بازتاب دکترين نيکسون بر منطقه خليج فارس و سياست خارجي محمدرضا پهلوي

محمدجعفر چمنکار

نيکسون، پس از نشستن بر کرسي رياست جمهوري ايالات متحده سلاح قاطع خود را در برخورد با حوادث بحران‌زايي که امريکا را به مخاطره افکنده بود، سياست خارجي منطقي قرار داد. به گفته کيسينجر وزير امور خارجه، وي سياست خارجي را عنصر کليدي در رفع مشکلات مي‌دانست. ¹ نيکسون به هنگام مسافرت خود به کشورهاي آسيايي، در 25 ژوئيه 1969م در پايگاه نظامي امريکا در جزيره گوام از اقيانوس آرام طي سخناني، راهبرد نوين سياست خارجي خود را مطرح کرد. اين راهبرد، اصطلاحاً با عناوين دکترين نيکسون، دکترين نيکسون ـ کيسينجر، نظريه مشارکت ملي و يا نظريه جايگزيني مورد بررسي قرار گرفته است.

 

مهم‌ترين مباني فکري و اصول اين دکترين بر موارد ذيل استوار بود:

1. رعايت کليه تعهدات کشورهاي همپيمان از سوي امريکا

بر اين اساس، امريکا به تمامي قراردادها و پيمان‌هاي نظامي و اقتصادي پيشين با دولت‌هاي متحد، پايبند بود. نيکسون اين اصل را در سخنراني خود در جزيره گوام مطرح کرد و سپس در گزارش سياست خارجي خود در 18 فوريه 1970 بر آن تأکيد ورزيد. ²

 

مايک مانسفيلد ــ رهبر اکثريت مجلس سنا ــ در اين باره گفت: «تا آنجا که به آسيايي‌ها مربوط شود، امريکا به تعهدات خود پايبند خواهد بود». همچنين، وزير دفاع امريکا در توضيحي به کميته بودجه مجلس نمايندگان گفت: «آسيايي‌ها، بدون کمک‌هاي فني ما توان مقاومت ندارند و ما بايد سهم همکاري خود را بپردازيم». ³

 

2. تأمين پوشش اتمي براي متحدان يا کشوري که موجوديتش به منافع حياتي و امنيت امريکا بستگي دارد.

نيکسون در اين مورد مي‌گويد: «امريکا يک سپر دفاعي براي متحدانش که ادامه حيات آنان براي امنيت امريکا و جهان مهم و ضروري است، در برابر يک حکومت هسته‌اي ايجاد خواهد کرد». ⁴

 

3. کمک نظامي بر پايه تعهدات قبلي براي رويارويي با هر گونه تجاوز، به شرط آنکه کشورهاي مورد تجاوز، مسئوليت اصلي دفاع را بپذيرند. ⁵

 

اين اصل از مهم‌ترين اصول دکترين نيکسون بود که ساختار سياست خارجي آينده امريکا را در مناطق مختلف جهان، به ويژه خليج فارس ترسيم کرد.

 

دکترين نيکسون به صراحت اعلام داشت که امريکا به دولت‌هايي که با خطر روبرو هستند، کمک خواهد کرد و ابزار نظامي لازم را در اختيار آنان خواهند گذاشت. البته اگر ملل ياد شده، خواهان پذيرش مسئوليت تدارک اوليه نيروي انساني لازم براي دفاع خودشان باشند. «ما مي‌توانيم با تأمين کمک‌هاي نظامي و اقتصادي به دوستانمان، کاري کنيم که بتوانند از خويشتن دفاع کنند، بدون آنکه در فکر به دوش کشيدن بار جنگ براي آنها باشيم.» ⁶

 

الف. سياست دو ستون

خلاء قدرت در خليج فارس، نخستين ميدان آزمايش جدي را براي نظريه نيکسون پديد آورد. دولت امريکا با درک اوضاع جهاني، در مورد مسائل خليج فارس دو نکته اساسي را مورد توجه قرار داد:

1. احتمال به مخاطره افتادن منافع جهان غرب

2. عدم امکان دخالت مستقيم به عنوان نيروي جايگزين

بنابراين، سياستمداران امريکا با شروع زمزمه‌هاي خروج انگلستان از خليج فارس، بر همکاري‌هاي منطقه‌اي تأکيد ورزيدند.

