاست های ایران  محسوب می شود ؟

آبادان و خرمشهر چرا دبی نشد؟

محمد جواد عاصمی پور

قائم مقام سابق شرکت ملی نفت

امروزه علی‌رغم 8 سال جنگ، کسی نتوانسته نقش اقتصادی خرمشهر و آبادان را نادیده بگیرد. علی‌رغم همه بی‌مهری‌ها در همه دولت‌های پس از جنگ نسبت به خرمشهر و آبادان این دو شهر سهم اقتصادی خود را به کشور ادا کرده‌اند. پالایشگاه آبادان قدیمی‌ترین پالایشگاه منطقه که تقریباً در جنگ منهدم شد، به لطف قهرمانان صنعت نفت در شرایط بسیار سخت در دوران بازسازی به چرخه اقتصادی برگشت و امروزه به گمانم به ظرفیت 450 هزار بشکه تولید رسیده است.

شرکت نفت و گاز امروز با بهره‌برداری از میدان دارخوین با 150 هزار بشکه در حال حاضر و در آینده با توسعه میادین غرب‌ کارون شامل یادآوران، آزادگان جنوبی و شمالی و سایر حوزه‌های کوچک مسئول تولید روزانه حدود یک میلیون بشکه خواهد بود.

 1- ازجمله قابلیت های اقتصادی خرمشهر می توان به مواردی چون صنایع پتروشیمی مستقر در این منطقه، استقرار صنایع دریایی برای ساخت سکوهای 7 تا 9 هزار تنی در سه کارگاه دریایی در بندر خرمشهر، شکوفایی صنعت فولاد در این منطقه و به ویژه بندر خرمشهر که قبل از جنگ بزرگ‌ترین بندر منطقه بود، اشاره کرد. همچنین نزدیکی آبادان و خرمشهر به کشورهای آسیای میانه به میزان حداقل 800 کیلومتر نسبت به سایر مناطق آزاد مثل کیش و قشم و وجود پتانسیل 200 میلیارد دلار در سال درآمد ترانزیتی در آسیای میانه از جمله دیگر قابلیت های این منطقه محسوب می شود.

2- نزدیکی عراق به بازار نیازمند به هر کالایی با فاصله 30 دقیقه‌ای زمینی، وجود کارون تنها رودخانه قابل کشتیرانی برای تعامل با کشورهای خلیج‌فارس، می‌تواند یک منطقه آزاد پشتیبانی از صنایع نفت و گاز و پتروشیمی و صدها صنعت دیگر در استان و کشور باشد. از همه مهم‌تر اینکه این دو شهر و به ویژه خرمشهر یک تاریخ 2000 ساله فرهنگ و تکنوکراسی تجاری دارد و نه اینکه مانند کیش و قشم حداکثر 20 ساله درست شده باشد. این دو شهر جزیره نیستند بلکه به خشکی وصل‌اند با راه‌آهن و جاده‌های مواصلاتی زمینی و تنها رودخانه قابل کشتیرانی کشور. این پتانسیل را در کجای کشور می‌توان دید؟ با داشتن چندین رودخانه، آب، سد، نیروگاه‌های برق – سیمان در استان اما در مقابل این همه پتانسیل، کشور چه سهمی به کل استان و به ویژه این دو شهر داده است.

کمترین میزان گازرسانی به روستاها را دارد، در حالی‌که گازهای همراه در کنار این روستا می‌سوزند و پیامدش اسهال و تراخم و ده‌ها بیماری است. خوزستان پر از رودخانه و آب است و استان و به ویژه این دو شهر محروم از آب موجود هستند. نرخ بیکاری بالاست هنوز مناطق بازسازی نشده خرمشهر و آبادان فراوان است، حتی مناطق مسکونی نفت در بریم و بو آورده شمالی و جنوبی، ایستگاه 7، فقط سوم خرداد مسئولین را در خرمشهر و آبادان می‌بینیم. اما چرا؟ آیا این یک حرکت عمدی است؟ مجموعه مدیریت استان کجاست؟ نمایندگان استان در این سال‌ها چه کرده‌اند؟ در بررسی‌هایی که کرده‌ام به پنج عامل عمده رسیده و براساس آن فرضیات خود را ساختم و امیدوارم تحلیل‌های دیگری را شاهد باشیم.

