مروری بر مقاله‌های تقدیرشده در جشنواره کتاب خلیج‌فارس

«دومین جشنواره کتاب خلیج فارس» یکشنبه (8 اردیبهشت‌ماه) برگزار شد و دو کتاب، یک پایان‌نامه و چهار مقاله شایسته تقدیر شناخته شدند. این چهار مقاله نوشته علی امیدی، سلمان قاسمیان، سید ابوالقاسم فروزانی و تورج دریایی بودند که در این گزارش معرفی می‌شوند.

به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، در «دومین جشنواره کتاب خلیج فارس» چهار مقاله «حقوق بین‌الملل و ساختن جزایر مصنوعی در خلیج‌فارس» از علی امیدی، «نقدی بر مباحث تاریخی کتاب: الجزر الثلاث المحتله لدوله الامارات العربیه المتحده» از سلمان قاسمیان، «خلیج‌فارس و دریای عمان در روزگار فرمانروایی سلجوقیان و سلغریان» تالیف سید ابوالقاسم فروزانی و مقاله‌ای از تورج دریایی، ترجمه احمد فضلی‌نژاد با نام «حضور ایرانیان در خلیج‌فارس و شبه جزیره عربستان» شایسته تقدیر شناخته شدند. 

در این گزارش مروری بر این مقاله‌ها و مولفان آن‌ها داریم.

«حقوق بین‌الملل و ساختن جزایر مصنوعی در خلیج‌فارس»

در مقاله «حقوق بین‌الملل و ساختن جزایر مصنوعی در خلیج‌فارس» که در نشریه «اقتصاد «اطلاعات سیاسی ـ اقتصادی» شماره 237 و 238» منتشر شده، آمده است: «یکی از دخالت‌های مخرب بشر در اکوسیستم، ساخت جزایر مصنوعی است. در حال حاضر پروژه‌های متعدد ساخت جزایر مصنوعی در خلیج‌فارس یا تکمیل شده و یا در مرحله طراحی و ساخت است.»

در بخش دیگری از این مقاله نوشته شده است: «براساس بسیاری از گزارش‌های بین‌المللی و منطقه‌ای، رفت‌وآمد تانکرهای نفتکش، سکوهای نفتی، پالایشگاه‌ها و تاسیسات ساحلی موجب شده است که خلیج‌فارس به آلوده‌ترین دریای جهان مبدل شود. با توجه به عدم اعتراض جامعه بین‌المللی در سطح کلان نسبت به ساخت جزایر مصنوعی و همچنین ممنوع نشناختن احداث جزایر مصنوعی در حکم «دیوان داوری حقوق دریاها» در قضیه دعوای مالزی ـ سنگاپور، اساسا نمی‌توان ساخت جزایر مصنوعی را غیر قانونی دانست. ولی، مفهوم امنیت در دنیای امروز صرفا محدود به امور سیاسی و نظامی نیست، بلکه تخریب محیط‌زیست یکی از عوامل مهم تهدید‌زای زندگی انسان در جهان امروز محسوب می‌شود.» 

علی امیدی متولد یکم مردادماه 1347، دارای دکترای روابط بین‌الملل از دانشگاه تهران و عضو هیات علمی دانشگاه اصفهان است. وی تدریس و پژوهش، انتشار بیش از 31 عنوان مقاله علمی و چندین عنوان کتاب در حوزه روابط بین‌الملل و حقوق بین‌الملل را در کارنامه فعالیت‌هایش دارد.

«نقدی بر مباحث تاریخی کتاب: الجزر الثلاث المحتله لدوله الامارات العربیه المتحده»
در مقاله «نقدی بر مباحث تاریخی کتاب: الجزر الثلاث المحتله لدوله الامارات العربیه المتحده» که در نشریه «پژوهشنامه خلیج‌فارس» منتشر شده، چنین نوشته شده است: «بررسی چرایی و چگونگی شکل‌گیری مساله جزایر سه‌گانه به دلیل نقش آن در ایجاد این تفاهم اصولی میان دو کشور ایران و امارات متحده عربی از اهمیت زیاد برخوردار است.» 

نویسنده معتقد است: «محققین حوزه خلیج‌فارس که عمدتا اروپایی هستند، با هدف دامن زدن به این‌گونه اختلافات و با ادعای علمی بودن پژوهش خود و اینکه با بهره‌گیری از مدارک و اسناد تاریخی به دنبال حل برخی مسایل و مناقشات میان کشورهای ساحلی خلیج‌فارس هستند، حاضر به شکل معرفی انتقادی کتاب مذکور، سعی دارد تا با بهره‌گیری از برخی منابع تاریخی و ضمن بررسی سیر تاریخی وقایع مرتبط با جزایر سه‌گانه و جریان مالکیت جزایر سه‌گانه طی دوره‌های مختلف تاریخی به بررسی انتقادانه مباحث تاریخی کتاب «الجزر الثلاث المحتله لدولت الامارات العربیه المتحده» بپردازد و ابعاد مختلفی از نگاه مغرضانه نویسندگان غربی را انجام این‌گونه تحقیقات با ظاهر مستند نمایان سازد.»

سلمان قاسمیان متولد 11 شهریور 1362 و دانشجوی دکترای تاریخ ایران اسلامی در دانشگاه اصفهان و حدود 40 مقاله در دانشنامه‌های مختلف در حوزه مباحث مرتبط با بنادر و جزایر ایرانی خلیج‌فارس تالیف کرده است.

«خلیج‌فارس و دریای عمان در روزگار فرمانروایی سلجوقیان و سلغریان» 
در معرفی این مقاله که در «پژوهشنامه خلیج‌فارس» و به‌قلم سید ابوالقاسم فروزانی منتشر شده، آمده است: «پس از توضیح مختصری درباره اوضاع خلیج‌فارس و دریای عمان در زمان فرمانروایی آل‌بویه، چگونگی تسلط قاورد سلجوقی بر کرمان و تصرف دریای عمان و تنگه هرمز بحث می‌شود. تسلط طغرل سلجوقی بر شمال خلیج‌فارس، گسترش متصرفات دریایی سلجوقیان و نفوذشان در کرانه‌ها و جزایر خلیج‌فارس در شمار دیگر مباحث این مقاله است. وضعیت خلیج‌فارس در روزگار اتابکان سلغری آخرین گفتار این مقاله است.»

سید ابوالقاسم فروزانی متولد هفتم مرداد 1335 در شیراز، دارای دکترای تاریخ و عضو هیات علمی دانشگاه شیراز، بیش از 60 عنوان مقاله و تالیف 9 کتاب برخی از مکتوبات وی به‌شمار می‌رود.

«حضور ایرانیان در خلیج‌فارس و شبه جزیره عربستان» 

دریایی در این مقاله نوشته است: «علاوه بر شواهد فراوان تاریخی و مستندات جغرافیایی در مورد نام خلیج‌فارس، یکی از دلایل پیوند عمیق ایرانیان با این آبراه و سرزمین‌های پیرامون آن، حاکمیت قدرتمند و بی‌منازع ساسانیان تا اعماق سرزمین‌های عربی است. دولت ساسانی هم به دلایل اقتصادی و سیاسی و هم به واسطه سلطه بر مرزهای پهناور سواحل شمالی خلیج‌فارس، ضرورت نفوذ و حضور جدی خود را در این منطقه احساس کرده بود.»
 
این مقاله که با ترجمه احمد فضلی‌نژاد در نشریه «پژوهشنامه خلیج‌فارس» منتشر شده، در ادامه می‌نویسد: «بنابراین در سراسر دوره ساسانی، همواره یکی از مهم‌ترین برنامه‌های سیاسی این دولت تداوم حاکمیت بر سواحل شمالی و جنوبی خلیج فارس و گسترش نفوذ خود در درون سرزمین‌های عربی و در پی آن چگونگی برخورد با ناآرامی‌های داخلی شبه‌جزیره عرب بوده است.»

تورج دریایی که در سال 1346 در تهران به دنیا آمده، در سال 1378 از دانشگاه کالیفرنیا در لُس‌آنجلس دکترای تاریخ دریافت کرد. وی در رشته «تاریخ ایران و جوامع پارسی‌زبان» از اعضای هیات مدیره مرکز مطالعات ایرانی دکتر «سموئل» در دانشگاه کالیفرنیا است و به دو زبان انگلیسی و فارسی می‌نویسد. مدیریت پروژه «ساسانیکا»، ویراستاری نشریه «نامه ایران باستان» و انتشار مقالات در گاهنامه‌های مهم ایرانشناسی از دیگر فعالیت‌های دریایی است. کتاب‌های «ایران ساسانی»، «شاهنشاهی ساسانی»، «شهرستان‌های ایران‌شهر» و «غروب یک امپراطوری» از دریایی به فارسی ترجمه شده‌اند.

