قلعه پرتغالی های جزیره هرموز

  معرفي قلعه ي پرتغالي ها ي هرموز

آلبوکرک بعد از اینکه در 1507.م بر هرموز پیروز شد در ابتدا شروع به ساخت قلعه ای در آن کرد و وقتی که در آغاز سال 1508.م آنجا را ترک کردند ساختمان قلعه تنها به ارتفاع طبقه ی اول رسیده بود و از یک طبقه هم کف ساده بیشتر گسترش نیافته بود . در واقع استحکامات قلعه ( حصار یا پرچین ) در زمان دومین ورود آلبو کرک در سال 1515.م به هرموز ساخته شدند . تا قبل از این، قلعه به وسیله ی یک دیوار بلند محصور شده بود و از این سال به بعد فرماندار دستور داد که کار ساختن استحکامات شروع شود. دستور ساخت یک برج چند طبقه که به وسیله ی یک نمای مستطیلی شکل کم ارتفاع تر به طرف داخل قلعه به سمت شمال کشیده شده است، در جایی که یک ساحل کوچک قرار داشت داده شد. بیشتر این برج های ساخته شده اغلب در جلوی دروازه ی قلعه و نزدیک دیوار ها قرار دارند. طبق گفته ی گاسپار کوریا که آلبو کرک را همراهی می کرد در سال 15125.م ساختمان قلعه با ساخت یک دروازه ی مکعبی شکل شش ضلعی در طرف دیگر آغاز شد به جز طبقه ی همکف که از قبل وجود داشت  استحکاماتی طراحی شد که به این ساختمان متصل می شد و به خصوص طبق گفته ی کوریا دیوار قلعه بعداً در مسیر شمالی در حاشیه ی ساحل ساخته شد. آلبو کرک که در 26 مارس 1515.م در هرموز پیاده شد و تا چند روز قبل از مرگش در نوامبر در آنجا بود مستقیماً بر ساخت قلعه نظارت می کرد. بخش هایی از قلعه که هنوز قابل مشاهده اند  عبارتند از: شامل قسمتی از دیوار شرقی، دروازه ای با یک برج متحرک شش گوشه در یک طرف برج متحرک مدور، برج مربعی شکل، برج مدور و سمت داخلی دیوارهای خارجی غربی و جنوبی، در سمت غربی دریا بخش عمده ای از قلعه را شسته است. نقشه هایی که مربوط به دوره ی معاصر است محدوده ی وسیعی را نشان می دهد که بیانگر این است که تعداد زیادی از تاسیسات قلعه ناپدید شده اند یا هم اکنون در زیر دریا قرار دارند .

ادامه نوشته

ژئوپوليتيک خليج فارس؛ ايران و آمريکا

ژئوپوليتيک خليج فارس؛ ايران و آمريکا

(تهديدها و فرصتهاي فراروي جمهوري اسلامي)

 

 چكيده:

 موقعيت حساس و استراتژيك ايران در منطقه خاورميانه و وجود بحران‌ها و عدم ثبات سياسي در كشورهاي مجاور و وجود چالش‌هاي سياسي با همسايگان استراتژيك باعث به وجود آمدن تهديدهايي براي امنيت جمهوري اسلامي ايران مي‌شود. از بزرگ‌ترين تهديدات فرامنطقه‌اي كه حوزه نفوذ آن به اين منطقه حساس و استراتژيك وارد شده است، ايالات متحده آمريكا است. آمريكا با تداوم حضور خود در منطقه و ايجاد روابط با دول همسايه ايران در شمال،‌ جنوب، شرق و غرب در صدد ايجاد فضايي رعب انگيز و تنش‌زا در ارتباط ايران با كشورهاست. مخالفت ايران با طرح خاورميانه بزرگ آمريكا در منطقه، به رسميت نشناختن اسرائيل و احساس خطر آن دولت از ناحيه ايران، تأكيد بر استقلال و پي‌گيري عزت مدارانه پرونده‌ هسته‌اي منجر به احساس خطر از اين ناحيه براي آمريكا و متحدانش شده است. به همين دليل و بنابر اهميت استراتژيك ايران و سياستي كه در قبال اين دولت‌ها سر لوحه سياست خارجي خود قلمداد كرده است، باعث مقابله شديد آمريكا با اين كشور در فضاي بين‌المللي شده است .استراتژي آمريكا در منطقه خاورميانه در قبال ايران مبتني بر محدود ساختن و منزوي كردن و به طور كلي حذف ايران از معادلات منطقه است و براي رسيدن به اين مهم و نيز تسلط بر منابع اقتصادي و موقعيت استراتژيكي منطقه از تمامي ابزار ديپلماسي و حتي نظامي در مقياس گسترده استفاده مي‌كند.

كليدواژه‌ها: خليج فارس، ايران، آمريكا، امنيت، ژئوپوليتيك.

 

مقدمه

منطقه‌اي كه از زمان‌هاي گذشته از نظرگاه كشورهاي مختلف والاترين ديد ژئوپوليتيك و ژئو‌استراتژيك را داشته و هم‌چنان دارد، منطقة خليج فارس است.

تراكم كشورهاي نفت‌خيز با اوضاع متشنج‌ و ضعف داخلي، متكي بودن به قدرت‌هاي خارجي، مجاورت ژئوپوليتيكي با پاكستان و افغانستان و نيز تمايز عمده در بافت و ساختار سياسي ـ اقتصادي خليج فارس از ويژگي‌هاي متمايز اين منطقه در مقايسه با ساير مناطق حوزه خاورميانه است.