این پنج عامل عبارتند از‌:

1- استقرار جغرافیایی استان و به ویژه این دو شهر که همواره مسئولین را به تحلیل غلط موجود از گذشته قبل از انقلاب که شهرهای مرزی را باید در پایین‌ترین سطح رفاهی نگه داشت و عملاً همواره با این تحلیل خود به خلق یک تهدید کمک کرده‌اند.

افتتاح پروژه امارات برای دور زدن تنگه هرمز

امارات متحده عربی بهره‌برداری از یک خط لوله جدید برای انتقال نفت خام تولیدی منطقه خلیج فارس را آغاز کرده است.

به گزارش شفقنا به نقل از بی بی سی، خط لوله فجیره در خشکی و برای دور زدن تنگه هرمز به منظور کاستن از نقش احتمالی ایران در انتقال نفت خام این منطقه احداث شده است.

این خط لوله ۳۷۰ کیلومتر طول دارد و نفت خام تولیدی در شرق ابوظبی را از منطقه حبشان به بندر فجیره در ساحل دریای عمان منتقل می‌کند.

ظرفیت اولیه انتقال نفت این خط لوله یک میلیون و ۵۰۰ هزار بشکه در روز اعلام شده است و با آغاز بهره‌برداری از آن، امارات توانسته است به طور مستقیم به اقیانوس هند دسترسی پیدا کند.

به گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس، شرکت سرمایه‌گذار بین‌المللی که مجری اصلی این پروژه بوده، تایید کرده است که اولین محموله نفت خام صادراتی از مسیر این خط لوله دیروز یکشنبه، ۱۵ ژوئیه، بار یک نفتکش شده است.

'پروژه استراتژیک'

مقامات ارشد صنعت نفت امارات متحده عربی و نمایندگان شرکت‌های بزرگ نفتی از جمله شرکت‌های اکسون موبیل، شل و توتال برای افتتاح این خط لوله در مراسمی در ساحل شرقی امارات شرکت کردند.

امارات متحده عربی که روزانه نزدیک به ۲ میلیون و ۴۰۰ هزار بشکه صادرات نفت خام دارد، امیدوار است که به تدریج دو سوم این میزان را از مسیر خط لوله جدید صادر کند.

وزیر نفت امارات متحده عربی گفت: "این، پروژه‌ای بسیار استراتژیک است و این فرصت را برای مشتریان ما فراهم می‌کند که محموله‌های نفتی بزرگتری دریافت کنند."

او اضافه کرد که این پروژه، مسیری "جایگزین" برای تجارت نفت خام ایجاد می‌کند.

تنگه هرمز که خلیج‌فارس را به آب‌های آزاد وصل می‌کند، از مهم‌ترین مسیرهای صادرات نفت خام کشورهای منطقه به شمار می‌رود.

برآورد شده است که حدود ۴۰ درصد نفت خامی که از طریق دریا حمل می شود، از تنگه هرمز می‌گذرد.

با شدت گرفتن تحریم‌های بین‌المللی علیه ایران، از جمله تحریم خرید نفت خام این کشور توسط اعضای اتحادیه اروپا، برخی مقامات ایران تهدید کردند که ممکن است از نیروهای نظامی این کشور خواسته شود مسیر تنگه هرمز را ببندند.

حسن فیروزآبادی، رییس کل ستاد نیروهای مسلح ایران روز یکشنبه، ۲۵ تیرماه، بار دیگر از آماده بودن طرح نیروهای نظامی ایران برای "بستن تنگه هرمز" خبر داد و گفت که تصمیم‌گیری درباره اجرای این طرح به عهده رهبر جمهوری اسلامی ایران است.

