خلیج فارس در نقشه های عربی 1
خرائط الخلیج الفارسی
خرائط الخلیج الفارسی
|
|
به گزارش روز سه شنبه ایرنا از سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری، 'سیدحسن موسوی' افزود: در همین رابطه این سازمان مشوقهایی را با هدف تسهیل سفر هموطنان به این جزیره در نظر خواهد گرفت.
وی گفت: جزیره ابوموسی یكی از جزایر زیبای ایرانی است كه امیدواریم تصویب تبدیل آن به منطقه نمونه گردشگری از سوی هیات دولت، باعث افزایش میزان ورود گردشگران داخلی و خارجی به این جزیره شود.
رییس سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری ادامه داد: همچنین در این سفر هیات دولت، با تكمیل زیرساختهای گردشگری در بندر لنگه موافقت شد.
وی اضافه كرد: با توافق هیات دولت، زیرساختهای گردشگری بندر لنگه از محل اعتبارات منطقه آزاد تجاری كیش تكمیل خواهد شد.
تبدیل جزیره ابوموسی به منطقه نمونه گردشگری مصوبه سومین دور سفر استانی هیات دولت به استان هرمزگان به شمار می رود كه مطالعات اولیه آن انجام شده و در دور چهارم سفرهای استانی هیات دولت به هرمزگان این مصوبه بار دیگر مورد تاكید قرار گرفته است.
منبع: خبرگزاری جمهوری اسلامی (ايرنا) / کد خبر 80083510
نگاهی به موقعیت خلیج فارس و ونقش قدرت های فرامنطقه ای در آن
نویسنده: محمدعلی امامی
منطقه خلیج فارس به دلیل ذخایر عظیم انرژی آن و موقعیت ژئوپلتیکش به مهم ترین منطقه جهان تبدیل شده است. بنابر یک راهبرد بین المللی که قدرت جهانی را در اختیار کسانی می داند که بر منابع و خطوط انرژی تسلط داشته باشند، قدرت های فرامنطقه ای برای بسط سلطه خود بر این منطقه در حال رقابت هستند. این رقابت از امپراتوری بریتانیا آغاز شد و امروز نیز توسط قدرت هایی چون آمریکا، اروپا، روسیه، چین، هند، پاکستان و ترکیه ادامه دارد.
منطقه
خلیج فارس در طول چند دهه گذشته مهمترین منطقه جهان محسوب شده و در قرن
جدید همچنان در سیاست های بین المللی نقش مهمی خواهد داشت. دلایل زیادی
برای اهمیت خلیج فارس وجود دارد. اول آنکه ذخایر عظیمی از نفت و گاز جهان
در کشورهای ساحلی و درون خلیج فارس نهفته و تمرکز یافته است. به عبارت دیگر
در افق تأمین نیازهای نفت و گاز جهان منطقه دیگری به غنای خلیج فارس وجود
ندارد تا بتواند انرژی کشورهای دنیا بویژه قدرت های صنعتی و یا در حال رشد و
توسعه در آمریکا، اروپا، ژاپن، چین، کره و شبه قاره هند را در قرن جدید
تأمین کند. این موضوع به اندازه ای مهم است که اگر بر اثر حوادثی نظیر جنگ،
انقلاب و شورش این منطقه نتواند به صدور نفت و گاز خود ادامه دهد، فشار
کشورهای مصرف کننده انرژی در سطح بین المللی سبب خواهد شد تا صحنه خلیج
فارس را به گونه ای تنظیم و در چارچوب های مورد نظر درآورند که به جریان
تولید وعبور انرژی اختلال جدی وارد نیاید و به منافع اساسی ایشان لطمه
چندانی وارد نشود.
بی
اثر شدن نسبی تحریم های نفتی و اقتصادی ایالات متحده علیه ایران و عراق طی
سیاست مهار دوگانه واشنگتن بر ضد تهران و بغداد، بویژه سبب گردید که این
سیاست با بن بست و سردرگمی مواجه گردد. رژیم بعث عراق با کلیه برنامه های
تحریم اقتصادی از جمله برنامه نفت در مقابل غذا و دارو به مقاومت و بازی
پرداخت و در عمل دولت دمکرات آمریکا در زمان کلینتون را به چالش گرفت.
دیباچه
چو آمد به نزدیک اروندرود فرستاد زی رودبانان درود
بر آن رودبان گفت پیروزشاه[1] که کشتی برافکن هم اکنون به راه
(شاهنامه فردوسی،داستان)
پنجمین دفتر از مجموعه ی «پژوهشنامه خلیج فارس» بر سبک و سیاق دفترهای پیشین، همزمان با دفتر چهارم انتشار یافته است. در اساس قرار بود مجموع مقالات این دو دفتر در یک مجلد منتشر شود. اما حجم زیاد صفحات سبب شد که به دو دفتر تقسیم گردد. یزدان را سپاس که این توفیق نیز حاصل شد و دفتر دیگری از پژوهشهای اندیشمندان این سرزمین زیور طبع گرفت.
یک نگاه سریع به مقالات این جلد و جلدهای پیشین نشان می دهد كه تعداد مقالاتی که به مباحث مربوط به «اقتصاد» به طور اعم و بازرگانی و راههای تجاری و کالاهای مبادلاتی، به طور اخص پرداخته اند، بر مقالات دیگر فزونی چشمگیری دارد. این ویژگی از آن روست که بخش بسیار مهمی از تاریخ خلیج فارس ماهیتاً تاریخ اقتصادی است. در طول سده ها، از عصر هخامنشی و اشكانی و ساسانی تا همین چند سده پیش، خلیج فارس به عنوان محور ارتباطی در تجارت میان شرق با غرب، اگر نه یگانه، اما کم نظیر بوده است. موقعیت جغرافیایی خلیج فارس در میانه ی سه قاره ی آسیا، اروپا و آفریقا به گونه ای است كه آن را در كانون و در پیوند با هر دو پدیده ی دریا و خشكی قرار می دهد. از یك سو به واسطه ی دریای عمان به اقیانوس هند و از آنجا به شرق آسیا و سواحل شرقی و شمالی آفریقا پیوند مییابد و از دیگر سو، به واسطه ی خشكی با غرب آسیا و اروپا در پیوند است. بنابراین نام خلیج فارس بیش و پیش از هر پدیدهای با اقتصاد و تجارت گره خورده است. تجارت دریایی، بنادر و جزایر، راه ها و اقامتگاه ها، کشتیرانی و کشتی سازی، صیادی و غواصی، همه و همه به منزله ی عناصر و اجزای فعالیتهای اقتصادی هستند. در قرون اخیر نیز کشف نفت اهمیت اقتصادی این منطقه را چند برابر کرده است. از همین رو بسیاری از مقالات این مجموعه رویکردی اقتصادی، البته از منظری تاریخی به خلیج فارس دارند.
به مانند دفترهای پیشین، این دفتر نیز بر محوریت پژوهشهای «تاریخی» استوار شده است؛ از همین رو فصل نخست شامل چهارده مقاله ی تاریخی است. مقاله هایی در زمینهی «باستان شناسی» (دو مقاله) و «مردم شناسی» (شش مقاله) نیز فصلهای دوم و سوم را تشكیل میدهند و پایان بخش دفتر نیز «نقد و معرفی کتاب» با دو مقاله است. به این ترتیب در دفتر پنجم بیست و چهار مقاله به شرح زیر فراهم آمده است:
الف) پژوهشهای تاریخی:
دیباچه
|
ببین این شگفتی که دهقان چه گفت |
|
بدانگه که بگشاد راز از نهفت |
|
به شهر کجاران به دریای پارس |
|
چه گوید ز بالا و پهنای پارس |
|
|
|
(شاهنامه فردوسی) |
چهارمین دفتر از مجموعه پژوهشهای خلیج فارس پیش روی شماست. سپاس یزدان پاک که بار دیگر توفیق را رفیق ساخت تا از پسِ نزدیک به یک سال تلاش مستمر، تحفهای تقدیم علاقمندان و ایران دوستان و پژوهشگران حوزه خلیج فارس نماییم.