جاذبه های گردشگری جاسک

نام این بندر كه امروز جاسك نامیده می شود، در دوران گذشته به صورت های جاشك، چاشك، جك، رأس الجاسك و چاسك نیز ثبت شده است. در دوران بسیار قدیم بندر جاسك یكی از كانون های معتبر آئین میترا بود. معبدی به نام آناهیتا در جاسك باقی مانده است. تهمتن بن توران شاه ملقب به سلطان قطب الدین در سال هزارو سیصدو سی میلادی به بعد در جاسك حكومت داشته است. در سال هزار و ششصد و چهارده میلادی انگلیسی ها بندر جاسك را به عنوان بندر تجاری خود در شمال خلیج فارس انتخاب كردند. اولین محموله انگلیسی ها در سال هزار و ششصد و شانزده با كشتی از هند در جاسك پهلو گرفت و در سال هزار و ششصد و نوزده میلادی، تجار مذكور اولین تجارتخانه شركت هند شرقی در جاسك را تأسیس كردند. این بندر تا زمانی كه بندرعباس به تجارت انگلیسی ها اختصاص داده شد ،مركز تجارت و معاملات كمپانی هند شرقی با مركز ایران بود. در اواخر سال هزارو ششصد و بیست میلادی هلندی ها از ورود دو كشتی كمپانی هند شرقی به بندر جاسك جلوگیری كردند. این كار كه منجر به نبرد سختی بین انگلیسی ها و هلندی ها در حوالی این بندر شد، به شكست و اخراج هلندی ها از بندر جاسك انجامید.كشور انگلیس برای بسط نفوذ خود در سال هزار و هشتصد شصت و چهار میلادی اقدام به استحكام مواضع خود در خلیج فارس نمود. از جمله این اقدامات، ایجاد خطوط تلگراف و كابل زیر دریایی بود كه ایران و هند را از طریق گواتر- جاسك- بندرعباس مرتبط می ساخت. دولت انگلیس استحكامات نظامی چندی در جاسك به وجود آورد. در سال هزار و نهصدویك میلادی خطوط تلگرافی (سیم دریایی) دیگری از بندر جاسك به مسقط (عمان) دایر شد كه مركز آن در جاسك قرار داشت.

درسال هزار و نهصد و سی و دو از سوی دولت ایران عبور بدون اجازه هواپیماهای انگلیسی و هلندی كه از خاور دور به خاور میانه می آمدند، ممنوع اعلام شد؛ زیرا از بدو تأسیس خطوط هوایی، این دو كشور بدون كسب اجازه در فرودگاه های جاسك- بندرعباس- لنگه فرود می آمدند.در نتیجه این ممنوعیت، مسیر پروازهای فوق تغییر كرد. بندر جاسك امروزه از شهرهای نسبتاً آباد استان هرمزگان است كه سه طرف آن را آب های ساحلی احاطه كرده و آن را به صورت یك شبه جزیره درآورده است. شهر از دو سوی شرق و غرب به خلیج جاسك می پیوندد و از سوی دیگر ( شمال شرقی ) ، به مناطق نظامی متصل است. این موقعیت، شكل ظاهری شهر را به حالت طولی درآورده و عرض آن را بسیار محدود كرده.

 

آثار تاریخی و جاذبه های گردشگری

غار سادرمن(سادرمند)

ادامه نوشته

جاذبه های گردشگری بندر خمیر

شهر بندرخمیر دارای جمعیت شهری ۱۲۹۹۵ نفر با ۵ روستای واقع در حریم به نام‌های لشتغان بالا، لشتغان پایین، کندال، باقی آباد  و چاه صحاری بوده و مساحت قانونی ۴۳۱٫۵ هکتار و وسعت حریم ۱۱۵ کیلومتر مربع در موقعیت جغرافیایی ۲۶ درجه و ۵۷ دقیقه عرض شمالی و ۳۵ دقیقه طول شرقی نسبت به نصف النهار گرینویج و در ارتفاع ۱۵ متری از سطح دریا واقع شده‌است که از شمال به کوه و از جنوب به دریا و تنگه خوران، از شرق به دهستان پل و از غرب به دهستان دژگان منتهی می‌گردد و حد فاصل حدود ۸۵ کیلومتری غرب بندرعباس و ۱۱۰ کیلومتری شرق بندرلنگه واقع شده‌است.

شهر بندر خمیر دارای ۴۹ ساله سابقه بخش و قریب به دو سال است که مرکز شهرستان خمیر می‌باشد و در سال ۱۳۴۶  شهرداری این شهر نیز تاسیس شده‌است که دارای ۴۰ ساله سابقه شهرداری بوده و در حال حاضر شهرداری حائز درجه ۵ است.

بندرخمیر یکی از شهرهای قدیمی و توسعه پذیر، مهاجرپذیر و پرجاذبه استان هرمزگان است که بدلیل موقعیت جغرافیایی و وجود کارخانه‌های بزرگی چون  کارخانه سیمان ۶۰۰۰تنی هرمزگان، پایانه بار، شهرک صنعتی ۱ و۲، گچ خمیر ، گمرگ و ارتباط حمل و نقل دریایی کالا به کشورهای همسایه جنوبی  خلیج فارس، وجود آثار تاریخی و اماکن توریستی و تفریحی همچون جنگل حرا، آبگرم‌های معدنی درمانی بندرخمیر، آبسرد معدنی بندرخمیر، دیوار بلند سدار (Sedar)، برج قلعه بندرخمیر، آب انبارها و کوره‌های گچ و ساروج خمیر – که بالاخص ساروج خمیر گذشته‌های دور مورد توجه مهندسین و کارشناسان امور ساختمانی بوده و زبانزد عام و خاص است و با وجود معادن سیمان و گوگرد از جمله شهرهای مهم استان هرمزگان بشمار می‌آید.

برج قلعه خمیر

این قلعه که به پنج برج نیز معروف است، یکی از قلعه های زیبا و تاریخی استان است که به دلیل گذشت زمان ویران شده و تنها یک برج آن در بلوار مرحوم ملاسلیمان خمیری و شمال مسجد جامع شهر هنوز پابرجاست.

دیوار سدار

ادامه نوشته

جنگل حرا؛ رازي در دل جنوب

مي گويند اين گياه اسطوره اي که از اشک چشم آدم روييده است، حرا نام دارد و به افتخار دانشمند شهير ايراني، بوعلي سينا اين نام را بر آن نهاده اند. اين درختچه در سواحل ومرداب هاي ساحلي مصر، عربستان و سواحل جنوب ايران، ديده مي شود. حرا در 8 منطقه حفاظت شده بين المللي ايران مي رويد که در اين ميان جنگل هاي هميشه سبز دريايي حرا در حاشيه شمالي غربي قشم، از زيباترين گردشگاه هاي خليج فارس به شمار مي آيد.

به اين گياه در بندرعباس حرا، در بلوچستان تمر و در بعضي از نقاط تول گفته مي شود. به عربي نيز آن را شوري و شوره مي نامند. حرا، گياهي از تيره شاه پسند است. دانه آن روي درخت مادر مي رويد و نهال توليد مي کند. سپس از درخت جدا مي شود و داخل مرداب مي افتد. جنگل حرا بر دريا و آب شور قرار دارد واين سازش با آب شور و شرايط نامناسب، از حرا يک گياه استثناييي ساخته است. درختان حرا، در قسمتهاي کم عمق خور خوران کنار و روي تپه هاي جزيره مانندي که هنگام پايين رفتن آب دريا از آب بيرون مي مانند قرار گرفته است. عمق آب اين مناطق از يک تا يک و نيم متر تجاوز نمي کند؛ بنابراين جنگل هنگام بالا آمدن آب دريا، در آبهاي نيلگون خليج فارس به حالت شناور مي ماندو با فروکش کردن آب دريا به مدت 6 تا 7 ساعت مانند جنگل هاي مناطق خشک نمايان مي شود.