او قبلا هم گفته بود که این طرح تنها زمانی اجرایی خواهد شد که منافع ایران به خطر بیفتد.

به نوشته بی بی سی، تهدیدهای هر از گاه ایران برای بستن مسیر رفت و آمد کشتی‌ها از مسیر تنگه هرمز یکی از دلایل ناآرامی و افزایش قیمت‌ها در بازار جهانی نفت عنوان می‌شود.

تاکنون امارات متحده عربی همانند قطر و کویت برای صادرات نفت خام خود تنها از مسیر تنگه هرمز استفاده می‌کرد.

شینهوا: ایران در مورد واژه خلیج فارس به شرکت گوگل هشدار داد

ایران > سیاست‌خارجی  - همشهری‌آنلاین:
خبرگزاری رسمی چین با اشاره به سخنان سخنگوی وزارت خارجه ایران نوشت: ایران به شرکت گوگل در زمینه استفاده از نام جعلی به جای واژه خلیج فارس هشدار داد.

فارس به نقل از شینهوا نوشت: ایران تاکید کرده است که شرکت آمریکایی گوگل نباید واژه دیگری به جای خلیج فارس برروی نقشه‌های آنلاین خود استفاده کند.

این گزارش افزود: استفاده از تکنولوژی‌های مدرن در مسائل سیاسی از جمله ابزارهای جدیدی است که توسط کشورهای مخالف ایران علیه این کشور به کار برده می‌شود.

این خبرگزاری با اشاره به سخنان "رامین مهمانپرست" نوشت: استفاده از واژه‌های جایگزین باعث تحریک احساسات ملی ایرانیان می‌شود و به این شرکت هشدار داده است که از این اقدامات پرهیز کند.

چرا خلیج‌فارس را  « ع ر ب ی » می‌خواهند؟

مهدی سجاده چی

(فیلم نامه نویس)

برخی از شوخی‌ها جدی که می‌شوند فقط محو لبخند را موجب نمی‌شوند، بلکه رنج و غصه ما را نیز به همراه دارند.

یکی از همین شوخی‌های نه چندان بامزه که این روزها در برابر بهت ما، طعمی بسیار جدی و طبعاً ناخوشایند یافته، تغییر نام خلیج‌فارس است، که اینک از ادعاهای چند امیر ثروتمند عرب فراتر رفته و اثر نامطلوب خویش را در بعضی متون جغرافیایی جهان نیز به جا گذاشته است.

 آینده قابل پیش‌بینی‌ است، مدعیان برای رسیدن به مقصود باز هم بیشتر از قبل ولخرجی خواهند کرد و حتی موسسات علمی بیشتری را با پول خویش آلوده خواهند کرد و با خریدن یارهای بیشتر، جسورتر و مهاجم‌تر خواهند شد، در عوض ما هم روزبه‌روز عصبانی‌تر خواهیم شد و بر اصالت نام خلیج‌فارس بیشتر اصرار خواهیم کرد و عباراتی غلیظ‌تر از «خلیج همیشه فارس» به کار خواهیم گرفت، از متون علمی تاریخ و جغرافیا استفاده خواهیم کرد و سرانجام... در بدترین شرایط ممکن، بخشی از اطلس جهان، دارای دو نام خواهد شد و از آنجا که می‌دانیم یک منطقه با دو نام بین‌المللی و رسمی، موقعیت غریب و منحصر به فردی نیست، همانطور که آنگلوساکسون‌ها سال‌هاست جزایر مالویناس را، فالکلند می‌نامند، در همین مرحله، همه چیز متوقف می‌شود تا... سرانجام روزی تاریخ در این مورد داوری کند.