ادامه نوشته

كشف جاندار دريايي جديد در خليج فارس

عضو هيات علمي پژوهشگاه ملي اقيانوس‎شناسي و علوم جوي از كشف يك جنس جديد و يك گونه جديد از كرم‎هاي پهن آزادزي، در آب‎هاي خليج فارس خبر داد. دكتر عبدالوهاب مقصودلو در گفت وگو با در اين باره اظهار كرد: يك جنس جديد به نام Persica qeshmensis و همچنين گونه‎اي جديد از كرم‎هاي پهن آزادزي به نام Discocelis persica، به تازگي در آب‎هاي خليج فارس توصيف و گزارش شده است. مقصود‎لو افزود: كشف اين جنس و گونه جديد در پژوهش رساله دكتري در رشته بيوسيستماتيك (رده بندي زيستي) جانوري دانشگاه تهران همراه با همكاري دكتر حسن رحيميان (استاد راهنماي گروه جانور‎شناسي دانشگاه تهران) گزارش و در شماره 3683 مجله Zootaza چاپ شده است.
    وي اضافه كرد: كميسيون بين‎المللي نام‎گذاري جانوران (ICZN) تنها مرجع بين‎المللي در زمينه نام‎گذاري و استفاده صحيح از نام‎هاي علمي در خصوص جانوران است يعني زماني كه محققاني در نقاط مختلف دنيا، در محيط‎هاي خشكي و دريا با موجود زنده جديدي روبه رو شوند، لازم است تا از قوانين اين كميسيون در نام‎گذاري كشف جديد خود استفاده كنند.
    مقصودلو با اشاره به ارزش تحقيقاتي اين كشف، تصريح كرد: نام اين گونه جديد كه خليج‎فارس را به همراه دارد هميشه در متون زيست‎شناسي و علمي و همچنين حافظه داخلي و خارجي جهانيان به جا خواهد ماند و شيطنت‎هاي سياسي برخي كشورهاي خليج‎فارس نيز قادر نخواهد بود بندهاي نظام‎نامه بين‎المللي نام‎گذاري جانوران (ICZN) را وادار به تغيير اين نام‎ها كند. از اين پس، اين جاندار در هر جاي آب‎هاي دريايي اين كره خاكي يافت شود، نام خليج فارس را به همراه خواهد داشت.
    وي گزارش و توصيف جنس جديد Persica كه همان عزيزان است را مهم‎تر از گونه جديد عنوان كرد و گفت: اين گونه جديد از اين جنس با نامPersica qeshmensis گزارش و در شماره جديد مجله Journal of Natural Histor چاپ خواهد شد.
    وي افزود: اين نمونه جديد جانوري علاوه‎بر آن‎كه نام خليج فارس و جزيره قشم را در متون علمي جهاني يدك مي‎كشد؛ به علت دارا بودن رتبه تاكسونوميك (رده بندي علمي) بالاتر، دامنه وسيع‎تري از نمونه‎هاي جانوري در شاخه كرم‎هاي پهن را شامل خواهد شد كه در صورت شناسايي گونه‎هاي مربوط به اين جنس در نقاط مختلف دنيا، نام خليج فارس روي آن‎ها باقي خواهد ماند.مقصودلو همچنين گفت: با توجه به پراكنش و فراواني اين جنس در نقاط مختلف، احتمال حضور گونه‎هاي ديگر اين جنس در آب‎هاي جنوبي خليج فارس (سواحل كشورهاي عربي) بسيار زياد بوده و آن‎ها ناچارند پس از شناسايي گونه‎هاي جديد اين جنس، نام Persica (پرسيكا) را در ابتداي نمونه‎هاي شناسايي شده خود بياورند.وي اظهار كرد: گونه‎هاي ناشناخته جانوري و گياهي خليج فارس ممكن است به وسيله محققان ايراني كشف و توصيف و نام خليج هميشه فارس را به همراه داشته باشد يا از سوي خيل عظيم محققان خارجي (عمده استراليايي) در كشورهاي عربي حاشيه خليج فارس، توصيف و نامي را به خود اختصاص دهند كه اين عمل به طور قطع بر صاحبان بر حق خليج فارس خوشايند نخواهد بود.مقصودلو گفت: زمان آن فرا رسيده است تا به جاي تكيه بر اسناد تاريخي و بر حق گذشته در زمينه نام زيباي خليج فارس بامستندات علمي و بر اساس نظام نام هاي جهاني و غير قابل تغيير اين نام را براي آيندگان حفظ و در حافظه علمي محققان ثبت كنيم.
    