مساحت کل جنگل هاي حرا 7 هزار و 500 هکتار و مساحت حوزه جزيره قشم 2 هزار و 400 هکتار تخمين زده شده است. جنگل هاي حرا خليج ناي بند گسترده ترين نواحي پراکنش اين اجتماعات در ختي کمياب با وسعت 390 هکتار، آخرين مجموعه انبوه و وسيع اين در ختان ساحلي درجنوب غربي آسيا محسوب مي شود. جنگل هاي حرا عسلويه بوشهر به عنوان ذخيره گاه بيوسفري ساحلي آب هاي جنوب کشور در پارک ملي دريايي ناي بند يکي از مناطق حساس ساحلي به شمار مي آيد که در اکوسيستم خود گياهان شور پسند دريايي، جانداران کف زي و پرندگان مهاجر اقيانوسي را پناه داده است و به عنوان بانک ژني سودمند براي نسل حاضر و آينده نقش ايفا مي کند. وجود جنگل هاي حرا در کرانه خليج منحصر بفرد ناي بند عسلويه بوشهر، اين منطقه را به صورت بي نظير ترين پارک ملي دريايي بين المللي معرفي کرده است.

ادامه نوشته

جاذبه های گردشگری بندر لنگه

بندر لنگه یکی از شهرهای ایران است. این شهر مرکز شهرستان بندر لنگه و یکی از بنادر مهم جنوب کشور است.

فاصله بندر لنگه تا شهر لار ۲۸۰ کیلومتر و تا بندر عباس ۱۹۲ کیلومتر و تا بوشهر ۴۲۰ کیلومتر و تا شهر بستک ۱۷۰ کیلومتر است. هوای شهر بندر لنگه مانند سایر شهرهای ساحلی مرطوب و در تابستان گرم است. بعلت دوری مسافت و صعب و العبور و ناامن بودن راهها بندرلنگه از دیرباز از طریق هوایی با تهران شیراز و بندرعباس وصل بوده است.

 

جاذبه هاي گردشگري

شهر بندرلنگه در گذشته به بندر مرواريد شهرت داشته و داراي بافت شهري بسيار زيبايي بود. اين شهر داراي بيش از 15 محله مسكوني قديمي مي باشد. بر فراز اكثر خانه ها بادگيرهاي متعددي وجود دارد كه تنها وسيله خنك كننده اتاقها و تالارها در فصول گرم مي باشد. اين شهر داراي آثار تاريخي متعددي مي باشد كه از آن جمله ميتوان به خانه فكري،  خانه شيخ خالدي،  سلطان العلماء،  خانه بلوكي،  خانه بستكي،  خانه واحدي،  خانه سعدي،  خانه گلبتان (بندركنگ)،  مسجد ملك بن عباس،  مسجد افغان،  مسجد خداداد،  مسجد غياث،  مسجد خالدي،  حسينيه غضنفري،  حسينيه بنگي،  حسينيه حداد،  قلعه مغويه ( بندر مغويه)،  قلعه پرتغاليها ( بندركنگ )، و تعداد زيادي بركه ( آب انبار ) اشاره كرد.

از جاذبه هاي توريستي شهرستان بندرلنگه مي توان به مناره و مسجد ملك ابن عباس ، مسجد غياث ، قلعه پرتغالي ها ، قلعه شيخ سلطان ، بناي فكري و كارگاه لنج سازي بندركنگ پارك ها و تفرجگاههاي ساحلي اشاره كرد. در ايام تعطيلات عيد نوروز تعداد زيادي از مردم از استانهاي دور و نزديك جهت سفردريايي به جزيره كيش و قشم وارد اين شهر مي شوند.

 

صنايع دستي مردم شهرستان آقايان به لنج سازي و گرگور ويا توربافي جهت كارصيادي و خانمها به دوخت لباس هاي محلي شامل گلابتون دوزي ، زري بافي و.... مشغول مي باشند.

مسجد ملک بن عباس واقع

ادامه نوشته

مقال لجمال عبد الناصر یستخدم خلالها تسمیة "الخلیج الفارسی"

عبدالناصر الخلیج هو الفارسی

رئیس المصری الراحل جمال عبدالناصر نشر بمجلة دار الهلال فی ینایر سنة 1957م یستخدم خلالها تسمیة "الخلیج الفارسی" فی إشارة إلى حدود الوطن العربی " من الخلیج الفارسی إلى المحیط الأطلسی" وهو کان شعارا للقومیین العرب الأوائل.

ونشرت هذه الوثیقة للمرة الثانیة فی کتاب دراسی مصری للصف الثالث الثانوی "المغنی" وهو کتاب فی النصوص والأدب والنقد والبلاغة.

ادامه نوشته

انهدام نيروي دريايي ايران در جنگ جهاني دوم توسط انگليس

انهدام نيروي دريايي ايران در جنگ جهاني دوم توسط انگليس

یک روز پس از شروع جنگ جهاني دوم، محمود جم نخست‌وزیر ایران در بيانيه‌اي اعلام کرد: «در این موقع که متأسفانه نایره جنگ در اروپا مشتعل گردیده است، دولت شاهنشاهی ایران به موجب این بیانیه تصمیم خود را به اطلاع عموم می‌ساند که در این کارزار بی طرفی خود را محفوظ خواهد داشت.»

حمله آلمان در 22 ژوئن 1941/ اول تیر 1320 به شوروی، باعث شد شوروی وارد گروه متفقین شود. در این هنگام روسیه در مقابل حملات ارتش آلمان، به اسلحه، مهمات و دارو احتیاج ضروری داشت؛ و انگلستان به دنبال راهي براي حمل کالاهای مورد نياز ارتش شوروی بود.

در آن موقع 4 راه مهم دريايي وجود داشت:

1. راه ولادی وستک  در خاور دور؛ این راه بدلیل بعد مسافت ۱۱۰۰۰ کیلومتری از جبهه‌های جنگ قابل قبول نبود. مهمتر اینکه چون آمریکا و ژاپن در جنگ بودند مسیر کشتی‌های آمریکايی در اقیانوس آرام تا رسیدن به بنادر خاور دور شوروی خطرناک و ناامن بود.

۲. راه آرخانگلسک؛  این راه بعلت سرما در بیشتر اوقات سال یخ می‌بست و حمل و نقل مشکل بود.

3. راه مورمانسک؛ به دلیل آنکه راه‌آهن مورمانسک به لنینگراد در اشغال آلمان بود، نمی‌شد از این راه برای حمل کالاهای مورد نیاز روسیه استفاده کرد.

4. راه خليج فارس و ایران؛ ایران بهترین مسیری بود که انگلیسی‌ها از آن می‌توانستند برای حمل مهمات به روسیه استفاده کنند. آنها می‌توانستند از طریق راه‌آهن جنوب به شمال کالاهای مورد نیاز را به روسیه ارسال کنند و نیز از نفت ایران برای تأمین سوخت مورد نیاز خود استفاده کنند.

17 ژوئیه 1941 میلادی/1320 شمسی، در مورد حمله به ایران میان نمایندگان انگلیس و شوروی توافق و هماهنگی بوجود آمد.
در این زمان تنها بهانه انگلیسی‌ها برای حمله به ایران حضور هفتصدوپنجاه نفر آلمانی بود که در کارخانه‌های دولتی، راه‌آهن و ساخت کارخانه ذوب آهن مشغول بودند.
بنابراين دولت انگلستان در تیر ماه 1320 از دولت ایران خواست هرچه سریع‌تر چهار پنجم آلمانی‌های شاغل در ایران را اخراج نماید.
اما دولت ایران جواب داد رفتار اتباع آلمانی در ایران تحت کنترل مأموران شهربانی کشور قرار دارد و از نظر حفظ سیاست بی‌طرفی، شدیداً مراقب اعمال و رفتار کارشناسان آلمانی هستند و حضور کارشناسان برای انجام دادن خدمات و کارهایی که به آنها محول شده است، ضروری است و دولت ایران نمی‌تواند به سرعت جانشینی برای کارشناسان آلمانی پیدا کند. با اين پاسخ، متفقين بهانه‌اي را كه مي‌خواستند پيدا كردند و مشغول تدارکات نظامی برای حمله به ایران شدند.