این ناگوارترین شرایط ممکن خواهد بود و البته ما ایرانیان امیدواریم به یاری حق و تلاش خودمان، از حرکت به سوی شرایط مذکور جلوگیری کنیم. ولی به هر حال دورنمای ماجرای عنوان خلیج‌فارس در همین حدود خواهد بود.

 در این نوشته من تلاش کرده‌ام به شیوه خطابه‌ای و غیر آکادمیک توضیح دهم چرا برخی از نیروهای سیاسی در منطقه و جهان، خلیج‌فارس را، عربی می‌خواهند و این تغییر نام غیرشرافتمندانه‌، چه امتیازات و منافعی را برای آنها مهیا می‌کند که علی‌رغم تمامی اصول علوم جغرافیا و تاریخ و حتی وجدان بشری، تا این حد بر ادعای خویش پافشاری می‌کنند.

در وهله نخست باید به یاد بیاوریم که نام‌های ثبت شده، رسمی و بین‌المللی موقعیت‌های جغرافیایی، اصولاً تغییرناپذیرند، مگر اینکه منافع یک ملت ایجاب کند و منافع ثانوی نیز در برابر آن وجود نداشته باشد. با این منطق است که مثلا نام کشور برمه تغییر می‌کند و بحرانی نیز در پی ندارد. به اضافه اینکه عناوین رسمی موقعیت‌های جغرافیایی از شرایط تاریخی و تحولات منطقه‌ای تبعیت نمی‌کنند.

 به عنوان مثال، بعضی ایالات جنوبی آمریکا را در نظر بگیریم که از لحاظ بافت جمعیتی از 3 نژاد عمده آنگلوساکسون، سیاه و لاتینو تشکیل شده‌اند، چنانچه قرار باشد براساس ضریب افزایش و اکثریت یافتن هر کدام از نژادهای فوق‌الذکر، نام مناطق مورد اشاره تغییر کند، می‌بایستی که در قرن گذشته، بارها و بارها، نام این ایالات و شهرها و نواحی آن میان اسامی انگلیسی، اسپانیایی و اسلنگ (لهجه غالب سیاهان آمریکا) دست‌ به دست می‌شد.

خليج‌فارس از كتاب يونسكو، حذف شد

مسوولان هنوز واكنشي نشان نداده‌اند

چند روزي است (از ۲۴ ژوئن) كه سی‎وششمین نشست کمیته‌ي میراث جهانی در شهر سن‎پترزبورگ در كشور روسیه آغاز به كار كرده و قرار است پرونده‌ي يادمان‌‌هاي كشورهاي گوناگون براي پيوستن به سياهه‌ي يادمان‌هاي جهاني در آن، بررسي شود.  در اين ميان در كتابي با نام «میراث جهانی در حوزه خلیج» كه از سوی سازمان جهانی یونسکو منتشر شده نه تنها نامی از ایران نيست بلکه نام خليج فارس به گونه‌ي نادرست و ناراست آمده است.          به گفته‌ي آرش نورآقايي از فعالان فرهنگي و گردشگري كشورمان، كتاب‌‌هايي پيرامون ميراث جهاني به سه زبان انگلیسی، فرانسه و اسپانیایی منتشر شده و از راه تارنماي يونسكو، در دسترس جهانيان قرار گرفته كه از آن ميان كتاب «میراث جهانی در حوزه خلیج» است.  او درباره‌ي اين كتاب گفت: «میراث جهانی در حوزه‎ی خلیج» کتابی ساختگي و شرم‎آور است، چراکه در این کتاب نه تنها نام «خلیج» به جای «خلیج فارس» آمده بلکه هیچ اثری از میراث جهانی ایران در آن دیده نمی‎شود.»  به گفته‌ي وي تنها آثاری از کشورهای عربی(عربستان سعودی، بحرین، عمان، …) در اين كتاب است در حالی است که شمار يادمان‌‌هاي جهانی ایران از همه‎ی این کشورها بیشتر است. عربستان ۲ میراث جهانی، عمان ۴، بحرین يك میراث جهانی، عراق ۳ میراث جهانی، امارات متحده عربی يك میراث جهانی و کویت و قطر هم هیچ میراث جهانی ندارند. بنابراین با توجه به اين كه ايران  ١٣ يادمان از يادمان‌هايش تاكنون  به سياهه‌ي ميراث جهاني پيوسته‌اند به تنهايي بيش از همه‌ي كشورهاي حوزه‌ي خليج‌فارس، يادمان جهاني‌شده دارد. نورآقايي گفت: «میراث جهانی این کشورها روی‎هم رفته به اندازه‌ي میراث جهانی ایران  نیست.» او با اشاره به اين‌كه تاكنون مسوولين ايران واكنشي دراين‌باره نداشته‌اند، گفت: «یونسکو باید پاسخگو باشد.» نورآقايي گفت: «نمی‎دانم انفعال مسوولین دولتی ما تا کجا ادامه خواهد داشت.» نسخه‌ي الكترونيكي كتاب «ميراث جهاني در منطقه‌ي خليج (فارس)»  را در اينجا بخوانيد. منبع: امرداد