در مورد محورهای موضوعی این مجموعه لازم به ذکر میدانم که از نظر جغرافیایی تنها محدود به «خلیج فارس» نیست بلکه تمام پهنهی آبی «دریای پارس» (شامل خلیج فارس و دریای عمان) را دربر میگیرد زیرا هم به لحاظ مرزهای آبی، هم از نظر گسترهی فرهنگی و هم به دلیل پیشینهی تاریخی، تمام جنوب ایران در پیوند با دریای پارس قرار دارد. ایرانیان در طول سدههای گذشته از طریق دریای پارس در اقیانوس هند و دریای سرخ و سواحل آفریقا حضور پر رنگ اقتصادی داشتهاند. وجود آثار تاریخی و کشف اشیاء باستانی در سریلانکا، سواحل هندوستان و سواحل شرقی آفریقا نشان میدهد که دریای پارس و پیوندهای تمدنی آن، تا هرکجا که باشد، در محور موضوعی این مجموعه قرار میگیرد.
اما از نظر موضوع تخصصی، پژوهشنامه خلیج فارس بر محور پژوهشهای «تاریخی» استوار گشته است، هرچند به دلیل اهمیت مطالعات بینرشتهای از دو حوزهی «باستانشناسی» و «مردمشناسی» که در پیوند با مطالعات تاریخی میتوانند عرصههای جدیدی را بگشایند، نیز مقالاتی در این مجموعه قرار دارد. بخش پایانی هم به موضوع مشترک همهی شاخههای دانش یعنی «نقد و معرفی کتاب» اختصاص دارد.
بندرعباس، «میدان تره بار»، نوروز 91
گزارشی از: عبدالرضا کلمرزی
بندرعباس به درستی به اسم با مسمای بندرِ عباس شناخته شده است و از آن روز تا کنون، اگرچه دوره هایی از افول و رکود تجاری و اقتصادی را به خود دیده است اما همچنان یکی از بنادر اصلی و تجاری کشور در جنوب است. و از گذشته های دور بیشتر جمعیتی که به این شهر آمده اند به خاطر فعالیت های اداری، تجاری و بازرگانی بوده است و اکنون نیز چنین است و کشف ذخایر انرژی نفت و گاز و وجود جزایر بزرگ و آزاد ایران در آب های خلیج فارس به اهمیت شهرهای جنوبی و به خصوص بندرعباس افزوده است.
از آن جایی که شهر بندرعباس از ابتدا به خاطر اهمیت بندرگاهی و تجاری آن بوده است لذا اقتصاد و زندگی مردم این شهر به طور ناگسستنی ای به تجارت دریایی و تجارت خشکی شهرهای شمالی سواحل خلیج فارس بستگی دارد. به دلیل موقعیت جغرافیایی خاص منطقه و عدم رونق کشاورزی در شهرستان بندرعباس و تا حدی استان هرمزگان اقتصاد آن غیر از وابستگی اش به دریا و تجارت و فعالیت های دریایی به تجارت با شهرهای پس کرانه ای آن وابسته است. که در این قسمت سعی بر آن است تا نشان داده شود که شهرهای پس کرانه ای خلیج فارس چگونه در تامین مایحتاج زندگی این شهر بزرگ بندری نقش فعالی دارند.
حوالی ساعت 9 شب 28 اسفندماه وارد میدان بار بندرعباس شدم. هنوز ماشین های اندکی وارد میدان شده بودند. برادرم می گفت که اوج شلوغی میدان بار ساعت 3-4 بعد از نیمه شب است و به حدی میدان بار پر می شود که جای سوزن انداختن نیست. میدان بار بندرعباس به گفته ی شاهدان و رانندگانی که در کار انتقال میوه و تره بار به میدان اند سال هاست که تغییر نکرده است و در حد شهر بزرگی به مانند بندرعباس نیست. فردا ساعت 7 صبح که دوباره به میدان برگشتم ماشین های بسیاری را جلوی درب ورودی میدان دیدم و در خیابان جلوی میدان کامیون ها و ماشین های نیسان بسیاری صف کشیده بودند.
جلد چهارم و پنجم پژوهشنامه خلیجفارس توسط مجتبی تبریزنیا و انتشارات خانه کتاب، به طور همزمان برای چاپ آماده میشود.
مجتبی تبریزنیا نویسنده و گرداورنده پژوهشنامه خلیج فارس گفت: جدیدترین مجلدات این پژوهشنامه که جلد چهارم و پنجم آن خواهند بود، به طور همزمان منتشر خواهند شد که هرکدام از این دو جلد حجمی میان 500 تا 550 صفحه خواهند داشت. هر دو جلد حاوی مقالاتی در زمینه باستانشناسی، مردمشناسی و دیگر مسائل مربوط به خلیج فارس هستند.
وی افزود: دفتر یا جلد چهارم پژوهشنامه، 22 مقاله را در بر میگیرد که 16 مقاله آن تاریخی هستند و براساس تقسیمبندی دورههای تاریخی ایران نوشته شدهاند. به عنوان مثال این مقالهها دورههای تاریخی اشکانی، قرون نخستین اسلامی، عصر سلجوقی، صفویه، از حکومت صفویان تا قاجاریان و تعدادی مقاله درباره عصر قاجار را مستغرق میکنند. چند مقاله از مطالب تاریخی این دفتر پژوهشنامه هم درباره زمان حکومت پهلویان و عصر معاصر است. چندین مقاله این دفتر هم درباره شورای همکاری خلیجفارس است. علاوه بر این مقالات، تحقیقی هم متکی بر اسناد مربوط به خلیجفارس در زمان پهلویان در این جلد چاپ خواهد شد.
این محقق در ادامه گفت: جلد پنجم هم 25 مقاله را شامل میشودکه به لحاظ ساختاری مانند مقالات جلد چهارم هستند و 15 مقاله آن پژوهشی تاریخی هستند و از منظر مقطع تاریخی هم از زمان ایران باستان تا سالهای معاصر را پوشش میدهند. تعدادی از مقالات این جلد، درباره مردمشناسی و فرهنگ عامه مردم خلیجفارس هستند که تعدادشان 6 مقاله است. موضوع 2 مقاله باستانشناسی و 2 نقد کتاب هم درباره خلیجفارس در این جلد درج خواهد شد.
تبریزنیا گفت: در تدوین مجلدات این پژوهشنامه تلاش کردم، مسائل را به صورت موضوعی مطرح کنم و همانطور که از جلد اول تا سوم مشخص است، موضوعات مربوط به خلیج فارس در این مجموعه به صورت جزئی مورد بررسی قرار گرفتهاند. هرچند مقالههای به روز در این کار مد نظر بودهاند، اما بنای تهیه پژوهشنامه از ابتدا بر مطالعات گذشتهنگر گذاشته شد. به علاوه سعی شد تا از موضوعات سیاسی و مساله نام خلیج فارس که ممکن است از نظر محققان یک موضوع تکراری به نظر برسد، پرهیز شود و ماهیت و اطلاعات سازنده تاریخی درباره خلیجفارس، مورد توجه قرار بگیرد.
گرداورنده پژوهشنامه خلیج فارس گفت: جلد چهارم و پنجم این پژوهشنامه در حال حاضر در مرحله صفحهبندی و دیگر مراحل فنی چاپ به سر میبرند و قرار است به نمایشگاه کتاب تهران برسند.
نام اثر: تاریخ مطبوعات دشتستان؛ 1385-1294 خورشیدی
نویسنده: داوود آرچین
سال انتشار: 1386
تعداد صفحات: 200، به صورت مصور
قیمت کتاب: 2500 تومان
دشتستان در تاریخ معاصر و تاریخ مطبوعات ایران از جایگاه ویژه و ارزش خاصی برخوردار است. لذا شناسایی مطبوعات این بخش از کشور اهمیت دارد.
این کتاب نشان میدهد که مردم دلیر تنگستان و دشتستان از دیرباز در عرصهی مطبوعات، حضور و ظهوری چشمگیر داشته و با حساسیتی تمام از رهگذر روزنامهها و مجلهها، هم در این خطهی گرم و آتشین و هم در سایر نقاط توانایی خود را در سرکوبی مظالم و احیای فضائل و نشر اندیشه و فرهنگ ملی و اعتقادی خود به بهترین صورتی ابراز داشتهاند. «روزنامهی مساوات» و «روزنامهی شفق سرخ» نمونههایی برای اثبات این مدعا است.
از مزایای این اثر این است که خواننده نخست با خطهی دشتستان، پیشینهی تاریخی و جغرافیایی دشتستان و وضع موجود آن میگوید، روزنامهنگاری در ایران و خارج ایران را اجمالاٌ مرور میکند، پیشینهی جراید در استان بوشهر را باز میشناسد و در پایان با عنوان روزنامهها، مدیران مسئولان و صاحبان امتیاز و نیز با پژوهشنامهها، اعم از هفتهنامهها، ماهنامهها، و سالنامهها را میشناساند.
داوود آرچین-نویسندهی اثر حاضر- با رنج بسیار تصاویری را فراهم و در کتاب آورده است.