«آن بخش از جهان كه "خاورميانه" خوانده مي‌شود و در حقيقت مجموعه‌اي است از چند منطقه ژئوپوليتيك جداگانه و متمايز همانند خليج فارس،شامات،شمال آفريقا كه هر يك به دليل هماهنگي موجود در پديده‌هاي محيطي خود، يك منطقه مشخص و مستقل از ديگر مناطق است» (مجتهدزاده، 1379: 334).

منطقه خليج فارس با پشت سر گذاردن يك‌صد سال از اهميت يافتن تاريخي به علت كشف و صدور نفت، وجود ذخاير گسترده انرژي و هم‌چنين تحولات در نظام‌هاي سياسي، اقتصادي و بالتبع امنيتي در منطقه، در كانون توجه بسياري از قدرت‌ها بوده است.

ادامه نوشته

نحوه نگارش پروپوزال پایان نامه برای دانشجویان رشته تاریخ

نحوه نگارش پروپوزال  پایان نامه برای دانشجویان رشته تاریخ

تهیه و اقدام به تنظیم پروپوزال در مقطع کارشناسی ارشد دارای اصول و معیارهایی است که عدام توجه به آن از کیفیت طرح پژوهشی کاسته و حتی در صورت تصویب طرح، در آینده با مشکلات اجرایی عدیده همراه خواهد بود؛ لذا توجه به اصول اساسی نگارش پروپوزال اجتناب ناپذیر می نماید. در متن زیر به برخی از این اصول اشاره ای اجمالی می شود.

معیارهای انتخاب یک موضوع پایان نامه 

1-     موضوع تحقیقات تاریخی متعلق به گذشته باشد ( گذشته انسانی، گذشته طبیعی)

2-     موضوع باید مناسبت (ضرورت) داشته و مبتنی بر سند باشد.

3-      اجتناب از دوباره‌کاری در موضوع پایان نامه.

4-      موضوع آن قابلیت اجرا  و تحقیق را داشته باشد.

5-      بهتره که موضوع انتخابی کاربردی و مناسب با زمان و مقرون به صرفه باشد.

6-       نداشتن موانع اخلاقی.

7-      مقبولیت سیاسی و فرهنگی.

نکات مهم در نوشتن عنوان موضوع

-         ـ عنوان نباید خیلی کوتاه و یا خیلی طولانی باشد.

-         عنوان باید جامع و مانع موضوع باشد.

-         موضوعات تاریخی حتما محدوده زمانی و مکانی داشته باشند. (زمان مند و مکان مند باشند)

-         دربرگیرنده و شناساننده موضوع تحقیق باشد.

-         زیبا و جذاب باشد

 نحوه تنظیم پروپوزال پایان نامه :

در این قسمت نحوه نگارش پروپوزال پایان نامه را به طور کاملا خلاصه و مفید و به دور از هرگونه ابهامی توضیح داده می شود. لازم به ذکر است که این قسمت از مطالب حاصل برداشت های نویسنده از مطالب سرکلاس روش تحقیق در سمینار می باشد.

ادامه نوشته

اسناد خلیج فارس

اسناد فارس بودن خلیج ( تصویری)

( جهت مشاهده بزرگنمایی تصاویر بر روی آنها کلیک کنید)

نقشه‌ای اروپایی از قرن ۱۶ میلادی؛ نام «خلیج فارس» به لاتین Sinus Persicus در سمت راست پایین نقشه دیده می‌شود

نقشه‌ای اروپایی از سال ۱۷۱۹ میلادی که نام «خلیج فارس» را نشان می‌دهد.

نقشه بریتانیایی چاپ ۱۸۰۸ میلادی که نام «خلیج فارس» را نشان می‌دهد.

نقشه‌ای که توسط استخری جغرافیدان ایرانی در قرن ۹ میلادی در کتاب الاقالیم رسم شده است، و در آن نام «دریای فارس» (بحر فارس) برای خلیج فارس بکار رفته است.

نقشه‌ای فرانسوی از سال ۱۵۴۰ میلادی که نام «خلیج فارس» را نشان می‌دهد.

نقشه‌ای اروپایی از سال ۱۵۳۱ میلادی که نام لاتین «خلیج فارس» را نشان می‌دهد.

نقشه‌ای که سباستین مونستر در سال ۱۵۸۸ میلادی رسم کرده، و نام «خلیج فارس» را نشان می‌دهد.

sinus pericus (خلیج فارس) در نقشه مفصل دریانوردی خلیج فارس

ترسیم جان تورنتون ( حدود 1652-1701 میلادی )

تاریخ ترسیم نقشه 1699 میلادی

persicus sinus (خلیج فارس) در نقشه منطقه هرمز  ormus regnum

تهیه شده توسط پترتوس برتیوس ( 1569-1629 میلادی)

تاریخ ترسیم: 1610 میلادی

صوره بحر فارس ( نقشه دریای فارس )

از ابواسحق ابراهیم الفارسی استخری ( قبل از 318-346 ه.ق / 930-957 م )

نقل از نسخه خطی ( 726 ه.ق ) المسالک و الممالک به خط ابن ساوجی، موزه ملی ایران

معرفی کتاب:اسناد نام خلیج فارس میراثی کهن و جاودان

نام خلیج فارس

اسناد نام خلیج فارس میراثی کهن و جاودان

دکتر محمد عجم

نشر اوین، 1388

چاپ شده در شماره 154 کتاب ماه تاریخ و جغرافیا

فاطمه نجفی: کارشناسی ارشد مطالعات خلیج فارس، دانشگاه تهران

 

درآمد:

نام خلیج فارس از قدیمی ترین نام هایی است که از سده های پیش از اسلام بر پهنه ی آبی بین ایران و شبه جزیره ی عربستان واقع بوده اطلاق می شده است و این نام و مترادفات آن بدون استثنا از دوران باستان و دوران هخامنشیان به بعد و در کتیبه ی داریوش هخامنشی با نام دریای پارس آمده است.