یایید کاری کنیم که گوگل معنی واژه «وفاق ملی» را درک کند!

ماجرای خلیج عربی که روی نقشه گوگل (Google Earth) در کنار خلیج فارس نوشته شده را دیگر همه می‌دانیم. نیازی هم به شرح و تفصیل زیاد نیست. فقط یک نکته کوچک و یک تقاضا.

نکته:می‌دانید منبع اصلی درآمد گوگل کجاست؟ خب شاید واضح باشد که دردنیای مجازی، منبع درآمد هر سایتی، تعداد کلیک‌های روی آن است. یعنی هرچه سایتی پرمخاطب‌تر باشد، تعرفه تبلیغاتی که روی آن درج می‌شود هم بیشتر است. گوگل هم از این قاعده مستثنی نیست.

تقاضا:بیایید کاری کنیم که گوگل معنی واژه «وفاق ملی» را درک کند! شاید تقاضای بزرگی باشد که بخواهیم گوگل را تحریم کنیم. گوگل و مخصوصا موتور جست‌وجوی آن، خیلی کار راه‌انداز است. ولی چند روزی است که خودم چند تا جایگزین را امتحان کردم و تقریبا جواب هم گرفتم. حالا اینها را برای‌تان معرفی می‌کنم:

ASK.com: تقریبا تمام قابلیت‌های موتور جست‌وجوی گوگل را دارد. قدرتمند است و نیازهای عادی شما را برطرف می‌کند.

A9.com: این موتور به سایت معروف آمازون تعلق دارد و از Live Search مایکروسافت استفاده می‌کند. برای جست‌وجوی محصولات فرهنگی، گزینه بدی نیست.

Yahoo.com: دوست قدیمی‌ما یاهو! اگر قبل از سال 2000 کاربر اینترنت بوده‌اید، حتما زمان‌هایی را که یاهو مرجع اصلی‌تان برای جست‌وجو بوده را به‌خاطر می‌آورید. یاهو هم بد نیست. هرچند به قدرت گوگل نیست، ولی برای کارهای معمولی، لینک‌های خوبی را پیشنهاد می‌دهد.

Windows Live Search: مایکروسافت ادعا می‌کند که این موتور جست‌وجو، قدرت فوق‌العاده‌ای داشته و از نسل جدید تکنیک‌های جست‌وجو استفاده می‌کند.

خب، این پیشنهاد‌های ما بود.

چند روزی امتحان کنید و نتیجه را ببینید. حتی اگر می‌خواهید، با نتایج گوگل مقایسه کنید. منکر قدرت گوگل نیستیم ولی بالاخره یک‌جایی هم باید هویت ملی‌مان را نشان دهیم. الان وقتش است.