در سحرگاه روز سوم شهریور 1329/ بیست و پنج اوت1941 نیروهای انگلیس و شوروی از غرب و جنوب و شمال وارد خاک ایران شدند. به نظر می‌رسد رضاشاه در آن زمان دچار سردرگمی شده بود و نمی‌دانست بین متفقین و آلمان کدام را انتخاب کند و متأسفانه مشاوران او نیز اطلاعات درستی در اختیار او نمی‌گذاشتند. اگرچه اشغال ایران یکی از اهداف اصلی انگلیسیها بود و آنها تحت هر شرایطي ایران را اشغال می‌کردند، اما اگر رضاشاه با آنها همراه می‌شد ممکن بود خسارات و صدمات كمتري به ایران وارد شود. اما رضاشاه كه مسحور پيروزي‌هاي سريع و پيشروي برق‌آساي ارتش رايش سوم در خاك شوروي بود، با اعلام سياست بي‌طرفي مرتكب اشتباه محاسبه گرديد و هشدارهاي انگلستان و روسيه را ناديده گرفت. در نتيجه متفقين كه حاضر نبودند به بهاي شكست در برابر ارتش آلمان، بي‌طرفي ايران را حفظ كنند، نيروهاي خود را از شمال (شوروي) و غرب و جنوب (انگليس) وارد خاك ايران كردند.

ادامه نوشته

تحلیل عوامل مغفول مانده همگرایی در خلیج فارس

تحلیل عوامل مغفول مانده همگرایی در خلیج فارس

کامران کرمی

بیان رخداد

منطقه گرایی و به تبع آن همگرایی منطقه ای یکی از ملزومات ورود مناطق گوناگون جهان به جرگه جهانی شدن است و امروزه کاملاً مورد توجه دولتها قرار گرفته است. بی شک منطقه حساس و استراتژیک  خلیج فارس از جمله مناطقی است که در شرایط کنونی بیش از هر زمان و منطقه ای دیگر از جهان نیازمند بسط همکاری و همگرایی است. با توجه به رقابتهای اقتصادی و سیاسی در جهان امروز، همگرایی منطقه ای ضروری می نماید و دقت و تأمل در تحولات روی داده در منطقه خلیج فارس نشان می دهد که این منطقه همواره از تعارض و کشمکش رنج برده و متأسفانه شاهد افزایش روند واگرایی می باشیم. بسترهای بسیار خوبی برای رسیدن به یک نظام همکاری جویانه در خلیج فارس وجود دارد که تاکنون به فراموشی سپرده شده است. در این نوشتار تلاش می شود تا عوامل مغفول مانده همگرایی منطقه ای را در سه گزاره دین مشترک، ژئوپلیتیک مشترک، نفت و منابع انرژی که زمینه های فراوانی برای تحقق همگرایی دارند تحلیل نماییم و به این پرسش پاسخ دهیم که چرا با وجود این سه گزاره اساسی و تعیین کننده، کشورهای خلیج فارس نتوانسته اند به همگرایی منطقه ای برسند و شاهد افزایش تنش و واگرایی در این منطقه تعیین کننده و حساس بین المللی هستیم؟

واژگان کلیدی:خلیج فارس، همگرایی، اسلام، نفت و ژئوپلیتیک،

تحلیل رخداد

منطقه خلیج فارس یکی از مناطق راهبردی مهم دنیا محسوب می شود. البته این امر مسئله ی جدیدی نیست، بلکه از قرن ها قبل امری شناخته شده و مورد قبول بوده است. خلیج فارس با منابع طبیعی و انرژی فراوان نقش ارتباط دهندگی یک بزرگراه تجاری میان شرق و غرب جهان را بر عهده دارد و نقش قابل توجهی در معادلات اقتصادی جهان ایفا کرده است. وضعیتی به این مهمی و موقعیتی راهبردی به حساسیت خلیج فارس، برای توازن اقتصادی جهان در آینده، ایجاب می کند تا کشورهای ساحلی آن که منابع عظیم نفت و گاز جهان را تأمین می نمایند، به عوامل فراموش شده همگرایی توجه کرده و بیش از این بر دامنه تنش و اختلاف در منطقه دمیده نشود. می توان عوامل همگرایی را در منطقه در سه عامل اسلام، ژئوپلیتیک مشترک و نفت تحلیل نمود که در ادامه بدانها اشاره می شود:

ادامه نوشته

معرفی گل فشان چابهار

نوشته : یوسف محتشمی

گل فشانها از پدیده های زیبا ، دیدنی و بدیع هستند که تعدادی از آنها در منطقه چابهار وجود دارند .معروفترین گل فشانهای چابهار در فاصه 95 کیلومتری جاده چابهار به جاسک و در مجاورت روستای تنگ از توابع بخش کهیر شهرستان کنارک واقع شده اند . این گل فشانها شامل سه تپه می باشند که یکی از آنها از دو عدد دیگر مرتفع تر و فعال است و دو تپه دیگر گویا فعالیت گل افشانی در آنها مشاهده نمی شود هرچند آنچه مسلم است آنکه در برهه ای از زمان آنها نیز فعالیت گل افشانی داشته اند.

این گل فشانها از دید گاه مردم محلی به نامهای مختلفی نامیده می شوند مانند: گل پر (Gelpor) بوتن(Bootten) گل پاشان( Gel pashan) و ناپک (Napag) .

گل فشانها در 41 ساحل و 21 حاشیه دریا در دنیا پراکنده اند. بر اساس داده های زمین شناسی و ژئو فیزیک در 24 منطقه ساحلی گل فشان وجود دارد. تقریباً 1100 گل فشان در سواحل کم عمق فعالیت دارند. گل فشانها اغلب در قاره های آسیا ، اروپا، و امریکای شمالی و جنوبی مشاهده شده اند.

در قاره آسیا آذربایجان با بیشترین عداد گل فشان 1700 بیشترین تعداد و را دارا می باشد در ایران بیش از 25 گل فشان تخمین زده می شود. که 13 عدد از آنها در مسیر بین چابهار و جاسک واقع شده اند. و 5 عدد گل فشان فعال و چند گل فشان غیر فعال نیز در حد فاصل بندر بریس و پسابندر در خلیج گواتر وجود دارند.[1]

نحوه تشکیل گل فشانها بیشتر به منشاء و نوع انها بستگی دارد . اصولاً دو نوع گل فشان در دنیا وجود دارد یکی گل فشانهای سرد که منشاء تکتونیکی دارند و دیگری گل فشانهای گرم که عوارض بعدی آتشفشانها محسوب می شوند.[2] گل فشان چابهار دارای منشا تکتونیکی و از نوع سرد است یعنی آتشفشان در پیدایش آن نقشی نداشته است و حاصل فعالیت تکتونیکی و بر اثر حرکات ناشی از فرورانش پوسته اقیانوسی کف دریای عمان به زیر پوسته قاره ای به وجود آمده اند این گل فشانها جوان بوده و آغاز پیدایش آنها به 30 الی 40 هزار سال پیش باز میگردد.[3].رسوب گذاری سریع گل و سیال ماندن آبهای درون آن به همراه فشار وارده از پایین موجب می شود که آب و گل به همراه گاز به بیرون پرتاب شود .

گاز گل فشان چابهار از نوع متان و رنگ گل آن خاکستری تیره و گاه روشن است .قطره حباب آن 30 سانتی متر که نسبت به همه گل فشانهای کشور بزرگتر است .همچنین بطور متوسط از 15 تا 600 و در هر بار 3 تا 5 لیتر حباب به بیرون پرتاب می شود عمر حباب ها چند ثانیه است و گل گل افشان چابهار غلیظ تر از گل های دیگر گل فشانهاست. دمای گل خروجی سردتر از دمای محیط اطراف است وتقریبا حالت قلیایی یا خنثی دارد و مزه آن شور است.

با توجه به مطالعاتی که انجام گرفته گل گل فشان محتوی تورب ،گل های مواد نفتی ،گوگرد و غیره است.این گل ها دارای ترکیبات ارگانیک بوده وهیچ گونه ماده سمی در آن مشاهده نمی شود.[4]

گل فشانها علاوه بر اینکه بعنوان پدیده های زمین شناسی مطرح هستند از نظر گردشگری نیز حائز اهمیت هستند.