   
 روزنامه ايران، شماره 5429 به تاريخ 14/5/92

200 ميليارد تومان هزينه براي احداث پل خليج فارس

تاكنون حدود 200 ميليارد تومان براي احداث پل خليج فارس هزينه شده، پلي كه احيا كننده جاده آبي ابريشم و رونق تجارت است.به گزارش بانك سپه، دكتر پاشايي فام با تاكيد بر اهميت اطلاع رساني و نقش موثر اهالي رسانه در فضاسازي مثبت و فراهم كردن شرايط لازم جهت اجرايي شدن برنامه ها، به طرحهاي بزرگي از جمله احداث پل خليج فارس، ايجاد مخازن نفتي، ايجاد ظرفيتهاي جديد استخراج نفت كه توسط نخستين بانك ايراني در كشور ايجاد شده، اشاره كرد.
    وي در ادامه به طرح بهسازي بافتهاي فرسوده اشاره كرد و گفت: بانك سپه در كنار كارهاي بزرگي همچون پروژه هاي استراتژيك نيرو گاهي، معدني و... در اعطاي تسهيلات به بافتهاي فرسوده نيز پرونده درخشاني دارد به طوري كه 3 برابر سهم ابلاغي توسط دولت به اين بافتها، تسهيلات پرداخت كرده و از اين طريق 30 هزار واحد از اين بافتهاي فرسوده، نوسازي شده است.
    پاشايي فام در خصوص نقش موثر بانك سپه در پروژه بسيار بزرگ و مهم احداث پل خليج فارس اظهارداشت: حدود 60 سال است كه قصد اتصال جزيره قشم به سرزمين اصلي وجود داشت ولي بنا بر مشكلاتي اين مسئله محقق نمي شد.
    دكتر پاشايي فام با بيان اينكه اين اتصال نيازمند احداث 2 كيلومتر (1800 متر) پل است گفت: از يكسال و نيم پيش براي ساخت اين پل
    برنامه ريزي و تاكنون حدود 200 ميليارد تومان در اين خصوص هزينه صرف شده است.مديرعامل بانك سپه با بيان اينكه احداث اين پل نيازمند سرمايه گذاري 750 ميليون يورويي است گفت: براي افزايش ظرفيت تخليه و بارگيري بنادر كشور و براي تحقق آرزوي 60 ساله كشور براي اتصال جزيره قشم به سرزمين اصلي، قرارداد احداث پل خليج فارس را به مبلغ 100 هزار ميليارد ريال منعقد كرده ايم.وي افزود: از بزرگترين مزيتهاي اتصال قشم به سرزمين اصلي اين است كه در قشم و در جايي كه بانك سپه اين پروژه عظيم را به اجرا درآورده، اسكله كاوه قرار دارد. در اينجا موقعيت به شكلي است كه با فاصله گرفتن 10 تا 20 متر از ساحل مي توان به عمق 17 متري از آب دست يافت كه اين شرايط، بهترين امكان براي پهلو گرفتن كشتي هاي سنگين را فراهم كرده است. دكتر پاشايي فام گفت: با تحقق اين پروژه، ظرفيت ترانزيت كالاها از قشم نسبت به بندرعباس 6 تا 7 برابر مي شود. مديرعامل بانك سپه گفت: با توجه به موقعيت خاص كشور ما، ايجاد پل خليج فارس، پل ارتباطي شمال و جنوب خواهد بود كه خود به نوعي احياي مجدد جاده آبي ابريشم است.
    