در میان یونانیان باستان نیز نام این دریا با عنوان پرسیکوس سینوس به کار برده می شد، و همواره درباره ی به کارگیری یک واحد یک نام واحد بر این دریا در طول قرون وحدت نظر وجود داشت، اما در دوره ی حاضر و با شکل گیری مناسبات و سیاست های جدید جهانی، آنچه که اهمین یافت منافع سیاسی و اقتصادی کشور ها بود و در این میدان رقابت کشور های حاشیه ی خلیج فارس برای اثبات عربی بودن نام خلیج فارس سعی در تحریف اسناد به جامانده از گذشته داشته اند.

بنابراین، گردآوری مجموعه هایی از اسناد به جا مانده از کذشته که در آنها بر نام خلیج فارس به زبان ها و الفاظ مختلف اشاره شده و معرفی آنها ضروری است.

درباره ی نویسنده

دکتر محمد عجم، در سال 1346 خورشیدی به دنیا آمد. ایشان دارای دکترای حقوق بین الملل است و موضوع پایان نامه ی ایشان «حق تعیین سرنوشت و استاندارد های دوگانه در اجرای حقوق بین الملل» است و از سال 1371 عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی بوده اند از ایشان حدود یکصد مقاله در روزنامه ها و نشریات کشور به چاپ رسیده است که تعداد زیادی از آنها به زبانهای عربی و انگلیسی می باشند که تعدادی از این مقالات درباره ی خلیج فارس و مسئله ی جزایر سه گانه و در این حوزه های مطالعاتی صورت گرفته است و چند کتاب نیز از ایشان منتشر شده است از کتاب های ایشان که با موضوع خلیج فارس منتشر شده است می توان به کتاب «خلیج فارس نامی به قدمت تاریخ و میراث فرهنگی» که در سال 1383 به چاپ رسیده است و کتاب دیگر که دربردارنده ی اسنادی از نام خلیج فارس است که از دوران باستان و در آثار جغرافی نویسان دوران باستان تاکنون درباره ی نام خلیج فارس به دست آمده است که دلیلی بر ابطال ادعاهای دروغین دهه های اخیر مبنی بر عربی بودن نام خلیج فارس است با نام «اسناد نام خلیج فارس میراثی کهن و جاودان» در سال 1388 به چاپ رسیده است.

ادامه نوشته

مروری بر تاریخچه طوایف ساکن در پس کرانه های خلیج فارس

تاریخچه قبایل پس کرانه ای خلیج فارس

- خاندان آل مذکور در بوشهر

 

چکیده :

هدف مقاله حاضر، بيشتر معرفي و ارائه چارچوب نسبتاً فشرده اي از تاريخ مختصر سياسي 120 ساله حكومت آل مذكور بر بوشهر (1272 – 1150 هـ ق / 1855 – 1737 م)، و آشنايي با نقش و جايگاه اين خاندان در تاريخ معاصر است . لذا  در پردازش موضوع توجه عمده اي به تاريخ نقلي و در عين حال تطبيقي روند ظهور و حكمراني تا سقوط اين خاندان دارد .

همچنين اين نوشتار كوشش دارد در بردارنده تاريخ تطبيقيِ مختصري از مسائل و رويدادهاي مرتبط با تاريخچه سياسي خاندان مذكور نيز باشد . به عبارتي سعي شده تا به صورت تطبيقي، ارتباط منطقي چهار موضوع تاريخي ، يعني ارتباط سياسي ، اقتصادي و نظامي آل مذكور در منطقه بوشهر ( به عنوان محور اصلي) با حكومت هاي وقت ايران و نيز با منطقه عمومي خليج فارس و همچنين با انگليس قدرت برتر زمانه در منطقه، بررسي و مشخص گردد.

کلید واژگان: خلیج فارس، قبایل، آل مذکور، بوشهر

مقدمه :

دولت های دوره ی اسلامی به دلایل نظامی و اقتصادی، کم و بیش به این منطقه توجه داشته اند اما عصر جدید استان یا منطقه بوشهر از زمان نادرشاه افشار آغاز شده و تا امروز دگرگونی ها و افزونی و کاستی های بسیار از سر این منطقه گذشته است. اولین خاندان حکومتی که در بوشهر و توابع به حکمرانی پرداخت، خاندان آل مذکور از طایفه ی ابومهیر بود که از 1114 ش/  1155 ق / 1735 م و کمی قبل از جلوس نادرشاه افشار حکومت خود را آغاز کرده و در زمان نادر رسمیت یافت.شیخ ناصر، شیخ نصر (در منابع خارجی شیخ نصیر) شیخ عبدالرسول، شیخ نصر دوم شیخ سعدان برادر شیخ نصر اول و فرزند شیخ ناصر، از فرمانروایان سرشناس این خاندان بوده اند.

در زمان این خاندان، زیر و بم ها، حوادث، بستن قراردادها، نزاع های داخلی و رویدادهای بسیار در بوشهر، به وقوع پیوسته است.بیشتر این حوادث در عصر شیخ عبدالرسول و شیخ نصر دوم، روی داده است. به ویژه در زمان حکومت این دو شیخ، دو حمله ی سخت و وحشتناک توأم با غارت و چپاول به بوشهر صورت گرفت.