 

پانوشت:

1-تکامل مکران ساحل طی کواترنری پسین- احمد معتمد و محمد رضا غریب پژوهشهای جغرافیایی شماره64 صص77-87

2-پدیده گل فشان و اثرات زیست محیطی آن (جلال فصل بهار و شوکا فصل بهار)

3-زمین گردشگری چابهار محی الدین احراری و ژیلا شاهرخی خرگردی

4-پورتال منطقه آزاد تجاری صنعتی چابهار

منبع: سایت http://baluch.blogfa.com/

تکرار شکست «تخیل گرایی ترکهای جوان عثمانی» توسط امارات متحده عربی

تکرار شکست «تخیل گرایی ترکهای جوان عثمانی» توسط امارات متحده عربی

 

محمد صادق جوکار

 مرکز بین المللی مطالعات صلح IPSC

 

مرد بیمار اروپا «امپراتوری عثمانی» که از ١٩٠٨ تا نوامبر ١٩١٨ تحت نفوذ دولت ترکهای جوان به رهبری ٣ پاشا به نامهای محمد انور پاشا(وزیر کشور)، اسماعیل انور پاشا(وزیر جنگ) و جمال پاشا(وزیر نیروی دریایی) بود، مرتکب اشتباه استراتژیکی در ورود به جنگ جهانی اول در ٢نوامبر١٩١۴ در «ائتلاف متحد»(متشکل از آلمان و اتریش) علیه «اتحاد متفق»(متشکل از فرانسه و آلمان و روسیه) شد که منجر به پاره پاره شدن امپراتوری عثمانی گردید.

تمایلات تخیل گرایانه پان ترکیستی ترکهای جوان سبب شد که در اندیشه تحقق رویای تشکیل امپراتوری « پان تورانی» خود با آلمان متحد شده تا با شکست روسیه بتوانند پس از جنگ سرزمینهای ترک نشین روسیه در قفقاز و آسیای مرکزی را تصاحب کنند. اندیشه خام این ٣پاشا که نتوانست واقعیات روابط بین الملل را درک کند نه تنها به قلمرو عثمانی بیفزاید، بلکه به زحمت توانستند در فرجام جنگ و پس از مصائب فراوان در معاهده «لوزان»١٩٢۵ تنها  به ترکیه امروزی که بخش کوچکی از امپراتوری عثمانی بود، قناعت کنند.

این نتیجه محتوم تخیل گرایی – نه آرمانگرایی که واژه علمی و معناداری در روابط بین الملل می باشد- سردمداران ترک های جوان برای ترکیه بود که «توهم» را برجای «تعقل» در سیاست بین الملل نشاندند. اکنون نیز شاهد تکرار تجربه تاریخ می باشیم؛ البته به شکل کمیک آن توسط کشور نوپای امارات متحده عربی که دچار توهم داعیه گری جزایر «گپ سبزو»(ابوموسی) و «تنب های بزرگ و کوچک» را دارد. اما  به راستی دلایل آن چیست؟

الف- توهم تسخیر جزایر در جنگ احتمالی غرب علیه ایران

خاندان های حاکمه امارت های کشور امارات متحده عربی- خاندان آل نهیان در ابوطبی، آل مکتوم در دبی، خاندان قاسمی در راس الخیمه- در توهمی گمراه کننده به سر می برند که چون ترکهای جوان ١٩١۴، سعی در ورود به ائتلاف غرب علیه ایران دارند تا به تصور خود در فرجام جنگ به بخشهایی از سرزمین ایران دست یابند.

دعوت فرانسوی ها به تاسیس پایگاه دریایی در بندر زاید در ابوظبی، خرید نسل جدید هواپیماهای رافائل و جایگزینی میراژ های ٢٠٠٠، سیستم های چند لایه دفاع هوایی چون برد بلند(THAAD)، برد متوسط و کوتاه و مشارکت در سپر دفاعی غربی و دور زدن تنگه هرمز از طریق خط لوله نفتی حبشان- فجیره- برای جبران انسداد احتمالی تنگه هرمز توسط ایران- همگی نشان از آماده شدن احتمالی این سرزمین « خاندان نشین» در ائتلاف غربی علیه ایران است.

به نظر نگارنده از بین کشورهای عرب منطقه، هیچ یک پتانسیل میزبانی نیروهای غربی علیه ایران جز کشور امارات متحده عربی را نخواهد داشت. سودای خامی که به فرض بعید وقوع جنگ، چیزی جز ویرانی سرزمین کنونی برای امارات نخواهد داشت تا چه برسد به اشغال سرزمین های دیگر ایران.

ادامه نوشته

روزنامۀ خلیج ایران، یادگار خلیج تا ابد فارس

نویسنده: مریم شاه حسینی

چاپ شده در دومین شماره نشریه مطبوعات بهارستان

روزنامه‌ها به عنوان رکن چهارم دموکراسی، بازتاب مسائل و رویدادهای گوناگون اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و فرهنگی زمان خود و نمایان ‌گر دغدغه‌ها و دردها و رنج‌های مردم هر عصر و روزگاری می‌باشند.

که در جهت گیری سیاست‌های داخلی و خارجی یک کشور، نقش بسزایی دارند. از جملۀ این روزنامه‌ها، روزنامۀ خلیج ایران است که به صاحب امتیازی و سردبیری یوسف اخوت‌ بوشهری (کازرونی )، در بوشهر منتشر می‌شد و از آنجا که یک نشریۀ محلی بود؛ به لحاظ موضوعی و محتوایی، دغدغه‌های مردم نواحی جنوبی کشور و جریانات مختلف آن نواحی به ویژه بندر بوشهر را منعکس می‌ کرده است. این مقاله در نظر دارد به معرفی و شناساندن روزنامۀ خلیج ایران و سیر روند انتشار آن و نیز معرفی یوسف اخوت، سردبیر روزنامه و جنبه‌ها و ویژگی‌های ظاهری و محتوایی این نشریه بپردازد.

مقدمه

عصر قاجاریه دورۀ شناخت و آگاهی مردم ایران با فرهنگ و تمدن غرب بود که با توجه به دستاوردهای این تمدن؛ جامعۀ ایرانی نوعی گذر از سنت‌های حکومتی و اجتماعی خود و رسیدن به توسعۀ جدید را تجربه کرد. با ورود پدیدۀ روزنامه و مطبوعات به این سرزمین که از دورۀ ناصری آغاز شد؛ زمینۀ بروز تحولات اساسی را در افکار و اندیشه‌های مردم فراهم نمود. اولین نتیجۀ آن، انقلاب مشروطیت بود که مردم خواسته‌ها و نیازهایشان را مطرح کردند. با روی کار آمدن رضاشاه کبیر از سال 1304ه.ش دوران فعالیت محدود مطبوعات ایران آغاز شد و تا سال 1320 ه.ش ادامه یافت به طوری که در این دوران؛ دولت با کمک ادارۀ شهربانی، بر محتویات و مندرجات روزنامه نظارت کامل داشت و مطالب روزنامه‌ها می‌بایست قبل از انتشار، به تأیید ادارۀ شهربانی برسد. به این ترتیب دورۀ پهلوی اول را می‌توان تلخ ترین دورۀ روزنامه‌نگاری برای جامعۀ روزنامه‌نگاران دانست. از جملۀ این روزنامه‌هایی که در چنین فضایی اجازۀ انتشار یافت؛ روزنامۀ خلیج ایران، ارگان انجمن اخوت بوشهر بود که توسط یوسف اخوت‌کازرونی (بوشهری) پایه‌گذاری شد و در سال 1307ه.ش موفق به دریافت مجوز انتشار گردید.

خاستگاه و پیشینۀ انجمن اخوت

میرزا محمد‌حسن اصفهانی معروف به صفی‌علیشاه از معروفترین اقطاب سلسلۀ نعمت اللهی در دوران قاجار بود که بعد از نایل شدن به منصب خلافت میرزا زین‌العابدین شیرازی (رحمت علیشاه) و فرزندش آقا محمد شیرازی (منورعلیشاه)، از سوی ایشان سفرهای بسیاری به نقاط مختلف از جمله هندوستان، عراق عرب و حجاز کرد و بعد از جدایی از منور علیشاه، دعوی قطبیت و ارشاد درویشان نمود و سلسلۀ صفی‌علیشاهی را بنا نهاد. به طوری که اکثر درباریان و رجال سیاسی، از جمله میرزا علیخان ظهیر‌الدوله (داماد ناصر‌الدین شاه) در محفل او حاضر بودند. به دنبال مرگ او در سال 1316ه.ق، ظهیرالدوله با لقب صفی‌علیشاه جای او را گرفت و به امر او، انجمن اخوت را در سال 1317ه.ق علنی نمود. شهرت خاص صفی‌علیشاه و فعالیت‌های او از جمله تشکیل پنهانی انجمن اخوت که به جذب رجال بانفوذ دربار و حکومت می‌پرداخت، موجب نارضایتی و نگرانی ناصرالدین شاه گردید به طوری که دستور اخراج او از تهران صادر شد، که با ترور ناصرالدین شاه این مسئله منتفی گردید.