نکاتی دربارهی کتاب
کسانی که در عرصهی مطبوعات دشتسان تلاش کردهاند معرفی شدهاند و از این رو از نقد و ارزیابی شخصیتهای دیگر اجتناب شده است.
افرادی که اهل دشتستان نبودهاند اما در مقطعی از تاریخ به پشتوانهی این سرزمین شهرت یافته و به عالم مطبوعات گام نهادهاند معرفی شدهاند.
معرفی مطبوعات بر اساس تاریخ انتشار آنها است از این رو جایگاه اجتماعی مدیران آن مورد نظر نبوده است.
برخی از نوشتههای این کتاب مبتنی بر گفتهها است که ممکن از کژی و کاستی مصون نباشد.
از اسناد خصوصی افراد نیز استفاده شده است.
این کتاب به تعداد 1100 نسخه، به قیمت 2500 تومان منتشر و به شمارهی 463868 در کتابخانهی مجلس به ثبت رسیده است.معرفی: کتاب «مسایل سیاسی و اقتصادی نفت ایران»[i] از دکتر ایرج ذوقی[ii]
عبدالرضا کلمرزی
دانشجوی کارشناسی ارشد مطالعات خلیج فارس دانشگاه تهران
کتاب فوق یکی از کتاب های مطرح و دقیق در ارتباط با تحولات نفتی ایران و مسائلی اقتصادی و ساسی مرتبط با آن است. مزیت این کتاب مولف دقیق و استاد گرانقدری است که در کشورهای انگلستان و کانادا در رشته تاریخ و علوم سیاسی تحصیل کرده و نوشته هایش همگی مستند به اسناد منتشر شده از سوی انگلستان و ایالات متحده است.
کتاب با بیان تاریخچه ای از نفت در ایران و جهان شروع می شود و به بیان اهمیت و نقش این مایع حیاتی در اقتصاد جهان می پردازد و به طور خلاصه به معرفی شرکت های بزرگ نفتی یا هفت خواهران نفتی می پردازد که همه ی این ها در فصل اول آن ارائه شده است.
در فصل دوم که تاریخچه ی امتیازات نفتی در ایران را بررسی می کند به طور خلاصه به معرفی امتیازهای داده شده از طرف دولت ایران از زمان اواخر قاجار و ناصرالدین شاه به طور توالی زمانی شروع می کند و به ثبت شرکت نفت ایران و انگلیس در سال 1909 میلادی می پردازد و به سهیم شدن دولت انگلستان در سهام شرکت نفت ایران و انگلیس می پردازد. در فصل سوم به بررسی نفت شمال می پردازد و به رقابت های سه قدرت انگلستان و شوروی و آمریکا در ماجرای نفت شمال و کویر خوریان می پردازد و مسائل مهمی نظیر واقعه سقاخانه ی شیخ هادی و قتل نایب کنسول آمریکا در تهران که در روابط سیاسی ایران و آمریکا تاثیر گذاشت پرداخته شده است.
سه فصل چهارم و پنجم و ششم سه فصل اصلی کتاب ذکر شده است که دکتر ایرج ذوقی به طور مفصل به آن ها می پردازد. در فصل چهارم که ماجرای قرارداد 1933 میلادی و تجدید آن می پردازد و مزیت ها و معایب و چند و چون آن را در مقایسه با امتیاز دارسی مورد بررسی قرار می دهد و نقاط مثبت و منفی آن را ذکر می کند. فصل پنجم این کتاب به نفت ایران در سال های 1933 تا 1948 اختصاص دارد که به موضوعات مهمی همچون آمریکا و نفت ایران و شوروی و نفت شمال و همچنین انگیزه ی دولت شوروی از امتیاز نفت شمال و دلایل دولت ایران برای رد این درخواست پرداخته می شود. آن چه در این فصل به خوبی پرداخته شده است که ممکن است کتاب های دیگر فاقد آن باشند پیوند و ارتباط معنی دار مسائل ایران با جنگ جهانی دوم و سیاست های کشورهای بزرگ در یک دایره ی بزرگ تر جهانی است.
[i] . ذوقی، ایرج. مسائل سیاسی- اقتصادی نفت ایران، تهران:انتشارات پاژنگ، چاپ هفتم، 1387.
[ii] . دکتر ایرج دوقی در سال 1320 در تهران به دنیا آمد و پس از سال ها تلاش و علم اندوزی و پرورش دانشجویان و دانشجویان در سال 1379 دار فانی را وداع گفتند. زمینه اصلی تخصص استاد قدرت های بزرگ، روابط بین الملل، مسائل سیاسی و اقتصادی نفت و تاریخ خاورمیانه است و بسیاری از کتاب های ایشان از جمله کتاب «مسایل سیاسی و اقتصادی نفت ایران» و «ایران و قدرت های بزرگ در جنگ جهانی دوم» بارها تجدید چاپ شده است.
مهلت ارسال اثر به دبيرخانه پانزدهمين دوره پايان نامه سال دانشجويي و يازدهمین دوره پژوهش برتر دانشجويي از سوي دبيرخانه دائمي كتاب و پايان نامه سال دانشجويي تا ۱۰ اردیبهشت سال جاري تمديد شد.
به گزارش روابط عمومي سازمان انتشارات جهاددانشگاهي، اين جشنواره در سه بخش به صورت اصلي، جنبي و ويژه انجام مي شود كه در بخش اصلي پايان نامه هاي فارغ التحصيلان دوره هاي كارشناسي ارشد و دكتراي دانشگاه ها و حوزه هاي علميه كشور در گروه هاي فني و مهندسي، پزشكي و دامپزشكي، معماري و هنر، علوم انساني و اجتماعي، كشاورزي و منابع طبيعي، علوم پايه و علوم ديني (جایزه علامه شیخ بهایی) مورد ارزيابي قرار خواهد گرفت.
بخش ويژه اين جشنواره نيز به پايان نامه ها و تحقيقات با موضوعات 1 - كارآفريني و اشتغال، 2 - جهاد اقتصادي و 3 - گردشگري با محورهاي بازاريابي و تبليغات گردشگري با تاكيد بر بازارهاي هدف، مديريت خدمات و تسهيلات گردشگري، ارتقاي كيفيت خدمات گردشگري، شناسايي و معرفي توانمندي ها و فرصت هاي سرمايه گذاري گردشگري اختصاص دارد. در بخش جنبي نيز تمامي پژوهش ها و تحقيقات انجام شده در شش گروه اصلي در تمامي مقاطع پذيرفته مي شود.
دفاع از پايان نامه در سال 88 ،89 يا 90، ارائه گواهي از دانشگاه محل تحصيل مبني بر تأييد تاريخ دفاع و نمره پايان نامه، تكميل و ارسال فرم درخواست به همراه يك نسخه از پايان نامه يا پژوهش و يك حلقه لوح فشرده در قالب pdf از شرايط شركت در پانزدهمين دوره پايان نامه سال دانشجويي و يازدهمین دوره پژوهش برتر دانشجويي است. پذيرش پژوهش ها و پايان نامه هاي طلاب علوم ديني نيز مستلزم شرط ارائه مدارك و تعيين سطح است.
علاقه مندان مي توانند جهت دريافت فرم شركت در جشنواره و كسب اطلاعات بيشتر به پايگاه اطلاع رساني سازمان انتشارات به آدرس پستي www.isba.ir و يا دفاتر جهاددانشگاهي در دانشگاهها مراجعه كنند.
يادآور مي شود اين جشنواره هر ساله از سوي سازمان انتشارات جهاد دانشگاهي و با همكاري وزارت ورزش و جوانان ، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، وزارت علوم، تحقيقات و فناوري، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي، نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در دانشگاه ها، سازمان همياري اشتغال فارغ التحصيلان جهاددانشگاهي ، معاونت گردشگري سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري برگزار مي شود.
گفتني است دبيرخانه اين جشنواره در تهران، خيابان انقلاب اسلامي، خيابان فخررازي، خيابان شهداي ژاندارمري، پلاك 72 – كدپستي: 1163-13145 واقع است.
پایان نامه های برتر طی مراسمی در یکی از دانشگاه های کشور و با حضور شخصیت های علمی و فرهنگی معرفی و جوایز ارزشمندی به این آثار اهدا خواهد شد.
در مورد چگونگی ورود پرتغالیها به خلیج فارس و جزیرهء هرموز فرضیههای گوناگون وجود دارد.برخی از پژوهشگران ورود پرتغالیها را از نظر اقتصادی و برخی دیگر از نظر ایدئولوژی دینی بررسی میکنند.