ادامه نوشته

رزومه چیست؟

نحوه نگارش رزومه

رزومه متنی است چند صفحه ای حاوی اطلاعات و مشخصات فردی که قبل از مصاحبه در اختیار دانشگاه ها یا کارفرمایان قرار گرفته و به آنان امکان میدهد تا ارزیابی اولیه ای از توانایی‌های تحصیلی یا شغلی شما داشته باشند. در واقع رزومه باید تصویری ذهنی از شما و فعالیتهای تحصیلی و یا شغلیتان، به خواننده ارائه کند. از این حیث رزومه جنبه ای تبلیغاتی دارد بدین ترتیب که ویژگیهای مؤثر و مفید خود را در اختیار کارفرما قرار میدهید و به نوعی سعی میکنید تا وی را متقاعد سازید که از بین چندین داوطلب، شما را برای شرکت در مصاحبه انتخاب نماید. رزومه باید به طور مثبتی مهارتها و توانایی‌های شما را نشان دهد. رزومه در عین حال که باید صادقانه باشد، وبایدعاری از تعارفات و شکسته نفسی باشد.

رزومه زندگی نامه، شرح گذشته و یا حال شما نیست (هر چند که قسمت عمده آن مربوط به سوابق کاریتان میشود). اولین هدف رزومه جلب توجه کارفرماست. بنابراین در هر جمله ای که مینویسید باید سعی کنید به نوعی علاقه و توجه خواننده را جلب کنید. یک رزومه خوب میتواند کلید موفقیت شما در امر کاریابی باشد. به آن از دید انجام وظیفه نگاه نکنید.
شیوه‌های متفاوتی برای نگارش رزومه متداول و مرسوم است و هر کس به مقتضای سلیقه و هدفی که از نگارش رزومه دارد ، شیوه خاصی را بر می گزیند . اما به طور کلی اصول و سرفصل بندی عمومی رزومه‌ها به شرح زیر است:

ادامه نوشته

پیشنهاد جالب

پیشنهاد جالب از یک هموطن درباره امارات

 

يکي از هم ميهنان در پيشنهادي جالب با توجه به مسائل اخير پيش آمده نوشت:

چرا اسم خيابان ظفر را به "خليج فارس" عوض نمي کنند تا امارات مجبور شود براي آدرس سفارتش از اين اسم استفاده کند؟

 در ضمن يه بخشنامه هم به پست بدهند که هر نامه اي به اين آدرس بود اگر اسم خليج فارس را ننوشته بود با ذکر علت به فرستنده ارجاع بدهند....!!

حکومت آل ثانی در قطر (2)

3- عبدالله‎بن‎قاسم (حکومت: 1331-1369ق/1913-1950م)

 بلافاصله پس از مرگ پدر رشتة کارها را در دست گرفت. اما چون نفوذ و نیروی او را نداشت، خاصه به سبب ضعف روزافزون سلطة عثمانی بر شبه جزیرة عربستان، نتوانست استقلالی را که پدرش به دست اورده بود نگاه دارد (ابوحاکمه، «رشد دولتهای خلیج»، 45). پس از اغاز جنگ جهانی اول و ورود دولت عثمانی به جبهة دول مرکزی (1334ق/1916م) بریتانیا فرصتی به دست آورد تا نفوذ خود را در کرانه‎های خلیج‎فارس تثبیت کند و آنچه را در برخی جایها تا به حال نتوانسته بود کسب کند، با نیروی نظامی به دست آوَرَد. از این‎رو قایقهای توپدار خود را به قطر فرستاد و پرسی کاکس نمایندة بریتانیا مقیم در خلیج‎فارس نیز شیخ‎عبدالله را به امضای پیمان تحت‎الحمایگی که سالها پیش امیران عمان و بحرین امضاء کرده بودند واداشت (ابوناب، 105-106). براساس این پیمان که در 1334ق/1916م به امضاء رسید، تمام روابط خارجی و حق اعطای امتیازات به بریتانیا واگذار شد و این دولت حتی به طور غیررسمی بر سیاست داخلی قطر نیز حق نظارت یافت (ابوحاکمه، «رشد دولتهای خلیج»، 46.)

 پیمان یاد شده در 1353ق/1934م تجدید شد (بیربی، 242) که یکی از مهمترین پی آمدهای آن پس از کشف نفت در قطر آشکار گشت. چه در 1354ق/1935م امتیاز اکتشاف و استخراج نفت به مدت 75 سال شمسی ـ تا 2010م/(1431ق) ـ به شركت انگليسي نفت قطر که شاخه‎ای از شرکت انگلیسی نفت عراق بوده داده شد (غرایبه، 1/260؛ بیربی، 239، 240). در 1356ق/1937م اگرچه ظاهراً در اثر فشار شیخ‎عبدالله، زباره که سالها بر سر مالکیت آن میان آل خلیفه و آل ثانی اختلاف بود به قطر منضم شد (قدوره، 95؛ ابوحاکمه، «رشد دولتهای خلیج»، 46)، ولی نفوذ حاکمان محلی به اندازه‎ای ضعیف شده بود که گفته‎اند قطر در این روزگار چیزی چیزی به عنوان دستگاه حکومت نداشت (داک آنتونی، 69). با اینهمه امور داخلی بیشتر به دست حَمَد پسر عبدالله، به عنوان قائم مقام حاکم و ولیعهد او اداره می‎شد، تا جایی که مردم گاه فراموش می‎کردند که شیخ‎عبدالله حاکم رسمی است. شیخ‎حمد عملاً حاکم قطر بود (دوفاکتو) و پسرش شیخ‎خلیفه ولیعهد او به شمار می‎آمد. در آن وقت دوحه هنوز مرکزیت نیافته بود و ادارات دولتی و دفتر نمایندگی انگلستان در شقوب، نزدیک دوحه، مستقر بود و شیخ نیز خود درآنجا می‎زیست.(هی، 108, 110). شیخ‎حَمَد در 1367ق/1948م درگذشت و چون ولیعهد و حاکم قطر براساس معاهدة تحت‎الحمایگی می‎بایست با نظارت و تأیید دولت بریتانیا انتخاب شود(ابوحاکمه، «رشد دولتهای خلیج»، 46)، این دولت شیخ‎خلیفه پسر شیخ‎حمد را به بهانة جوانی از ولایتعهدی دور کرد و شیخ‎علی پسر شیخ‎عبدالله را به ولایتعهدی نشاند(ابوناب، 112). 2 سال بعد شیخ‎عبدالله به نفع پسرش علی‎از حکومت کناره گرفت و رشتة کارها را به او سپرد (هی، 108) و سرانجام در 1377ق/1957م درگذشت (غرایبه، 1/260) و در ریان به خاک سپرده شد (ابوناب، 113).