ظهیر‌الدوله که با لقب «مصباح‌الولایه، خاص‌الخاص» از جمله یاران صفی‌علیشاه بود، با اجازۀ رسمی مظفرالدین شاه و یاری میرزا علی‌اصغرخان امین السلطان اتابک اعظم، انجمن رسمی اخوت را افتتاح کرد. این انجمن به صورت مجمعی در شکل خانقاه با محتوای فراماسونری، درصدد جذب صاحبان قدرت و وابستگان سلطنت و طبقۀ نوپای روشنفکری ایران بود. ظهیر‌الدوله به دلیل سابقۀ حضور در لژهای فراماسونری همچون فراموشخانه و مجمع آدمیت و نیز لژ بیداری ایرانیان، از چگونگی شکست و عدم موفقیت آنان آگاهی داشت؛ لذا برای پیشبرد اهداف سیاسی خود؛ به ابزار فراماسونری نو، روی آورد و به جذب شاهزادگان و امراء پرداخت که در واقع، حضور آنان برای حفظ قدرت و موقعیت برتر اعضای آن، در صورت بروز هرگونه تحول سیاسی و اجتماعی بود. به این ترتیب تمامی ارکان مسئولیتی و ادارۀ امور انجمن، برعهدۀ رجال متنفذ و قدرتمند قاجاریه بود.

ادامه نوشته

جنگلهاي مانگرو - قشم

جنگلهاي مانگرو

 مانگروها گروهي از درختان و درختچه هاي اسكلروفيل پهن برگ هميشه سبز هستند كه در باتلاقها و در امتداد كرانه هاي ساحلي در منطقه جزر و مدي (intertidal) ، در نواحي استوايي وزير استوايي و در مصب رودخانه ها (محل برخورد آب شور و شيرين) بين عرضهاي 25 درجه شمالي و 25 درجه جنوبي رويش دارند. اين گياهان در منطقه جزر و مدي واقع هستند جايي كه خاك، رسوبي، ريز دانه ، غرقاب و شور است. در زمان مد تنها تاج اين درختان از سطح آب فراتر قرار مي گيرد اما در زمان جزر تقزيبا تمام قسمتها بيرون از آب مي باشند. حدود 110 گونه گياهي به عنوان گياهان مانگرو شناخته شده اند كه تنها تعدادي از آنها از مانگروهاي حقيقي به شمار مي آيند. از گونه هاي مهم مي توان به Avicennia marina (حرا، مانگروي سفيد يا خاكستري) و Rhizophora mangle (چندل يا مانگروي قرمز) اشاره كرد. مانگروها حدود 75 درصد رويشهاي ساحلي را در مناطق استوايي و زير استوايي جهان تشكيل مي دهند و در آسيا، آفريقا، آمريكا و استراليا رويش دارند. تنوع گونه اي در گياهان مانگرو در نيمكره شرقي به مراتب بيشتر از نيمكره غربي است به گونه اي كه بزگترين جنگلهاي مانگرو جهان دربنگلادش و هند واقع هستند.

جنگلهاي مانگرو - قشم

گونه هاي مانگرو از دود مانهاي گياهي غير مانگرو به صورت مستقل و در زمانهاي مختلفي تكامل يافته اند ودر خانواده هاي متنوعي حضور دارند اما همگرايي تكاملي در بسياري از گونه هاي اين گياهان موجب ايجاد راه حلهاي مشابه جهت مقابله با شوري متغير، خاك فاقد اكسيژن و غرقاب (waterlogged) و تابش شديد خورشيد گرديده است. از نظر شرايط اكولوژيكي، زيستگاهي و اقليمي، فاكتورهاي بسياري در درازمدت يا كوتاه مدت برحيات اين گياهان تاثير مي گذارند كه از مهم ترين انها مي توان به فاكتور هاي: سطح اب، درجه حرارت، شوري، جريانات دريايي، باد و امواج، طوفانها، شيب ساحل، بستر خاك و ناپايداري بستر رشد اشاره كرد. مانگروها نمي توانند در مناطقي كه يخبندان اتفاق مي افتد يا دماي آب به صورت فصلي سرد مي شود دوام بياورند. در برخي مناطق ساحلي، گياهان مانگرو، نوعي منطقه بندي (zonation) را به نمايش مي گذارند كه ناشي از تنوع شرايط زيست محيطي در منطقه جزرومدي و تفاوت ظرفيت تحمل گونه ها در مقابل شرايطي از قبيل سيل و شوري و يا حتي حذف دانه رستهاي انها توسط شكارگران مي باشد.

جنگلهاي مانگرو - قشم

ادامه نوشته

قانون مناطق دريايي جمهوري اسلامي ايران در خليج فارس و درياي عمان

قانون مناطق دريايي جمهوري اسلامي ايران در خليج فارس و درياي عمان

( مصوب 1372/1/31 )

از فصل اول درياي سرزميني

ماده 1 - حاكميت جمهوري اسلامي ايران خارج از قلمرو خشكي و آبهاي داخلي و جزاير خود در خليج فارس، تنگه هرمز و درياي عمان بر منطقه‌اي از آبهاي متصل به خط مبدأ كه درياي سرزميني ناميده مي شود نيز حاكميت دارد.

اين حاكميت همچنين شامل فضاي فوقاني، بستر و زير بستر درياي سرزميني مي باشد.

ماده 2 - حد خارجي عرض درياي سرزميني از خط مبدأ 12 (دو از ده) مايل دريايي مي باشد. مايل دريايي برابر 1852 متر است.

جزاير متعلق به ايران اعم از اينكه داخل و يا خارج درياي سرزميني باشند، طبق اين قانون داراي درياي سرزميني مخصوص به خود هستند.

ماده 3 - خط مبدأ محاسبه خط مبدأ درياي سرزميني در خليج فارس و درياي عمان همان است كه در تصويبنامه هيأت وزيران به شماره 67-250/2 مورخ 31/4/1352 تعيين گرديده است. (مصو به مذكور ضميمه اين قانون مي باشد) در ساير مناطق و جزاير ملاك حد پست‌‌ترين جزر آب در امتداد ساحل خواهد بود.

آبهاي واقع بين خط مبدأ درياي سرزميني و قلمرو خشكي و همچنين آبهاي واقع بين جزاير متعلقه به ايران كه فاصله آنها از يكديگر از دو برابر عرض درياي سرزميني تجاوز نكند، جزو آبهاي داخلي محسوب و تحت حاكميت جمهوري اسلامي ايران مي باشد.

ماده 4 - تحديد حدود در مواردي كه درياي سرزميني ايران با درياي سرزميني دول مجاور يا مقابل تداخل پيدا كند مادامي كه ترتيب ديگري بين طرفين توافق نشده باشد، حد فاصل بين درياي سرزميني ايران و آن كشور خط منصفي است كه كليه نقاط آن از نزديكترين نقاط خطوط مبدأ طرفين به يك فاصله باشد.

ماده 5- عبور بي‌ضرر‌‌ عبور شناورهاي خارجي به استثناء موارد مندرج در ماده (9) از درياي سرزميني ايران مادامي كه مخل نظم، آرامش و امنيت كشور نباشد تابع اصل عبور بي‌ضرر است.

عبور بجز در موارد اضطراري بايد با سرعت متعارف و پيوسته انجام گيرد.

 

 

از فصل دوم منطقه نظارت

ماده 12- تعريف منطقه نظارت منطقه‌اي است در مجاورت درياي سرزميني كه حد خارجي آن از خط مبدأ 24 مايل دريايي مي باشد.

ماده 13- صلاحيت مدني و كيفري به منظور پيشگيري از نقض قوانين و مقررات كشور از جمله مقررات امنيتي، گمركي، دريايي، مالي، مهاجرتي، بهداشتي، زيست محيطي و تعقيب و مجازات متخلفين، دولت جمهوري اسلامي ايران در منطقه نظارت اقدامات لازم را معمول خواهد داشت.