با تلفیقی از دو نگاه اقتصادی و مذهبی،میتوان زمینهء ورود پرتغالیها را بررسی کرد.مقالهء حاضر در پی این است که به چگونگی ورود پرتغالیها به خلیج فارس،نقش خواجه عطا در شکست اولیهء پرتغالیها در هرموز و انگیزهء تصرف جزیره به دست آلبوکرک در سالهای 1507 و 1514 بپردازد.
ایران،عصر صفوی،خلیج فارس،پرتغال،جزیرهء هرموز
(*)دانشجوی دکتری تاریخ ایران اسلامی دانشگاه تهران E-mail:hasannia-m@yahoo.com
فتوحات مغولان و گسترش قلمرو آنها به سوی اروپا،گرفتاریهای بسیاری برای مردم سرزمینهای تصرف شده ایجاد کرد،اما سبب شکسته شدن سدهایی شد که چندین سده مانع ارتباط شرق و غرب بود.مغولان به ساخت راههای تجاری و کاروانی و راههای زمینی بین شرق و غرب توجه ویژهای داشتند.از سویی دیگر،جنواییها و ونیزیها از نخستین بازرگانانی بودند که متوجه کالاهای نفیس شرق شدند و انتشار سفرنامههای جهانگردان اروپایی دربارهء شرق از جمله سفرنامهء مارکوپولو و اطلاع یافتن غربیها از ثروت سرزمینهای شرق سبب شد تا آنها به تجارت با شرق علاقهمند شوند.
با تشکیل دولت ترکان عثمانی و استیلای آنها بر سواحل دریای سیاه،مرمره، مدیترانه و تصرف شام،حجاز و مصر و فتح قسطنطنیه در سال 857 ق/1453 م امید گشایش دوبارهء راههای تجاری پیشین به فراموشی سپرده شد.در اواخر سدهء پانزدهم میلادی برتری تجاری ونیز در مقابل پیشرفت عثمانیها رو به انحطاط گذاشت و راههای بازرگانی به سمت هندوستان و راهی که از بندر اسکندریه و دریای سرخ به اقیانوس هند میپیوست،مسدود شد.نخستین اثر این رویدادها،نایاب شدن کالاهای شرق در اروپا بود که خریداران فراوان داشت و قیمت این اجناس در اروپا چند برابر شد،پس سیاستمداران و بازرگانان غربی برای رسیدن به شرق دو راه داشتند،یکی راه خشکی؛ یعنی از شرق اروپا،روسیه و ایران و دیگری از راه دریاهای جنوبی و دور زدن افریقا،راه زمینی در زمستان به دلیل برف و سرمای شدید و بینظمی در آن برای اروپاییها مناسب نبود؛بنابراین راه دوم را انتخاب کردند.پرتغالیها به دلیل موقعیت جغرافیایی کشورشان و حمایت دولتمردان از اکتشاف راههای دریایی،نخستین اروپاییانی بودند که توانستند راههای جدید شرق را کشف کنند و پس از آن،جهان دورهای نوین از روابط ...
شمارگان: 2000
تعداد صفحات: 203
بها: جلد شومير 12000 تومان
جلد گالينگور 16000 تومانكتاب "بندر بوشهر پیشگام مدرسهسازی جنوب ایران" در شهر بوشهر در کتابفروشی پارکر (شهبازی) واقع در خیابان لیان غربی و بنیاد ایرانشناسی ـ شعبه بوشهر واقع در خیابان خلیج فارس به فروش مي رسد.
برگرفته از متن کتاب
چاپ شده :
بررسی های تاریخی » مهر و آبان 1357 - شماره 78 »
خلیج فارس از گذشتههای بسیار دور به سبب موقع جغرافیائی ویژه و واقع شدن برگذرگاه تمدنهای بزرگ،از جهات سیاسی، نظامی،اقتصادی و فرهنگی اهمیت بخصوصی برای فلات ایران داشته در تمامی اعصار و قرون عامل حیاتی و منبع ثروت بوده است و به سبب همین ویژگیها مورد توجه اقوام و ملل مختلف قرار گرفته و قدیمترین تمدنهای بشری در سواحل آن بوجود آمد.هریک از اقوام و ملل جهانی که به قدرت رسیدهاند سعی کردند به نحوی بر این منطقه مهم نفوذ یافته و نقشه تسلط بر آن را در سر داشتهاند.
تسلط و نفوذ ایرانیان در خلیجفارس قبل از اسلام کاملا روشن است،پس از سقوط ساسانیان گرچه منطقه خلیجفارس مدت زمانی رسما در قلمرو حکومت خلفا قرار گرفت لیکن عملا نفوذ ایرانیان بر خلیجفارس ادامه یافت و بازرگانان و دریانوردان ایرانی کنترل آن را در دست داشتند،پس از استقرار دولت آل بویه و تسلط (1)این مقاله متن سخنرانی نگارنده در هفتمین کنگره جهانی باستانشناسی و هنر ایران-مونیخ،آلمان،شهریور 1355 است،اینک با افزودن مطالب جدید و ضمائم لازم از نظر خوانندگان محترم میگذرد.
معز الدوله بر بغداد و دستگاه خلافت توجه ایرانیان به خلیجفارس بیشتر شد.
خلیج فارس به سبب واقع شدن در مسیر خطوط عمده دریائی جهان در اغلب رقابتها و تحولات اقتصادی شرق و غرب نقش مهمی را به عهده داشته است.در نتیجه آمدوشد دریانوردان و بازرگانان اطرافواکناف به داخل خلیجفارس بتدریج مراکز بازرگانی مهمی در آن ایجاد شد.آثار و بقایائی که از وجود بنادر و شهرهای پرجمعیت در سواحل آن در طول تاریخ برجا مانده،دلیل بر رونق اقتصادی این منطقه است.شبکه راههای کاروانرو از آسیای صغیر گرفته تا ماوراء النهر عموما به سواحل شمالی و شرقی خلیجفارس خاتمه مییافت و محصولات نواحی مزبور به بنادر خلیجفارس برای مصرف و صدور وارد شده از آنجا به دیگر کشورها فرستاده میشد.
در دوران اسلامی مراکز بازرگانی مهمی در حوزه خلیجفارس ایجاد گردید.این قبیل مراکز در طول تاریخ همواره تغییر محل داده و این جابجائی از غرب به شرق بوده،بطوریکه از زاویه شمالغربی به جنوبشرقی این کانونها به ترتیب زمانی عبارت بود از:ابله،بصره،سیراف،کیش و بالاخره هرمز.
ابله در عصر ساسانی نیز یکی از بنادر حوزه خلیجفارس بشمار میرفت.مؤلف حدود العالم گوید این شهر بر مغرب دجله واقع بوده و دستار و عمامه آن مشهور بوده است.2 لیکن با بنیاد بصره در زمان خلیفه دوم از اهمیت ابله کاسته شد.3طبری گوید ابله دروازهء
(2)دهخدا،علی اکبر،لغتنامه،شماره مسلسل 1،تهران،1325، چاپخانه مجلس،ص 279 نقل از حدود العالم.
(3)آدمیت،رکنزاده فریدون،سمینار خلیجفارس،جلد 2،ص 145، تهران،1341.
خلیجفارس - همشهری آنلاین:
امارات متحده عربی کشوری در کنار خلیج فارس است که از مجموعه ۷ شیخنشین در سال ۱۹۷۱ تشکیل شد.این کشور از شرق با عمان و از جنوب با عربستان سعودی مرز زمینی دارد. امارات متحده عربی با قطر و ایران هم از طریق آبهای خلیج فارس همسایه است.
هفت شیخنشین این کشور شامل ابوظبی، دوبی، شارجه، راسالخیمه، فجیره، امالقوین و عجمان است.
ابوظبی بزرگترین شیخنشین آن است و دومین شیخنشین دوبی است. بخش اعظم این سرزمین را صحرا تشکیل میدهد. دو رشته کوه نیز در این کشور وجود دارد. سواحل این کشور، که اکثر جمعیت کشور در آن ساکنند، عمدتا پوشیده از نمکزار است.
پروندهها:
اتحادیه عرب / سازمان کنفرانس اسلامی / اوپک / سازمان ملل متحد / مجمع عمومی سازمان ملل متحد / بانک جهانی / شورای همکاری خلیج فارس
امارات متحده عربی آب وهوایی گرمسیری دارد، تابستانهای آن داغ و مرطوب و زمستانهای آن ملایم است. بارندگی در این کشور نادر و اغلب در ماههای زمستان رخ میدهد. در طول و پایان فصل زمستان وقوع توفان شن معمول است.