    
□
 روزنامه رسالت، شماره 7886 به تاريخ 14/5/92،

آغاز به کار جشنواره رسانه‌های مجازی خلیج فارس و درخواست همکاری از رسانه‌ها

محمدصادق افراسیابی با اعلام خبر آغاز به کار «سومین جشنواره رسانه‌های مجازی خلیج فارس» به خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، گفت: آیین آغاز به کار این جشنواره با شعار «ایران نماد مقامت اسلامی و خلیج فارس نماد مقاومت ملی» و با هدف تبیین شاخصه‌های تولید محتوا در فضای سایبر، چهارشنبه (23 مردادماه) در سالن نشست‌های این اداره‌كل برپا شد.

معاون فرهنگی، مطبوعاتی و اطلاع‌رسانی اداره ‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان تهران افزود: در این مراسم امیدعلی مسعودی، رییس دانشکده ارتباطات دانشگاه سوره، حسن بشیر، استاد ارتباطات دانشگاه امام صادق(ع)، حجت‌الاسلام و المسلمین سعیدرضا عاملی، دانشیار گروه ارتباطات دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران، عفت شریعت، مشاور وزیر ارشاد در امور بانوان و دیگر پژوهشگران و استادان حوزه ارتباطات و رسانه شرکت داشتند.
 
وی ادامه داد: هیات داوران «جشنواره رسانه‌های مجازی خلیج فارس» شامل سعیدرضا عاملی، بیژن نوباوه وطن، حسن بشیر، امیدعلی مسعودی و قاسم فرج‌اللهی از امروز به بررسی 4182 اثر  شامل عکس، خبر، گزارش خبری، فیلم خبری و نماهنگ به زبان‌های فارسی، عربی و انگلیسی پرداختند که از این میان دو هزار و 111 خبر و گزارش و دو هزار و 44 تیتر و لید به دبیرخانه این جشنواره رسیده است. نتیجه این داوری تا 30 مردادماه مشخص می‌شود و شنبه (دوم شهریورماه) نام برگزیدگان این جشنواره با حضور وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی معرفی و از آن‌ها قدردانی خواهد شد.

افراسیابی به رونمایی کتابی در روز پایانی این جشنواره اشاره کرد و گفت: کتاب عکسی که از سوی معاونت آموزشی و پژوهشی خبرگزاری فارس تهیه شده در روز اختتامیه رونمایی خواهد شد و ترجیح می‌دهم اطلاعات بیشتری ندهم تا موضوع جالبی برای مخاطبان باشد.

معاون فرهنگی، مطبوعاتی و اطلاع‌رسانی اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان تهران با بیان دیگر برنامه‌های این جشنواره اظهار کرد: در روزهای برگزاری این همایش، هر روز یک برنامه یا میزگرد با همکاری دیگر رسانه‌ها مانند جام‌جم، شرق، ایسنا،‌ ایلنا و فارس برپا می‌شود. این برنامه‌ها با هماهنگی و اهدای جوایزی از سوی این اداره ‌کل همراه خواهد بود.

وی با تاکید بر حضور ویژه خبرگزاری کتاب در این جشنواره بیان کرد: خبرگزاری کتاب به‌عنوان خبرگزاری فرهنگی در حوزه کتاب‌های مرتبط با خلیج فارس می‌تواند برگزارکننده برنامه‌های ویژه‌ای در این جشنواره باشد که در این زمینه به محمدمهدی انصاری، سردبیر خبرگزاری کتاب ایران و نشریه کتاب هفته پیشنهاد داده شده که منتظر پاسخ از سوی وی برای همکاری هستیم.

افراسیابی در پایان سخنانش گفت: برگزاری میزگردها با حضور کارشناسان باعث شناخت فرصت‌ها و چالش‌های رسانه‌ها درباره خلیج فارس خواهد شد.