ادامه نوشته

حکومت آل ثانی در قطر

حکومت آلِ ثانی در قطر (1)

 

 سلسله‎ای منسوب به ثانی‎بن‎محمد که از اواسط سدة 13ق/19م به تدریج نیرومند شدند و حکومت شبه جزیرة قَطَر را در دست گرفتند و تاکنون نیز در آنجا فرمان می‎رانند.

نیاکان آل ثانی از طریق قبیلة معاضید منشعب از قبیلة وُهبه که خود از بنب‎حَنْظَله جدا گشته است، به بنب‎تمیم نسب می‎برند (حمزه، 140). آنان نخست در شرق نجد می‎زیستند و با آل شیخ و محمد‎بن‎عبدالوهاب، از طریق نیای مشترکشان عمروبن‎مِداد خویشاوندند. عمروبن‎مداد دوازدهمین نیای ثانی‎بن‎محمد و دهمین نیای محمدبن‎عبدالوهاب است (ابوناب، 85). نیاکان این خاندان در سدة 11ق/17م با عموزاده‎هایشان خاندان مَعَد و آل بوگواره از روستای عُشَیْقر در الوَشْم، بخش شرقی نجد، به حرکت درآمدند و در واحة جَبْرین یا یَبْرین در 200 میلی جنوب غربی شبه جزیرة قطر سکنی گزیدند، اما اندکی بعد آن ناحیه را ترک گفتند و نخست به اَلسَّکک در جنوب قطر رفتند و از آنجا به سوی الرُّوَیْس والزُّباره کوچیدند (ابوحاکمه، «رشد دولتهای خلیج» ، 45؛ ابوناب، 85).

چنین می‎نماید که خشکسالی عربستان مرکزی در همان روزگار، سبب مهاجرت آنان از نجد (ابوحاکمه، «تاریخ شرق شبه جزیرة عرب» ، 50) و مهاجرتهای متعدّد دیگری شد که تأثیر بسیاری درآیندة پاره‎ای از مناطق ساحلی خلیج‎فارس برجای نهاد. از آن پس تا سدة 13ق/19م که شبه جزیرة عربستان و کرانه‎های خلیج‎فارس یکی از مهمترین و پرمخاطره‎ترین دورانهای سیاسی خود را می‎گذراندند، آگاهی چندانی از این خاندان دردست نیست.

استیلای روبه ضعف امپراتوری عثمانی در منطقه، همراه با افزایش نفوذ بریتانیا در خلیج‎فارس و دریای عمان برای تضمین سلطة خود بر هند، نیرو گرفتن پاره‎ای از قبایل و خاندانهای عرب و به‎ویژه برآمدن آیین جدید وهابی که می‎رفت تا بخش بزرگی از شبه جزیرة عربستان را به زیر سلطه کشد، از علل مهم تحولات سیاسی و جغرافیایی منطقه بوده است. در اواسط سدة 13ق/19م میان آل خلیفه که از سالیان پیش بر قطر چیره شده بودند، و آل مسعود که در پی تسخیر سراسر شبه جزیرة عربستان بودند، بر سر استیلا بر منطقه نزاع بود تا در 1259ق/1843م سعودیان چیره شدند و راه را برای آل ثانی هموار ساختند (غرایبه، 1/376).

ادامه نوشته

بانک اطلاعات کتب و نسخ خطی

دسترسی به نسخ خطی کتابخانه های جهان در اینترنت فراهم شد

پایگاه «بانک اطلاعات نسخ خطی» امکان دسترسی کاربران را به نسخ خطی کتابخانه های جهان را در شبکه اینترنت فراهم کرد.

این پایگاه که همزمان با رونمایی از نخستین نرم افزار بانك اطلاعات نسخ خطی جهان امروز در كتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران در روز 14 مرداد ماه رسماً افتتاح شد با همکاری سازمان اسناد و كتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران، معاونت فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، مركز نشر میراث مكتوب و مؤسسه خانه كتاب ایران در نشانی http://www.aghabozorg.ir/ در دسترس علاقه مندان و پژوهشگران است.

همچنین لینک این بانک در قسمت پیوندهای وبلاگ وجود دارد . دانشجویان عزیز لطفا کلیک کنیدو اطلاعات لازم رو در مورد نسخه های خطی دریلفت نمایید

نگاهی به دلایل اختلاف ما با عراب

ریشه های اختلاف ما و اعراب؟ چرا ؟

روزنامه «القدس‌العربی» چاپ لندن، در یادداشتی از نفوذ هر چه بیشتر ایران در منطقه و متزلزل شدن جایگاه اعراب سخن گفته است.