این کشور در سال ۱۹۷۱ از انگلیس استقلال یافت و اعلام موجودیت کرد.
سیاست در امارات متحده عربی
نو
ع حکومت در این کشور فدرال است. هر شیخنشین دولت محلی مستقل خود را دارد و قوانین خود را مستقلا تصویب میکند.
در هر ایالت رهبری به صورت موروثی منتقل شده و سران در کنار هم بزرگترین قدرت دولت فدرال یعنی کنسول عالی رهبری را تشکیل میدهند.
انتخاب رئیس جمهور بر عهده اعضای این کنسول است. دولت فدرال را نیز نخستوزیر اداره میکند. نخست وزیر را رئیس جمهور و هیئت 40 نفره از مشاوران به نام شورای ملی انتخاب میکنند.
جنگ خلیج فارس را میتوان به دو معنا، «جنگ جهانیسوم» دانست:
اول آنکه، این جنگ، شمال ثروتمند، شیخنشینها یا پادشاهیهای متموّل نفتی و برخی از حکومتهای الیگارشی تطمیع شده منطقه را علیه یک کشور فقیر جهانِ سوم متحد کرد. در این معنا، جنگ خلیج فارس جنگ جهانی سومی از جانب شمال علیه جنوب است. این امر به طور وسیع در سراسر جنوبِ جهانِ سومی، در کشورهای عرب و مسلمان، بلکه در جاهای دیگر آسیا، افریقا، و امریکای لاتین، اینگونه تصور شد.
دوم آنکه، جنگ خلیج فارس میتواند پس از جنگ جهانی اول و دوم، حاکی از آغاز ددمنشانه جنگ جهانی سوم باشد؛ [زیرا [نه تنها مقدار بمبی که بر عراق فروریخت در ابعاد یک جنگ جهانی بود، بلکه جنگ خلیج فارس و نظم نوین جهانی به معنای اعلام حمایت مجدّد «ائتلاف متحدین» از انهدام وسیع زیرساختها و نابودی گسترده انسانها بود. وانگهی با چنین کاری متحدان به رهبری ایالات متحده، در راستای بنا نهادن نظم نوین جهانی بر مبنای توسّل مکّرر به نیروی نظامی و تخریب، به صراحت تهدید خود را علیه هر کشور یا ملت متمرّد دیگر، مادام که ضعیف و فقیر و در زمره جنوبِ جهانِ سومی باشد، اعلام کردند.
با پایان جنگ سرد، جنگ جهانی سوم جنگی نه بین شرق و غرب یا بین غرب و غرب، بلکه بین شمال و جنوب است. از زمان جنگ جهانی دوم، جنگهای بین غرب و غرب به پایان رسیده، و جنگ سرد بین شرق و غرب در جنگهای شدید منطقهای در کره، ویتنام، آنگولا، نیکاراگوئه و سایر بخشهای جهان سوم، یکسره شده است. همانگونه که در جنگ خلیج فارس علیه عراق مشهود بوده، نزاعهای سرد بین غرب و غرب نیز تغییر ماهیت داده و به صورت تعارض دایمی بین شمال و جنوب و در قالب جنگ جهانی سوم با هزینه ملتهای جهان سوم و در خاک آنها، در آمده است.
این نوشتار به بررسی جنگ خلیج فارس و نظم نوین جهانی در این بافت جهانی میپردازد؛ همچنین بر علل سیاسی ـ اقتصادی، کنشها و پیامدهای کنشهای کنشگران اصلی در پیدایش این نمایش غمانگیز متمرکز میشود.
نقض قوانین بینالمللی در حمله عراق به رهبری صدام حسین به کویت و اشغال آن مسلّم است. اما اینکه هدف از جنگ در خلیج فارس حراست از ناموس نظم جهانی، قوانین بینالمللی و منشور سازمان ملل متحد در برابر منطقِ بیقانون و قانونشکنِ «قوی شو اگر راحت جهانطلبی» بود، ادعای دروغینی بیش نیست. تجاوزها و و نقضهای فراوان و مشابهی هم نسبت به منشور و هم نسبت به قطعنامههای سازمان ملل متحد صورت گرفتهاند، بدون اینکه هیچ جواب دندانشکن، و یا اغلب حتی هیچ اخطاری دریافت کنند. اندونزی، تیمور شرقی و جاوه ایریان را مورد تجاوز و چپاول قرار داد، بدون اینکه اصلاً توجه دنیا را جلب کند. «آپارتاید» در افریقای جنوبی منجر به تحریم از جانب سازمان ملل متحد و اعضای آن شد، اما نه در حدّ تجاوزهای مداوم افریقای جنوبی علیه کشورهای خط مقدّم و همجوارش در جنوب افریقا، با این حال هرگز کسی علیه افریقای جنوبی پیشنهاد جنگ نداد. اشغال افغانستان از سوی شوروی (سابق)، سزاوار محکومیت و مخالفت بود، اما هیچ اقدامی بر ضد تهاجم اتحاد جماهیر شوروی مطرح نشد. تجاوز عراق به ایران، عملاً حمایت سیاسی و حتی نظامی همان ائتلاف و متحدانی را به همراه داشت که بعدها علیه تجاوز عراق به کویت وارد جنگ شدند.
دکتر علی محمد طرفداری*
آغاز عصر اکتشاف دریایی از سوی اروپاییان و به دنبال آن حضور استعمارگران اروپایی در جهان شرق و به ویژه ورود پرتغالیها به خلیج فارس در دوران صفویه، نقطهء شروع شکلگیری روابط نوین سیاسی و اقتصادی کشورهای غربی با ایران است. این دوران،زمان آغاز تکوین نظام بورژوازی در اروپاست و از آن زمان به بعد، دولتهای استعمارگر اروپایی با تحمیل شکل جدیدی از مناسبات سیاسی و تجاری بین المللی به ایران و دیگر کشورهای منطقهء خاورمیانهء کنونی،به تدریج و به گونهای بنیادین ساختار روابط تجاری و اقتصادی کشورهای شرق را تغییر دادند.نخستین استعمارگران در دوران تسلط نظامی و دریایی بر منطقهء اقیانوس هند و خلیج فارس، کوشیدند تا ضمن در دست گرفتن تجارت این مناطق و به دست آوردن بالاترین سود ممکن،پایگاههای تجاری بومی منطقه را نیز به سود بازرگانی پرتغالیها نابود سازند. در نتیجهء این روند،نظام رو به تکامل بورژوازی غرب در برخورد یک سویه با نظام اقتصاد سنتی شرق،زمینههای استعمار و استثمار چند قرنی جهان شرق را فراهم آورد و با افزودن بر قدرت و گستردگی نظام سرمایهداری غربی سبب شد تا در سدههای بعد از دورهء اکتشاف دریایی(و به ویژه در عصر جهانیسازی کنونی)،به تدریج نظام اقتصاد سنتی شرق نابود و به صورت حاشیهای از نظام سرمایهداری بین المللی درآورده شود.
خلیج فارس، پرتغال، استعمارگران اروپایی،اقتصاد سنتی شرق، اقتصاد بورژوازی غرب
(*)عضو هیئت علمی بنیاد دایرة المعارف اسلامی
دورهء صفویه،از نظر سیاسی،اقتصادی و فرهنگی،در دورهای از تاریخ ایران قرار میگیرد که سرآغاز تحولاتی نوین است؛در این دوره پیدایش حکومت مرکزی،برقراری مذهب رسمی،سرمایهگذاری دولتی در فراهم کردن زیربناهای ضروری در تجارت کالا و ساخت کاروانسراها،جادهها و پلهای ارتباطی و برقراری امنیت عمومی،پیدایش مانوفاکتورهای محلی و منطقهای در مقیاس وسیع،سازمان دادن پایههای وحدت اعتقادی و باورهای ملی با عرضهء مذهب تشیع و پایهریزی حوزهها و تدارک لازم برای تقویت و توضیح و استقرار بنیانی آن،ورود به دوران تازهای از مناسبات اجتماعی و بنیانگذاری و بازساخت هویت ملی را ممکن کرد و استقرار آن به صورت یکی از مهمترین عوامل شکلدهندهء تحولات نظام اقتصادی ملی و کشوری درآمد.