ساحل زیبای بندر گناوه

 

 

 

 

گمانه زني ها درباره موجود عجيب الخلقه در خليج فارس

در تاریخ 20 تیرماه 1391 در محل سکوهای گازی پارس جنوبی لاشه موجودی عجیب الخلقه توسط پرسنل دریایی شناورهای مستقر در منطقه کشف شد. موجودی شبیه سفره ماهی، تمساح و یا حتی به اعتقاد برخی‌ها دایناسور که به گفته کارمندان پارس جنوبی؛ بوی تعفن آن از فاصله چند صد متری نیز استشمام می‌شده است.

عبدالرضا کرباسی، معاون محیط زیست دریایی سازمان حفاظت محیط زیست، درباره حقیقت این ماجرا و نوع جانوری که مشاهده شده گفت: تمام حرف‌هایی که در مورد هیولا گفته شده شایعه بوده و این عکس‌ها مربوط به لاشه نهنگی است که حدود یک سال پیش توسط کارمندان پارس جنوبی مشاهده شده است.

وی ادامه داد: بوی تعفن و ظاهر دفرمه این حیوان به دلیل گذشت زمان طولانی از زمان مرگ و تجزیه شدن آن است.

به گفته وی، کارمندان اداره کل محیط زیست منطقه پس از مشاهده‌ی لاشه نهنگ، آن را از آب گرفته و در خاک دفن کرده‌اند و پس از تجزیه کامل گوشت حیوان، استخوان‌ها را از خاک خارج کرده‌ و پس از سر هم بندی مجدد آن را به موزه محیط زیست منطقه منتقل کرده‌اند.

کرباسی در خصوص علت مرگ این نهنگ با بیان اینکه هیچ هیولایی خطرناک تر از انسان نیست افزود: نهنگ‌ها بر اثر آلودگی آب نمی‌میرند بلکه علت مرگ آنها برخورد با شناورهاست. چرا که در حال حاضر ۵۰ هزار شناور کوچک و بزرگ که ۱۷ هزار عدد آن‌ها تانکر نفتی است از تنگه هرمز عبور کرده و با برخورد با این حیوانات باعث مرگ آن‌ها می‌شوند.

منبع: http://rounash.com

تاریخ : ۱۳۹۲/۰۵/۰۸

دبیرخانه دائمی همایش بین‌المللی خلیج فارس و همایش علوم و فنون دریایی تشکیل شد

به گزارش گروه دانشگاه خبرگزاری فارس به نقل از روابط عمومی وزارت علوم، نشست بررسی برگزاری دومین همایش بین‌المللی خلیج فارس و یازدهمین همایش علوم و فنون دریایی کشور با حضور مسئولان دانشگاه خلیج فارس و سازمان هواشناسی کشور در محل دانشگاه خلیج فارس برگزار شد.

بر اساس این گزارش، در این نشست امکانات موجود در دانشگاه خلیج فارس برای برگزاری این دو همایش بررسی شد.

همچنین در این نشست، دانشگاه خلیج فارس به عنوان دبیرخانه دائمی دومین همایش بین‌المللی خلیج فارس و یازدهمین همایش علوم و فنون دریایی کشور انتخاب شد.

شایان ذکر است، دومین همایش بین‌المللی خلیج فارس و یازدهمین همایش علوم و فنون دریایی کشور در روزهای 29 و30 بهمن و یکم اسفندماه امسال برگزار می‌شود.

فراخوان مقاله برای «نخستین همایش ملی گردشگری، جغرافیا و محیط زیست پایدار»

«نخستین همایش ملی گردشگری، جغرافیا و محیط زیست پایدار» در 28 محور اصلی 30 آبان‌ماه 1392 در دانشگاه فنی و حرفه‌ای همدان برپا خواهد شد. دبیرخانه این همایش اعلام کرده علاقه‌مندان می‌توانند در حوزه‌های مختلف گردشگری تا یکم آبان‌ماه برای ارسال مقاله اقدام کنند.

«گردشگری و محیط زیست»، «گردشگری و جغرافیا»، «گردشگری و مدل‌های اقلیمی»، «گردشگری و اکوسیستم‌های آبی و تالابی»، «گردشگری در مناطق حفاظت‌شده، پارک‌های ملی و جنگلی»، «گردشگری در سواحل»، «گردشگری و توسعه پایدار»، «گردشگری شهری»، «گردشگری روستایی»، «گردشگری مذهبی»، «گردشگری فرهنگی»، «گردشگری و موزه‌ها» و «گردشگری و ژئوتوریسم» برخی از محورهای اصلی این همایش به‌شمار می‌روند.