این روزنامه می‌نویسد: اگر این درست باشد که ایران فن‌آوری هسته‌ای دارد و دارای فن‌آوری فرستادن ماهواره است و اگر درست باشد که این کشور به سلاح‌هایی مجهز است که تاکنون آنها را نمایش نداده و اگر واقعیت داشته باشد که اسرائیل نیز کلاهک‌های هسته‌ای دارد و در استفاده از سلاح کشتار جمعی هیچ ترسی ندارد، این رخدادها به معنای این است که منطقه آبستن رویدادهای جدیدی است که در این میان، کشورهای عربی باید منتظر رخدادهای ناگواری باشند.

«القدس‌العربی» می‌افزاید: ایران در ظاهر دوست اعراب است و اسرائیل در ظاهر دشمن ماست، اما عملکردها به گونه‌ای است که نمی‌توان بر دوستی ایران و دشمنی اسرائیل، حساب سیاسی باز کرد؛ پس باید از درون کشورهای عربی تحرکاتی شكل گیرد تا در این موازنه قدرت و پازل منطقه‌ای، جایگاهی برای خودشان تعریف کنند.

این روزنامه که گرایش‌های نرم پان عربی نیز دارد، در ادامه می‌نویسد: از همه اینها گذشته، ترکیه نیز برای خود بازیگر مؤثری در منطقه است؛ هر چند که تا دیروز هوادار اسرائیل بود و دوست ایران و امروز دشمن اسرائیل و دوست صمیمی تهران است. به راستی، چگونه می‌توان به سرعت این گردش سیاسی را توجیه کرد؟ جایگاه ما باید چگونه باشد تا همچنان حرف اول را در منطقه خلیج فارس بزنیم؟

القدس‌العربیه در پایان می‌نویسد: بیایید بپذیریم که ایران هم، در خاورمیانه است و البته بسیار قدرتمند و بالقوه توان دفاع از خود را دارد و جایگاه سیاسی قابل قبولی هم در جهان به دست آورده است که متأسفانه، برخی کشورهای عربی، این دو نعمت را ندارند. بنابراین، تا دیر نشده، باید برای رسیدن به جایگاهی که موازنه قدرت در منطقه را موجب می‌شود، چاره‌اندیشی کنیم.

گفتنی است، نوعی جریان عربی افراطی به طور تلویحی یا مستقیم، در پی آن هستند که ایران و اسرائیل را در یک جبهه و در برابر اعراب قرار دهند، که سخنان چند ماه پیش وزیر خارجه بحرین عریان‌ترین موضعگیری در این زمینه بوده است. به نظر می‌رسد، این حربه جدیدی برای جلوگیری از نفوذ ایران در میان ملت‌های مسلمان و به ویژه اعراب باشد.(تابناک(

تحلیل:

اختلاف ایران و اعراب در کجا ریشه دارد:

1-      ریشه تاریخی:  ایران و اعراب از همان ابتدای پیدایش اسلام علی رغم برخی تعاملها، درگیری هایی نیز داشتند که ریشه اصلی در تشدید این درگیری ها به سیاست تبعیض نژادی خلفای اموی باز می گردد. انحراف اسلام و عدم جانشینی جانشینان راستین پیامبر در تمام ابعاد تاثیرات منفی و ناگواری را به دنبال داشته است. معاویه در نامه ای رسمی به حجاج بن یوسف ثقفی می نویسد که عرب را بر عجم در تمام موارد برتری بده و.... همین اقدام نژادپرستانه امویان سبب شد که علی رغم استقبال از دین اسلام، میان ایرانیان و اعراب نشانه های اختلاف آشکار شود. اصولا یکی از دلایل اصلی گرایش ایرانیان به شیعه و اهل بیت عصمت و طهارت در این نکته نهفته بود که این بزرگواران به پیروی از تعالیم اسلام ملاک برتری را بر تقوا و نه نژاد و... قرار می دادند.

ادامه نوشته

اقدامات مجلس در مقابله با جعل نام خلیج فارس

مركز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی با انتشار گزارشی راهكارهای فرهنگی ، سیاسی ، دیپلماتیك، اقتصادی ، حقوقی و نظامی پیشنهادی خود را برای جلوگیری از تحریف و جعل نام خلیج فارس در اختیار نمایندگان مجلس شورای اسلامی قرار داد.
بر اساس اعلام واحد اطلاع رسانی مركز پژوهش‌ها، در این گزارش كه توسط دفتر مطالعات سیاسی این مركز تهیه شده، اقدامات فرهنگی، سیاسی، اقتصادی ، حقوقی و نظامی مورد نیاز برای ممانعت از تحریف نام خلیج فارس به طور مشروح تبیین شده است.

برگزاری جشنها و همایشهای ملی و بین‌المللی در سواحل خلیج فارس، معرفی هنرهای تجسمی و سنتی مردمان ساكن در سواحل شمالی خلیج فارس ، برنامه‌ریزی برای اشاعه فرهنگ و هویت ایرانی حاكم بر این آبراهه، جلوگیری از ورود محموله‌هایی كه به جای نام خلیج فارس نام جعلی خلیج عربی روی آنها نوشته شده، تهیه نامه اعتراض آمیز از سوی پژوهشگران صاحب اعتبار ایران و ارسال آن به موسسات علمی و دانشگاهی و چاپ تمبرهایی با عنوان و نقشه خلیج فارس به زبانهای فارسی و انگلیسی از جمله راهكارها و اقدامات فرهنگی پیشنهاد شده از سوی مركز پژوهشهای مجلس می‌باشند.

در زمینه اقدامات سیاسی و دیپلماتیك نیز مركز پژوهش‌‌ها خواستار مقابله به مثل در مورد نحوه برخورد با كشتی‌های ایرانی از سوی دولتهای عربی منطقه در سطح خلیج فارس و به ویژه در حوالی جزایر سه‌گانه، برگزاری دومین كنفرانس امنیت در خلیج فارس ، مكلف نمودن وزارت امور خارجه به پیگیری تهدیدات خارجی علیه هویت ملی ایرانیان و فراهم آوردن زمینه‌های همگرایی منطقه‌ای شده است.