از سوی دیگر،همزمانی دوران صفویه با بروز آثار و نتایج تغییر و تحولات سیاسی و اقتصادی ناشی از رشد ساختار بورژوازی در اروپا،از جمله نیاز به اکتشاف جغرافیایی و یافتن بازارهای نو برای صادر کردن مازاد تولید و پیدایش استعمار و در نهایت حضور پرتغالیها در اقیانوس هند و منطقهء خلیج فارس و جزیرهء هرموز سبب ایجاد تغییر در مناسبات اقتصادی و حتی تسریع تحولات اجتماعی ایران و رشد احساسات ملی شد.به دلایل گوناگون میتوان دوران ظهور صفویه را در ایران،ابتدای عصر رویارویی ناسیونالیسم اولیهء ایرانی با قدرتهای بین المللی دانست.در عصر صفوی و با حضور پرتغالیها و به ویژه آلفونسو دو آلبوکرک،دو نظام و رویکرد اقتصاد سنتی شرق و اقتصاد بورژوازی غرب-بدون مبادلهء تجربهها و توافقها-رو در روی یکدیگر قرار گرفت که به دلیل برتری نظامی نیروهای پرتغالی این رویارویی به سود پرتغالیها پایان یافت.از زمان ورود آلبوکرک به خلیج فارس تا عصر شاه عباس اول،پرتغالیها با برتری نظامی بهتدریج گسترهء تجارت دریایی را در منطقهء خلیج فارس در اختیار گرفتند و به دنبال برخوردها و جنگهای گوناگون،کانونهای تجاری بومی این حوزه را نابود کردند.بدین لحاظ،در این مقطع،رویکرد و شیوهء فعالیت تجاری پرتغالیها به صورت استعماری،بر ساختار تجارت سنتی منطقهء خلیج فارس اثر گذاشت و مناسبات اقتصادی بومی حاکم را دگرگون ساخت.حضور پرتغالیها در خلیج فارس و فعالیتهای سیاسی،اقتصادی و مذهبی آنها در این منطقه،نقطهء آغاز رویارویی مناسبات اقتصاد سنتی ایران و اقتصاد بورژوازی غرب با یکدیگر است که در ادامه پیامد و تأثیر این تقابل در ابعاد سیاسی و اقتصادی بررسی میشود.
در مهرماه 1325 شورشهاي
برنامهريزي شدهاي از سوي ايل قشقائي در شهرهاي جنوبي كشور به وقوع پيوست،
بعضي پادگانها خلع سلاح شدند و دولت قوامالسلطنه براي تن دادن به
خواستههاي شورشيان كه خود مختاري، برگزاري انتخابات مستقل در جنوب، تفويض
اداره امور لشكري و كشوري به استان فارس و... بود تحت فشار قرار گرفت. مظفر
فيروز معاون سياسي و پارلماني نخستوزير در مصاحبهاي اظهار داشت كه در
آشوبهاي جنوب عوامل بيگانه نيز دست داشتهاند. دولت ايران نيز رسماً از
دولت انگلستان خواست تا سه نفر از كارمندان سفارت انگليس در تهران يعني
شارل آلن ترات كنسول انگليس در اهواز كلنل اندروود كارشناس نظامي در امور
عشايري وگالت كنسول انگليس در اصفهان كه در تحريك طوايف فعاليتهاي
گستردهاي داشتند به انگلستان فراخوانده شوند. دولت انگلستان هرگونه دخالت و
شركت مأمورين انگليسي را در توطئه جنوب تكذيب كرد و وزارت خارجه انگليس به
سفير خود در تهران دستور داد تا از دولت ايران بخواهد كه چنانچه مداركي
دال بر شركت اين مأموران در توطئه دارد ارائه نمايد. اما دولت ايران بدون
ارائه مدارك و شواهدي اصرار داشت تا مأموران نامبرده فراخوانده شوند. بوين
در روزهاي 16 و 22 اكتبر در طي بيانات خود در مجلس عوام انگليس هرگونه
دخالت مأمورين انگليس در امور داخلي ايران را تكذيب كرده و اعلام داشت كه
درخواست ايران براي فراخواندن اين مأمورين براي دولت انگلستان قابل قبول
نيست چه آنها در توطئه جنوب دخالت و فعاليتي نداشته و فراخواندن آنان تائيد
ادعاي ايران تلقي خواهد گرديد.
آيا حقيقتاً انگليسيها در غائله جنوب
دست داشتند؟ اين سئوالي است كه پاسخ درستي به آن داده نشد و در آن زمان نيز
به درستي روشن نگرديد كه انگليسيها چه نقشي در ماجراي جنوب داشتند. البته
بعضي اتهامات به مأمورين انگليسي داده شد و دولت ايران نيز رسماً خواستار
خروج سه تن از مأموران انگليسي از ايران شد، ولي پس از انكار و تكذيب دولت
انگليس، دولت ايران نيز مسئله را دنبال نكرد. تاس خبرگزاري رسمي شوروي به
نقل از روزنامه ايران ما گزارش داده بود كه انگليسيها قبايل جنوب را مسلح
كردهاند. تاس همچنين گزارش داد كه كلنل اندروود اسلحه و مهمات را در
اختيار روساي قبايل قرار داده است. سفارت انگليس در تهران و وزارت امور
خارجه بريتانيا گزارش تاس و خبر روزنامه ايران ما را تكذيب نكردند ولي
زماني كه راديو مسكو نيز گزارش خبرگزاري تاس را پخش كرد، وزارت خارجه
انگلستان پخش اسلحه ميان رؤساي قبايل جنوب توسط مأمورين انگليسي را تكذيب
نمود. سرريدر بولارد كه تا سال 1946 سفير انگلستان در تهران بود بعداً در
كتاب خود در اين باره نوشت: «از آنجائيكه دولت انگلستان مايل بود تا دولت
ايران مستقل و مقتدر باشد بنابراين از استفاده از قبايل بر عليه دولت ايران
خودداري ميكرد.»
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی گفت: کتابهایی که در 33 سال
گذشته با موضوع خلیج فارس چاپ و انتشار یافته اند تحت عنوان 'کتاب سال خلیج
فارس' جمع آوری و بصورت یک کتاب مستقل منتشر خواهد شد.
به گزارش پایگاه
اطلاع رسانی دولت به نقل از ایرنا،' سید محمد حسینی' در آخرین نشست سال
جاری شورای سیاستگذاری جشنواره بین المللی خلیج فارس که در محل این
وزارتخانه برگزار شد، با اعلام این خبر، بر پیگیری و استمرار اقدامات انجام
شده در دوره های گذشته تاکید کرد.
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی در این نشست همچنین بر ضرورت تمرکز فعالیت ها؛ پرهیز از موازی کاری دستگاه های اجرایی، ساماندهی و همکاری بین بخشی و فعال شدن دبیرخانه دائمی جشنواره تاکید کرد.
در این نشست اعلام شد : هشت هزار اثر و 300 مقاله علمی از سراسر جهان به دبیرخانه جشنواره رسید و 41 عنوان کتاب با موضوع جشنواره در سال 90 منتشر شده است.
همچنین 3 هزار و 560 کتاب مورد داوری قرار گرفت و مقرر شد که از چهار کتاب جدید نیز رونمایی شود.
راه اندازی کتابخانه تخصصی ، خانه فرهنگ دیجیتال ، ایجاد فروشگاه الکترونیکی برای آثار رسیده ، تهیه و شبیه سازی نرم افزار بازدید از خلیج فارس، ایجاد دبیرخانه مجازی جشنواره از جمله مصوبات این نشست بود.
فعال کردن دبیرخانه دائمی در اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی هرمزگان، انتخاب شعاری ویژه و متناسب با موضوع جشنواره، برنامه ریزی برای مشارکت گسترده و فعال ایرانیان خارج از کشور ،تاکید بر برگزاری نمایشگاه صنایع دستی، تجلیل از تولیدکنندگان بازی رایانه ای میر مهنا، برگزاری مسابقات جام خلیج فارس از سوی وزارت ورزش و جوانان، اجرای سمفونی خلیج فارس و تشکیل انجمن دوستداران خلیج فارس از دیگر مصوبات نشست شورای سیاستگذاری جشنواره بین المللی خلیج فارس بود.
همچنین در این نشست که با حضور استاندار هرمزگان، نمایندگان مجلس شورای اسلامی و مدیران دستگاه های اجرایی برگزار شد، تهیه فیلمنامه و ساخت فیلم در رابطه با خلیج فارس نیز مورد بررسی قرار گرفت.