 

از فصل سوم منطقه انحصاري اقتصادي و فلات قاره

ماده 14-  حقوق حاكمه و صلاحيت در منطقه انحصاري اقتصادي حقوق حاكمه و صلاحيت جمهوري اسلامي ايران در ماوراي درياي سرزميني كه منطقه انحصاري اقتصادي ناميده مي شود به شرح زير اعمال مي‌گردد:

الف) اكتشاف و بهره‌برداري و حفاظت و اداره كليه منابع طبيعي جاندار و بيجان بستر و زير بستر دريا و آبهاي روي آن و انجام ساير فعاليتهاي اقتصادي مرتبط با بهره‌برداري از آب، باد و جريانهاي دريايي جهت توليد انرژي.

 حقوق مذكور در اين منطقه انحصار است.

ب) وضع و اجراي قوانين و مقررات مناسب به ويژه در زمينه فعاليتهاي زير:

احداث و استفاده از جزاير مصنوعي و ساير تأسيسات و بناها و تعبيه كابل و لوله‌هاي زير دريايي و تعيين حريم‌هاي امنيتي و ايمني مربوط.

انجام هرگونه پژوهش.

حفاظت و حمايت از محيط زيست دريايي.

ج) اعمال حقوق حاكمه كه به موجب معاهدات بين‌المللي و منطقه‌أي تفويض شده است.

ماده 15-  حقوق حاكمه و صلاحيت در فلات قاره حاكميت و صلاحيت جمهوري اسلامي ايران نسبت به فلات قاره كه دنباله طبيعي قلمرو خشكي و شامل بستر و زير بستر مناطق دريايي مجاور و ماوراي درياي سرزميني ايران مي باشد نيز طبق مفاد ماده (14) برحسب مورد اعمال مي‌گردد.

ماده 19-  تحديد حدود منطقه انحصاري اقتصادي و فلات قاره جمهوري اسلامي ايران مادامي كه به موجب موافقتنامه‌هاي دو جانبه تعيين نشده باشد منطبق بر خطي خواهد بود كه كليه نقاط آن از نزديكترين نقاط خطوط مبدأ طرفين به يك فاصله باشد.

از فصل چهارم مواد نهايي

ماده 23-  از تاريخ تصويب اين قانون كليه قوانين و مقررات مغاير با آن لغو مي‌گردد.

سازمان بنادر و دریانوردی

تاریخچه بندر عسلویه

بندر عسلويه

بندر عسلويه در 70 كيلومتري جنوب شرقي كنگان و 37 كيلومتري شرق بندر طاهري در راس خليج ناويند بين مدار 27 درجه و 28 دقيقه عرض شمالي و 52 درجه و 37 دقيقه طول شرقي واقع شده و فاصله آن تا مركز استان (بو شهر) 308 كيلومتر است. درباره نامگذاري عسلويه،زنده ياد مهندس احمد حامي در كتاب "سفر جنگي اسكندر مقدوني به ايران و هندوسستان بزرگترين دروغ تاريخ است" از عسلويه با حرف اول الف نام برده و اظهار داشته است اين نام هم مثل بسياري از نام هاي منطقه مثل خارك،لارك،تنب و... يك نام ايلامي است و از دوره ايلامي ها به جا مانده است و كلمه "اسلو" با حرف الف در ابتدا به معناي آبگير، استخر و محل توقف كشتي ها است . آقاي محمد تقي مصطوي نيز در كتاب اقليم پارس اين مطلب را بر اساس كفته مهندس حامي تكرار كرده است. برخي مورخان و محققان متاخر عسلو را داراي چشمه ها و اب هاي شيرين دانسته اند و معتقدند به همين جهت بر آن نام عسلويه نهاده اند.

به اعتقاد برخي افراد، عسل به معناي درياي خروشان بوده و بر همين اساس حدس زده اند احتمالا عسلويه منسوب به در ياي مواج است. همچنين در جاي ديگري گفته شده عسل يعني سرعت عمل و شتاب در حركت و عسلويه بدان جهت به اين نام شهرت يافته كه داراي ناخدايان چابك و چالاك در امر دريانوردي بوده است.

جغرافي نويسان تا قرن دهم هجري نامي از عسلويه به چشم نمي خورد. در حالي كه نام شهرها و بندرهايي مثل كنگان،سيراف،گناوه و غيره در بسياري از مكتوبات گذشتگان مشهود است. از اواخر قرن دهم و آغاز قرن يازدهم هجري،به اين سو در كتابها به نام عسلويه بر مي خوريم.

به تاييد همگان پرتغالي ها 117 سال يكه تاز مناطق خليج فارس و درياي عمان مخصوصا در نواحي بحرين،هرمز،بندر عباس و قشم بوده اند. پرتغالي ها در سال 997 ه.ق بر بحرين تسلط يافتند. هشتادو چهار سال پس از آنكه ركن الدين مسعود فالي برادر وزير حاكم بحرين، از الله وردي خان حاكم فارس براي راندن پرتغالي ها از منطقه تقاضاي ياري نمود، الله وردي خان پدر امام قلي خان فاتح هرمز، رئيس معين الدين فالي را مامور تصرف بحرين نمود.

معين الدين فالي در سال 1011 ه.ق سپاهيان خود را در بندر عسلويه به كشتي نشاند و به بحرين حمله كرد و آنجا را از دست پرتغالي ها خارج ساخت. البته در اثناي همين لشگر كشي معين الدين فالي مجروح شد و در گذشت.

بر اساس نوشته هاي محققان علت استفاده معين الدين فالي از اسكله عسلويه از كار افتادن بندرگاه سيراف به واسطه زلزله و طغيان آب دريا بوده در حالي كه بندرگاه عسلويه آباد و آماده بهره برداري بوده است.

از آن زمان به اين سو نام عسلويه در كتاب هاي تاريخ و جغرافي ديده مي شود.

از قرن دوازدهم هجري(قرن هيجده ميلادي)، طوايف و قبايل بسيار از نواحي مختلف بحرين، عربستان و عمان وارد ايران شده و در سرزمين هاي جنو بي يعني مناطق مختلف بوشهر سكني گزيدند از جمله طوايف آل مذكور،آل بلاد،آل نصور،آل حرم وغيره. دو طايفه اخير (آل نصور، آل حرم) در زمان دولت صفوي وارد ايران شده و در جنوب ايران مقيم گشتند. آل نصوري از زمان حكومت صفوي مقيم بنادر كنگان،طاهري،عسلويه و گاوبندي شدند كه بعد ها عسلويه در اختيار خاندان آل حرم قرار گرفت. شيوخ آل نصور از طايفه بني خالد هستند كه گروهي از آنها مقيم مكه مكرمه و گروهي ديگر در محلي به نام "النعيمه" در قطيف سكونت داشتند.

ادامه نوشته

طراحي و تدوين استراتژي سرمايه گذاري در صنعت گردشگري منطقه آزاد قشم به روش چارچوب جامع تدوين استراتژي

طراحي و تدوين استراتژي سرمايه گذاري در صنعت گردشگري منطقه آزاد قشم به روش چارچوب جامع تدوين استراتژي

 نویسنده:
دكتر محمد رضا عباسي1،  دكتر محمد تقي اميني2،  سعيده سيادت3

چکیده 

گردشگري به عنوان صنعتي سفيد، سرشار از منابع درآمد و عنصري نقش آفرين در بهبود و تنظيم موازنه تجاري و تراز پرداختهاي بسياري از كشورهاي جهان به شمار مي‌آيد. در حقيقت توسعه گردشگري با ايجاد زمينه‌هاي مطلوب براي رونق اقتصادي اين مناطق، بسترهاي لازم جهت افزايش درآمد، اشتغال، بهبود كيفيت زندگي و رفاه اجتماعي مردم را فراهم مي‌آورد. از اين رو نياز است تا آن دسته از مناطقي كه از پتانسيل‌هاي لازم جهت توسعه اين صنعت برخوردارند با توجه به شرايط محيطي و قابليت‌هاي كنوني و آينده خود استراتژي‌هايي را اتخاذ نمايند كه متضمن بقا و رشد آنان در عرصه پر رقابت صنعت گردشگري باشد. منطقه آزاد قشم واقع در شمال تنگه هرمز يكي از مناطق مطلوب گردشگري خليج فارس مي‌باشد كه براي تدوين استراتژي سرمايه گذاري در صنعت گردشگري آن، از چارچوب جامع تدوين استراتژي استفاده شده است. در مرحله شروع بيانيه ماموريت گردشگري اين منطقه تعيين گرديده سپس در مرحله ورودي ماتريس ارزيابي عوامل داخلي(IFE) و ماتريس ارزيابي عوامل خارجي(EFE) آورده شده، آنگاه با توجه به اطلاعات حاصله، در مرحله تطبيق و مقايسه، دو ماتريس سوات(SWOT) و ماتريس داخلي و خارجي IE)) تشكيل گرديده. در نهايت، در مرحله تصميم گيري با استفاده از ماتريس برنامه ريزي استراتژيك(QSPM) ميزان جذابيت استراتژي‌هاي تعيين شده مورد ارزيابي و قضاوت قرار گرفته است كه بهترين استراتژي عبارتست از: ايجاد آگاهي از ظرفيت‌ها و پتانسيل‌هاي سرمايه گذاري در بخش گردشگري منطقه آزاد قشم.