ادامه نوشته

چگونه بحرین از ایران جدا شد؟

اگر با دقت به تاریخ کشورمان در سالهای هزارو هفتصدو هشتاد میلادی نظری بیاندازیم ؛ متوجه میشویم که بحرانهای سیاسی واقتصادی به سختی دامنگیر کشور بود .بگونه ایکه دولت های برسرکار قادر نبودند تا مشکلات روز افزون را از پیش پا بردارند وبه همین سبب دست بدامان دولت های استعمارگر میشدند و خود را در اختیار انها میگذاردند .

در سال هزارو هفتصدو هشتاد سه میلادی( اعراب  عتوبی) از مرکز شبه جزیره عربستان عبور نمودند ، و پادگان ایرانی مستقر در « بحرین» را از پای در اوردند و جزیره بحرین را به اشغال خود گرفتند .

بر اساس نوشته ها وتصرفات  انگلستان در جزائر عملا از آ ن تاریخ ( ایران دیگر حاکمیتی در بحرین نداشت) و آغاز استقلال بحرین از آن زمان شروع میشود .

ادامه نوشته

اسناد تاریخی نشان‌ دهنده مالکیت ایران بر جزایر سه‌گانه است

دکتر داوود هرمیداس باوند، دکترای خود را در رشته روابط بین الملل در سال ۱۳۴۲ از دانشگاه آمریکن در واشنگتن دی سی دریافت کرده است.

هومان دوراندیش: وی در دانشگاههای رودآیلند، تهران، امام صادق و آزاد تدریس کرده و از سال ۱۹۶۸ تا ۱۹۸۲ در سازمان ملل فعالیت کرده و یک سال نیز ریاست کمیته حقوق مجمع عمومی سازمان ملل را بر عهده داشته است.

باوند در میان آثار خود کتابی هم با عنوان ” مبانی حاکمیت تاریخی حقوقی و سیاسی بر جزایر سه گانه تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی ” دارد که وی را کارشناس این مساله قدیمی در سیاست خارجی کشورمان می سازد.

 متن زیر، گفتگوی «خبر» با هرمیداس باوند درباره اختلاف ایران و امارات بر سر جزایر سه گانه و نیز اختلافات ایران با جهان عرب بر سر نام خلیج فارس است.

***

لطفاً در ابتدا درباره تاریخچه اختلاف ایران و امارات را بر سر جزایر سه گانه تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی توضیح بدهید.
حضور شیوخ عرب در خلیج فارس به نیمه دوم قرن هجدهم برمی گردد. اعراب بنی یاس و بولفراست که در ابوظبی و دوبی کنونی ساکن هستند، از صحرای نجد مهاجرت کردند. اعراب عتوبی هم در همان مقطع زمانی یک شاخه شان به نام آل صبا به کویت رفت و یک شاخه شان به نام آل خلیفه به بحرین رفت. درباره این اعراب دو نظریه وجود دارد. یکی اینکه این اعراب مقیم سواحل ایران در شمال خلیج فارس بودند و در نتیجه زلزله ای که در بندر سیراف یا طاهری اتفاق افتاد، به جنوب خلیج فارس مهاجرت کردند. نظریه دوم مدعی است که این ها از صحرای نجد آمده اند.

بنابراین حضور این ها در خلیج فارس از قرن هجدهم به این سو شکل گرفته است. بنابراین تاریخ ادعایی شان، تاریخ محدودی است. این ها شیوخی بودند که مدتها به عنوان راهزنان دریایی از آنها یاد می شد ( البته منهای بحرین ) و به همین دلیل هم از سواحل جنوب خلیج فارس به عنوان سواحل راهزنان دریایی یاد می شد. اصلاً ورود و حضور انگلستان در سواحل خلیج فارس به منظور سرکوب راهزنی دریایی بود. از سوی دیگر، ایران امپراتوری ای بود که ۲۷۰۰ سال قدمت دارد. خلیج فارس در آغاز در حیطه قلمرو مادها بود و بعداً هم که هخامنشیان امپراتوری جهانی تشکیل دادند، و نیز در زمان ساسانیان، خلیج فارس در حکم یک دریاچه ایرانی بود و نه تنها تمام خلیج فارس بلکه آن سوی عمان و مسقط نیز جزو امپراتوری ایران بود. بنابراین امپراتوری ایران با شیخ نشین هایی که همه قلمرو آنها به چند باغ خرما محدود بود، قابل مقایسه نبود. در آغاز دوران صفویه، پرتغالی ها در خلیج فارس بودند. آنها به مدت یکصد سال بر خلیج فارس مسلط بودند تا اینکه شاه عباس در ۱۶۰۷ جلفاره یا همین امارات متحده امروزی را از دست پرتغالی ها خارج کرد. اندکی پیش از آن، یعنی در ۱۶۰۳، ایران توانسته بود حاکمیت خود را بر بحرین مجدداً بدست آورد. در زمان شاه عباس، ایران بر خلیج فارس و تمامی جزایر آن حاکمیت داشت. در جریان سقوط صفویه، راهزنان عمانی اوضاع را مساعد دیدند و در خلیج فارس ایجاد ناامنی کردند. اما اندکی بعد، نادر شاه موفق شد حاکمیت ایران را بر تمام خلیج فارس محقق کند. در دوران زندیه هم حاکمیت ایران بر خلیج فارس کم و بیش ادامه داشت.