چاپ شده در مجله: تاریخ روابط خارجی » پاییز 1387 - شماره 36
حضور فرانسه در خلیج فارس پس از غلبهء دولتهای استعمارگر اروپایی چون پرتغال،هلند و انگلستان آغاز شد و این کشور بیشتر به روابط بازرگانی توجه داشت. فرانسویان در رقابت تجاری با انگلستان،هلند و آلمان،حضور خود را در سواحل و بنادر خلیج فارس حفظ کردند و با کمک مبلغان مذهبی کارملیت(کارمس،کارم)در برههای از زمان و با فرستادن کنسولها و هیئتهای دیگر کوشیدند در بنادر خلیج فارس جایگاهی به دست آورند.کنسولگریهای فرانسه در بوشهر،بندرعباس و بصره بر امور بازرگانی و تجارت دریایی آنها نظارت داشت اما ناوگانهای فرانسوی هرگز نتوانستند با ناوگانهای انگلیسی هماوردی کنند و ازاینرو گاهی کالاهای خود را با کشتیهای انگلیسی حمل میکردند.در این نوشتار نقش فرانسه در خلیج فارس و اهداف آن کشور بررسی میشود.
خلیج فارس،فرانسه،بوشهر،بندرعباس،تجارت دریایی
(*)عضو هیئت علمی گروه تاریخ دانشگاه زاهدان
جهانی که پس از قرون وسطی پدید آمد روابط خود را بر پایهء قدرت نظامی بنیان گذارد و آنگاه به تجارت روی کرد.
تنها عاملی که ممکن بود منجر به تمرکز قدرت شود،پیشرفت غیر منتظره تکنولوژی سلاح آتشین به وسیله یک کشور بود که تمام مخالفین در برابرش شکست میخوردند یا بشدت وحشتزده میشدند(کندی،1369 ص 77).
چین،ژاپن و عثمانی از کشورهایی هستند که با در اختیار داشتن باروت بر رقیبان و دشمنان خود غلبه کردند.اروپا از اواخر قرون وسطی در صنعت پیشرفت کرد.بوچانان وضعیت اجتماعی را که سبب ایجاد انقلاب در سدهء هجدهم شد،همانند مقدمهء انقلاب صنعتی قرون وسطی میداند با این تفاوت که در قرون وسطی این وضعیت با موانعی روبهرو بود.در هر حال در زمینهء جنگافزار،نجوم،پزشکی و علوم ریاضی پیشرفتهایی ایجاد شد(گمپل،1374:205-210).
آنچه سبب سروری و تسلط اروپاییها از سدهء شانزدهم به بعد شد پیشرفت در علوم و فنون دریانوردی و کشتیرانی بود.آنها از این راه بر دریاها مسلط شدند و اسباب و لوازم سلطهء خود را بر جهان فراهم کردند.کندی بر این باور است که:
توسعه و ساخت کشتیهای بادبانی مسلح و قابل مسافرت به راههای دور، طلایهدار پیشرفت اساسی اروپا در جهان بود(1369،ص 83).
میراث مکتوب- کتاب چشم اندازهایی از جاده ابریشم دریایی از خلیج فارس تا
دریای شرقی چین(رالف کاوز) مجموعه 13 مقاله شامل بررسی های تازه ای در این
باره است.
ویراستار در دیباچه کتاب آورده است:«امروزه این تصویر قدیمی که بهره برداری
از دریاها، نخستین بار تنها توسط کشورگشایی های استعماری اروپایی در اواخر
قرن پانزدهم میلادی صورت گرفته، کاملاً مردود شده، بلکه اکنون روشن است که
اروپائیان بیش از این که خود خالق ابتکارهای نویی در این عرصه باشند، از
ساختارها و امکانات موجود که قدمتهای دراز پیش از آن در منطقه اقیانوس هند
وجود داشته و شناخته شده بود، استفاده کرده اند؟
صرف نظر از جاده ابریشم زمینی که از بخشی از سرزمین ایران عبور می کرد،
جاده ابریشم دریایی نیز در حیات اقتصادی جهان شرق، نقش منحصر به فردی داشته
که از خلیج فارس گذشته، مبالات سیاسی، اقتصادی و فرهنگی کشورهای واقع در
مسیر چنین به ایران را تحت تاثیر قرار می داد. این برداشت که اقیانوس هند
را به عنوان یک میانجی در فضای ارتباطی معرفی کند، در این کتاب مورد توجه
پژوهشگران قرار گرفته است.
گفتنی است رالف کاوز متولد 1953 آلمان، از متخصصان شناخته شده در محافل
آکادمیک وابسته به شرق شناس و از جمله ایران شناسی و چین شناسی است. وی
همچنین هنرجوی برجسته موسسه ایران شناسی آکادمی علوم اتریش در وین است.
برخی از آثار او عبارتند از دو کتاب:1-سلسله مینگ و تیموریان و روابط سیاسی
اجتماعی آنان 2-اسلام در چین و مقاله تجارت دریایی کیش در دوره مغولان.
- آثار ارسالی حتما می بایست بر روی یک طرف کاغذ A4 بصورت تایپ شده همراه با اعراب گذاری به دبیرخانه ارسال گردد
- درج کامل مشخصات شناسنامه ای همراه با آدرس دقیق پستی و شماره تلفن برای دارندگان اثر الزامی است .
- از هر شاعر حداکثر 3 اثر در هر بخش پذیرفته می شود (آثار ارسالی لزوما در جشنواره های قبلی قرائت نشده باشند)
- انتخاب برگزیدگان و قرائت اشعار بر عهده هیأت داوران جشنواره می باشد .
- به کلیه شاعران شرکت کننده لوح یادمان و هدایای فرهنگی جشنواره تعلق خواهد گرفت .
تقویم اجرایی جشنواره :
آخرین مهلت ارسال آثار : 91/01/25
زمان برگزاری : نیمه اول اردیبهشت ماه 91
آدرس دبیرخانه جشنواره :
استان بوشهر – بندر دیلم – بلوار ورودی سیدحسن نصراله – مجتمع فرهنگی پیامبر اعظم (ص) انجمن شعر و ادب اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی
تلفکس : 09383943713 - 0460 – 4240450 0772 پست الکترونیک :
Ershad.dilam@yahoo.com
اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی خوزستان با همکاری اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی و انجمن شعر هندیجان ، با تکیه برعنایات پروردگار متعال ، به منظور بستر سازی جهت خلق آثار بدیع و ماندگار در زمینه ی مسائل ملی و عقیدتی و در حیث پاسداشت حرمت خون شهدا که با نثار جان خویش از وجب به وجب ایران اسلامی حمایت نمودند و همچنین ارج نهادن به هنر هنرمندان متعهد "دومین کنگره ملی شعر خلیج فارس" را برگزار می نماید .
4 – از طریق فاکس به شماره 06524220516
زمان بندی :
مهلت ارسال آثار : 15 فروردین 1391
زمان برگزاری :اردیبهشت ماه 1391
نقشه والدسیمولر در نقشه والدسیمولر که توسط نقشهنگار آلمانی با نام مارتین والدسیمولر ترسیم شده است، نام خلیج فارس به وضوح مشخص شدهاست. این نقشه در آوریل ۱۵۰۷ میلادی منتشر شدهاست.
نقشه والدسیمولر
مهروبان بندری از دل تاریخ
آنچه در ادامه میخوانید بخشی از سفرنامه ناصرخسرو است درباره جایی که بندری تاریخی در حوزه خلیجفارس محسوب میشود.
در حال حاضر کارشناسان میراثفرهنگی و به ویژه پژوهشگران و کاوشگران آن در قالب فعالیت پایگاه خلیج فارس درحال تدارک برنامههایی برای شناسایی راز و رمزهای باقیمانده از این بندر هستند. بندر قدیمی مهروبان در 24 کیلومتری شمال بندر دیلم کنونی در استان بوشهر واقع است. آثار و خرابه های این بندر هم اکنون در محلی به نام «تل امامزاده» مشهود است.
«و از آنجا به شهر مهروبان رسیدیم. شهری بزرگ است بر لب دریا نهاده، بر جانب شرقی، و بازارهای بزرگ دارد و جامعی نیکو. اما آب ایشان از باران بود و غیراز آب باران چاه و کاریز نبود که آب شیرین دهد. ایشان را حوضها و آبگیرها باشد، که هرگز تنگی آب 1 نبود. و رد آنجا سه کاروانسرای بزرگ ساختهاند، هر یک از آن، چون حصاری است محکم و عالی. و در مسجد آدینه آنجا، برمنبر، نام یعقوبلیث دیدم نوشته.
پرسیدم از یکی که حال چگونه بوده است؟ گفت که یعقوبلیث تا این شهر گرفته بود و لیکن دیگر هیچ امیر خراسان را آن قوت نبودهاست.