 

 

كليد واژگان: سرمايه گذاري، گردشگري، تدوين استراتژي، چارچوب جامع، قشم.

 

---

1- عضو هئيت علمي دانشگاه پيام نور، ايران

2- عضو هيئت علمي دانشگاه پيام نور ايران

3- كارشناس ارشد مديريت MBA، دانشگاه پيام نور، ايران

 

مقدمه

امروزه در شرايطي كه اقتصاد و مسائل ناشي از آن توجه بسياري از سياستگذاران و برنامه‌ريزان اقتصادي را به خود جلب نموده، گردشگري به عنوان صنعتي پويا، پر درآمد و متنوع، فصل جديدي در مناسبات اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي و سياسي بسياري از كشورهاي جهان بويژه كشورهاي در حال توسعه وابسته به صادرات تك و يا چند محصولي كه از منابع طبيعي، تاريخي و فرهنگي برخوردارند گشوده است.]2و[4 در اين ميان از نكات مهم مطرح شده در توسعه صنعت گردشگري ضرورت توجه به توسعه همه جانبه اين صنعت در مناطق مورد نظر به گونه اي است كه ضمن ارتقاي اقتصادي اين نواحي بسترهاي مناسب جهت حفظ و احياء منابع مورد بهره برداري قرار گرفته در فرآيند توسعه گردشگري را نيز فراهم آورد. زيرا گردشگري تنها در صورتي منجر به توسعه اي متوازن و همه جانبه در جوامع ميزبان مي‌گردد كه با اتكا  بر اصول توسعه پايدار به تلفيق مناسب عوامل داخلي و خارجي موجود در جامعه و محيط و در نهايت ارائه راهكارها و روشهاي كاربردي بپردازند.11]و[12

جزيره قشم با مساحت تقريبي 1491 كيلومتر مربع به عنوان پهناورترين جزيره غير مستقل جهان و بزرگترين خاكپاره ايران در شمال تنگه استراتژيك هرمز و در فاصله آبي 22 كيلومتري شهر بندر عباس واقع گرديده است. اين جزيره به دليل وجود عواملي نظير وسعت قابل توجه، موقعيت خاص جغرافيايي و اهميت استراتژيك جزيره طي قرون متمادي از جاذبه‌هاي طبيعي، تاريخي و فرهنگي بسياري برخوردار است. ]3[ از منظر سرمايه گذاري نيز با توجه به معرفي قشم به عنوان دومين منطقه آزاد ايران اين جزيره از مزاياي  و فرصت‌هاي مناسب بسياري جهت سرمايه گذاري در صنعت گردشگري نسبت به سرزمين اصلي برخوردار است.

ادامه نوشته

بررسي آسايش حرارتي و طراحي اقليمي فضاهاي داخلي ساختمان در سواحل خلیج فارس

بررسي آسايش حرارتي و طراحي اقليمي

 فضاهاي داخلي ساختمان در سواحل خلیج فارس

 نویسنده:

آزیتا امیری¹

 

 

چکیده

هدف از این تحقیق عبارت است از بررسی آسایش حرارتی در سواحل خلیج فارس و ارائه راهنمایی برای طرح واحدهای مسکونی همساز با اقلیم جهت فراهم آوردن شرایط آسایش حرارتی در داخل ساختمان با حداقل مصرف انرژی. روش کار در این تحقیق عبارت است از اجرای شاخص های سنجش آسایش حرارتی دمای مؤثر² ، فشار عصبی³ و میسنارد و شاخص های زیست اقلیم ساختمانی گیونی4 ، ماهانی5 و اوانز⁶ . جهت انجام کار در منطقه خلیج فارس از داده های بلند مدت هواشناسی بندرعباس (2009- 1957) ، بوشهر(2009- 1951)‌، ماهشهر (2009- 1987)‌، کیش (2009- 1976)‌، قشم و بندر دیّر (2009- 1996) و ابوموسی (2009- 1984) استفاده شده است. به عنوان نتیجه، رعایت رهنمودهای طراحی اقلیمی حاصل از اجرای این شاخص ها، مصرف انرژی را به حداقل کاهش می دهد.

کلید واژگان: آسایش حرارتی، طراحی اقلیمی، خلیج فارس.

---

1- کارشناس ارشد اقلیم شناسی اداره کل هواشناسی استان مازندران azitaamiri.70@ gmail.com

2- effective temperature

3-  Missenard

4- Givoni

5-  Mahoney

6-  Evans 

 

 مقدمه

امروزه توجه به سيستم ساختمان‌سازي متناسب با اقليم و استفاده بهينه از منابع طبيعي موجود، در جهت حفظ شرايط آسايش حرارتي انسان مورد عنايت ويژه طراحان قرار گرفته است. طراحي اقليمي كه تأثير شرايط اقليمي را در تبادل حرارتی بدن تعيين مي كند بايد نقش چهار فراسنج¹ اقليمي مؤثر بر آسایش را که عبارتند از دمای هوا ،رطوبت نسبی، جریان هوا و تابش، به طور همزمان در نظر بگيرد. در طراحی اقلیمی روش های ریاضی مناسبی جهت حفظ تعادل حرارتی بین بدن انسان و محیط اطراف وجود دارد که بتواند میزان مصرف انرژی و سوخت های فسیلی را در ساختمان به حداقل برساند. 

حفظ تعادل حرارتي بين بدن انسان و محيط اطراف به معني نگهداري دماي بافت‌هاي داخلي بدن درون يك محدوده معين، با وجود تغييرپذيري گسترده محيط بيروني مي‌باشد. وظيفه يك طراح ايجاد بهترين شرايط ممكنه در فضاي داخلي مي‌باشد]1[. سازمان هواشناسي جهاني در گزارشي²، روش هاي رياضي مناسب براي به حداقل رساندن ميزان سوخت هاي فسيلي را با استفاده از طراحي اقليمي ساختمان ارائه كرده است. اين سازمان در گزارش ديگری³ رابطه بين شرايط جوّي و مصرف گاز را در ساختمان‌ها مورد بررسي قرار داده و كاهش مصرف سوخت گاز را با كاربرد بهينه پتانسيل هاي اقليمي توضيح داده است. از طرفي گيونی (1989) شرايطي را در احداث شهرهاي مناطق گرم و خشك پيشنهاد كرده و نمودار شاخصي جهت تعيين آسايش حرارتي داخل ساختمان تهيه نموده است. بعضي از محققين ايراني نيز جهت ارائه الگويي مناسب در طراحي اقليمي، نواحي مختلف كشور را از نظر پتانسيل هاي اقليمي تقسيم بندی كرده اند مانند تقسيم بندي عدل (1339) كه در آن براي اولين بار نقشه بيو كليماتيك ايران ارائه شده است. رياضي(1356) براي اولين بار تقسيم بندي اقليمي را بر اساس روش اولگي به منظور استفاده دركارهاي ساختماني انجام داده است. توسلي(1360) در كتاب معماري اقليم گرم و خشك، روش هاي گوناگون دستيابي به معماري همساز با اقليم را توضيح داده است. كسمائي‌(1383) در کتاب اقلیم و معماری خود، اصول طراحی ساختمان را با توجه به اقلیم مورد بررسی قرار داده است. امروزه با افزایش هزینه های انرژی ، بحث معماری همساز با اقلیم رونق فراوانی یافته است.

ادامه نوشته