در دوران قاجاریه، یعنی در ۱۸۲۰، انگلستان با موافقت دولت های ایران و عمان برای مبارزه با راهزنی دریایی، وارد خلیج فارس شد. مبارزه با تجارت برده، عامل دیگری برای تداوم حضور انگلستان در خلیج فارس بود. پس از آن هم کنترل تجارت اسلحه و استقرار و حفظ خطوط تلگراف بین انگلستان و هند، دلایل ادامه حضور انگلستان در خلیج فارس بودند. در تمام مکاتبات وزارت خارجه انگلیس و حکومت بمبئی ( و بعدها حکومت هند )، جزایر سه گانه به عنوان جزایری شناخته می شوند که متعلق به ایرانند. به علاوه در تمام نقشه های رسمی آن زمان هم، این جزایر جزو جزایر ایران محسوب می شدند. در نقشه ای که وزارت جنگ انگلستان تهیه کرده بود و در ۱۸۷۲ تقدیم ناصرالدین شاه شد، این جزایر جزوی از سرزمین ایران بودند. در نقشه لردکرزن هم، که نایب السلطنه انگلستان در هند بود و خلیج فارس را به خوبی می شناخت و کتابی هم با عنوان ” ایران و مسائل ایران ” نوشته است، این سه جزیره با رنگ ایران مشخص شده و جزو سرزمین ایران محسوب شده اند. در ۱۸۹۲، دریاداری انگلستان سومین نقشه رسمی را منتشر می کند که در این نقشه هم این جزایر به رنگ ایران بودند.

ادامه نوشته

مروری بر تاریخچه قبایل ساکن در پس کرانه های خلیج فارس

مروری بر تاریخچه طوایف ساکن در پس کرانه های خلیج فارس

1-    آل كعب

از عشایر مشهور و بسیار گسترده در خوزستان و جنوب عراق . در میان اعراب ، کعب نام خاندانهای متعدد و متفاوتی است که به وابستگان آنها کعبی می گویند (سمعانی ، ج 5، ص 79ـ81)، اما منظور از کعبیانِ ساکن عراق و خوزستان ، فرزندان کعب بن ربیعه است که نسبشان به عَدنان می رسد (عزّاوی ، ج 4، ص 184؛ طرفی ، ص 19). کعب شش فرزند با نامهای معاویه (حَریش )، جَعده ، عُقیل ، قَسر (قُشیر)، عبدالله و حبیب داشت (ابن حزم ، ص 288؛ سویدی ، ص 44ـ45). فرزندان عقیل ، قسر، حریش و جعده در دورة اسلامی ، از اقامتگاه خویش ، میان تهامه و مدینه و سرزمین شام ، به شام کوچیدند، اما جز بنی عُقیل بقیّه منقرض شدند (کحاله ، ج 3، ص 985). ظاهراً کعبیان خوزستان از نسل همین عقیل اند. برخی نیز اینان را از بنی خَفاجِه و از فرزندان کعب بن خفاجة بن عمروبن عقیل دانسته اند (کسروی ، ص 129؛ ابن حزم ، ص 291؛ کحاله ، ج 3،ص1203).

بنی کعب پیش از ورود به عراق در ناحیة حفرالباطن میان حجاز و عراق ساکن بودند، اما براثر قحط و خشکسالی به العماره در عراق مهاجرت کردند (خالدی ، ج 2، ص 39). قلقشندی (ص 364) در اوایل سدة نهم ،از نفرات و ساز و برگ قابل توجه آنان سخن گفته است .

ادامه نوشته

تقدیر و سپاسگزاری

با عرض سلام و تشکر خدمت همه دوستان و همکلاسی هایی که تو این مدت تقریبا یک ماهه از شروع فعالیت وبلاگ از آن بازدید نمودند. اول از آقای رضایی و خانماها تراب ، نجفی، احمدی و مختاری و سایر دوستان بابت ارسال نظرات و بعضا پیشنهاداتشون تشکر می کنم و خوشحال شدم که اکثر دوستان از راه اندازی همچین وبلاگی راضی اند و موافقت خودشون رو به نوعی نشون دادند. 

یادآوری میکنم که غیر از هدف اصلی وبلاگ که ارائه مطالب مختصر و مفید و اطلاعات لازم درباره « خلیج فارس » می باشد، نویسنده سعی دارد که با این کار هیچگاه دانشجویان رشته خلیج فارس دانشگاه تهران از هم دور نباشند و لا اقل هم از همدیگر خبر داشته باشیم، و هم اینکه از رشتمون دور نمیشیم همانطور که خانم مختاری نیز به این مسئله اشاره کردند. همچنین از دانشجویان ورودی 88 و 89 نیز انتظار می رفت که از وبلاگ بازدیدی می کردند.

از همه عزیزانی که از وبلاگ بازدید می کنند درخواست می شود که نسبت به تبلیغ آن برای سایر دانشجویان دانشگا های دیگر، از طریق دوستانشان، اقدام نمایند. با تشکر

نکته: از دانشجویان عزیز انتظار می رود که به نویسنده وبلاگ در ارائه مطالب کمک کنند و هرکجا مطلب جالب و  خواندنی با موضوعیت خلیج فارس و مطالعات آن  ( مقاله ترجمه معرفی کتاب نقشه و ...)  یافتند یا دارند آن را  طریق ایمیل برای نویسنده وبلاگ  ارسال کنند (  با اسم خود آنها در وبلاگ درج میشه ).

ایمیل نویسنده : [e-mail]

با تشکر فراوان

معرفی کتاب

خلیج فارس

مولف: غلامعلی بایندر

تهران ، بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار، 1388، تعداد صفحات: 152

نویسنده: مصطفی کریمی

چاپ شده در شماره 154 کتاب ماه تاریخ و جغرافیا

ادامه نوشته