و در این تاریخ که من آنجا رسیدم، این شهر به دست پسران باکالیجار بود که ملک پارس بود. و خواربار یعنی ماکول این شهر از شهرها و ولایتها برند که آنجا بجز ماهی چیزی نباشد. و این شهر باجگاهی است و کشتیبندان2. و چون از آن جا به جانب جنوب بر کنار دریا بروند، ناحیت توه 3 و کازرون باشد. و من در این شهر مهروبان بماندم، به سبب آنکه گفتند راهها ناایمن است، از آنکه پسران باکالیجار را با هم جنگ و خصومت بود. و هر یک سری میکشیدند 4. و ملک مشوش گشته بود.
گفتند به ارجان مردی بزرگ است و فاضل و او را شیخ سدید محمد بن عبدالملک
گویند. چون این سخن از بس که از مقام در آن شهر ملول شدهبودم، رقعهای
نوشتم بدو و احوال خود اعلام نمودم و التماس کردم که مرا از این شهر به
موضعی رساند که ایمن باشد. چون رقعه بفرستادم، روز سیوم، سی مرد پیاده
دیدم همه با سلاح به نزدیک من آمدند و گفتند: شیخ ما را فرستاده است تا در
خدمت تو به ارجان رویم. و ما را به دلداری به ارجان بردند.»
پینوشت:
1 - کم آبی
2 - بندر یا مینا، یعنی جایی که کشتیهای زیاد آنجا ببندند
3 - ظاهرا همان توز است
4 - سر کشی و طغیان میکردند
يکي از ديدنيهاي شهر بندرعباس که معمول ديگر شهرهاي ايران نيست معبد هندوها است که توجه گردشگران را به خود جلب ميکند. اين معبد که در حال حاضر در يکي از خيابانهاي اصلي شهر بندرعباس واقع شده است، در سال 1310ه ق در زمان حکومت محمدحسن خان مافي سعدالملک حاکم بندرعباس ساخته شده است. احداث اين معبد علاوه بر رفع نياز مذهبي هندوهايي که در اين شهر براي تجارت ميآمدند، نشان ازارتباط فرهنگي ايران و هند در آن زمان دارد.
ساختمان اين بنا اتاقي چهارگوش است که با گچبري و مقرنسکاري تزئين شده، در اطراف اتاق مرکزي راهروهايي دورتا دور قرار گرفته است که زوّار بتوانند دور آن طواف و زيارت کنند در داخل راهروها حجرههاي کوچکي واقع شده است که طلاب هندو براي تحصيل دين برهمني درآن زندگي ميکردهاند. اتاقها داراي نقاشيهاي مذهبي است که تقريباً همه آنها به مرور زمان از بين رفتهاند ولي يکي از آنها که نسبتاً خوب باقي مانده خداي فلوت زن معروف به «کريشنا» است. در اتاقها طاقچههايي با آيينه وجود دارد که بر روي آن بتهاي خود را قرار ميدادهاند. در حال حاضر هيچ بتي در اين ساختمان ديده نميشود. قسمت جنوبي اتاق مرکزي اتاقي دارد که در آن آتشداني وجود دارد که احتمالاً براي مراسم آئيني اين دين بوده است.
گنبد بسيار زيباي اين معبد برگرفته از هنرمعماري هند است و تزئينات آئين هندو را دارد. بر روي اين گنبد 72 برجک قراردارد و در وسط آن ميلهاي بزرگ قرار گرفته که نشان از محور زمين و آسمان دارد.
اين بنا پس از مهاجرت هندوها از بندرعباس متأسفانه رو به خرابي گذاشته است، گرچه چندين مرتبه توسط ميراث فرهنگي مرمت شده وضعيت ولي همچنان به لحاظ وضعيت آب وهوايي احتياج به رسيدگي دائم دارد. محوطه اين بنا بسيار تميز و مرتب است.
منبع: WWW.iichs.org
بندرعباس - خبرگزاری مهر: نوروز صیادان جشنی کهن در میان ساحل نشینان جنوب است که هرساله در روستای سلخ جزیره قشم برگزار می شود و اهالی بسیاری از ساکنان ایران را به آنجا می کشاند.
به گزارش خبرنگار مهر در بندرعباس، ساکنان دریا همیشه روزیشان را از دریا می گیرند، کارشان صیادی است و دیرزمانی است که با دریا اجین شدهاند. دریا را مانند پدری بزرگ کرامت می نهند و به پاس بخشندگی و سخاوتش برایش شکرگزاری می کنند.
سرزمین ایران با توجه به گوناگونی زیستگاههایش رسومات واعیاد زیادی را به خود دیده شاید جشن نوروز صیادان یکی از زیباترین مراسمات ایران زمین باشد که ساکنان دریا آن را هنوز ارج می نهند و شکرگزار نعمت عظیم الهی هستند.
اهالی روستای سلخ جزیره قشم در روز نوروز صیادان که هرساله در 29 تیر ماه برگزار می شود هرگونه صید را تعطیل می کنند و به جشن و پایکوبی همراه با شنا و آب تنی در کنار ساحل می گذرانند. این روز برای خود آداب و رسوماتی دارد که در چند سال پیش تمامی اهالی ساحل نشینان خلیج فارس آن را اجرا می کردند اما امروزه تنها سلخیها هستند که در 100 کیلومتری جنوب قشم به این رسم کهن وفادار ماندهاند.
مردم این روستا بر این باورند که نوروز صیاد روز زاد و ولد ماهیان و باروری دریاست به همین خاطر در آن هیچ لنچ و قایقی به دریا نمی رود و اگر برود از تور و قلاب خبری نیست.
آغاز سرخ نوروز صیادان
آغاز روز نوروز از برآمدن خورشید شروع و تا پایان شب ادامه دارد. برای شروع این مراسم اهالی روستا گوسفندان خود را از آغل بیرون آورده و با خاک سرخ یا به زبان محلی (گلک) به پیشانی دامهای خود می زنند. این خاک از جزیره هرمز آورده شده که برای اهالی جنوب مصارف زیادی دارد. این لکه سرخ نشان از شروع مراسم دارد و آنها بر این باورند که مالیدن گلک روی پیشانی حیوانات دامها را از بیماری نگه می دارد و مالیدن آن بر روی درختها و نخلها باعث می شود تا محصول بهتر و خرمای شیرینتری بدهد.
این گلک مالی تنها برای دامها و درختان نیست بلکه این رسم به خانهها هم کشیده می شود، سلخیها درهای خانههای خود را با خاک سرخ نقاشی می کنند. البته اغلب آن با همان گلک کلمه یا الله را به باور اینکه رزق و روزی حلال پا به خانهشان بگذارد می نویسند.
گلک مالی مرحله دیگری هم دارد که به آن "لوین خوانی" می گویند و به نوعی نوروزخوانی سلخیها است که به وسیله یکی از اهالی پیر روستا انجام می شود. بچههای روستا گوسفندها و بره ها را گوشه خانه جمع می کنند تا لوین خوان با لهجه سلخی دعایش را بخواند و به حیوانات خانگی و درختها فوت کند، با رفتن پیرمرد مرحله بعدی شروع می شود.
تن به آب زدن به نیت سلامتی
سلخیها بر این باورند که همه آبهای معدنی دنیا سرانجام به دریا می ریزد و برای همین باید تن به آب زد تا بیماری از بدن دور شود و تا نوروز آینده در سلامت ماند. در این مرحله همگی مشغول آبتنی و شادی و سرور در دریا می شوند. در این روز پیرزنان نان دریایی می پزند. برخلاف تمام ایرانیان که در شب نوروز ماهی می خورند اهالی این روستا در این روز که موسوم به نوروز صیادان است ماهی و خوراک دریایی نمی خورند. یکی از خوردنیهای این روز نان محلی است که در آرد آن از ماهی پودر شده استفاده و رویش گلک مالیده اند.
در نزدیکی ظهر روستانشینان خلیج فارس برای خواندن نماز و استراحت ساحل را به سوی خانه ترک می کنند. آنها ساعتی زیر بادگیری می آسایند و بعد از نماز عصر به ساحل می آیند و جشن می گیرند و در آخر شب برای دید و بازدید نوروزی به خانه یکدیگر می روند.
گاه شماری صیادی و نوروز
این وبلاگ با همکاری فارغ التحصیلان رشته ی مطالعات خلیج فارس دانشگاه تهران و با هدف فراهم نمودن پایگاهی جهت اطلاع رسانی، جمع آوری مطالب مستند و علمی و نیز ایجاد بانک مقالات، مدارک، نقشه و اسناد در زمینه خلیج فارس راه اندازی شده است.