از دیگر محورهای «نخستین همایش ملی گردشگری، جغرافیا و محیط زیست پایدار» می‌توان به «گردشگری الکترونیک»، «گردشگری و اقتصاد»، «گردشگری و امنیت»، «گردشگری و جهانی شدن»، «گردشگری و زنان»، «گردشگری و معماری»، «گردشگری روستایی عشایری»، «تغییرات آب و هوایی و گردشگری»، «نقش صنعت در اداره رشد حمل و نقل و گردشگری»، «آموزش و تورگردانی گردشگری»، «گردشگری و موسیقی‌های محلی»، «گردشگری ادبی»، «گردشگری ورزشی (کوهنوردی، کویرنوردی،‌دوچرخه‌سواری توریستی، اسکی و ...)» و «محورهای ویژه و مرتبط با گردشگری، جغرافیا و محیط زیست پایدار» اشاره کرد.

علاقه‌مندان برای شرکت در این همایش می‌توانند چکیده مقاله را همراه با متن کامل آن تا  یکم آبان‌ماه به دبیرخانه این همایش ارسال کنند، نتایج داوری آثار 12 آبان‌ماه اعلام می‌شود. افرادی که می‌خواهند در این همایش ثبت‌نام کنند نیز تا 18 آبان‌ماه فرصت دارند. تمامی مقاله‌های پذیرفته شده پس از ثبت‌نام نویسندگان در سایت سیویلیکا (CIVILICA) درج و در پایگاه کنسرسیوم محتوای ملی ثبت ملی خواهند شد.

«نخستین همایش ملی گردشگری، جغرافیا و محیط زیست پایدار» 30 آبان‌ماه 1392 در دانشکده شهید مفتح وابسته دانشگاه فنی و حرفه‌ای همدان برگزار می‌شود و علاقه‌مندان می‌توانند برای اطلاعات بیشتر به نشانی اینترنتیhttp://www.iscconferences.ir/464/fa  مراجعه کنند.

«نگاهی به ساختار و کارکرد دوره‌های سیزدهم تا شانزدهم مجلس شورای ملی» در مقالات نشست سوم تاریخ مجلس

مقالات سومین نشست تخصصی تاریخ مجلس تحت عنوان «نگاهی به ساختار و کارکرد مجلس شورای ملی (دوره‌های سیزدهم تا شانزدهم)» منتشر شد.

دکتر علی ططری مدیر مرکز اسناد کتابخانه مجلس در پیشگفتار کتاب نوشته است:

شناخت ویژگی‌های این نهاد نوپای دموکراتیک در ایران و بررسی ساختار و کارکرد آن، امری است که تاکنون مورد کم‌توجّهی واقع شده بود. هنوز بسیاری از ابهامات و پرسش‌ها در باب چیستی وظایف مجلس، شناسایی کارکرد آن و درک شرایط سیاسی، اقتصادی و اجتماعی مربوط بدان از طریق بررسی عملکرد نهاد مجلس در امر مصوّبات، خود امری است که بی‌پاسخ و معطّل مانده است.

البته در بسیاری از حوزه‌های تاریخی، مورّخ متخصّص‌، چنان و چندان که باید پرورش نیافته و این معضل به‌ویژه در حوزة قوة مقنّنه و تاریخ مجلس صدق می‌کند. از این رو، در طی چند سال اخیر، کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی به عنوان بازوی فرهنگیِ قوّة مقنّنه و تنها آرشیو پارلمانی ایران ـ که رسالت سیاست‌گذاری در امر پژوهش و تحقیق دربارة تاریخ قانون‌گذاری در ایران را نیز بر عهده گرفته است ـ سعی داشته ضمن رعایت اولویّت، شفا‌ف‌سازی و اشاعة اطلاعات و مدارک تاریخیِ مورد نیاز مورّخین، به اقدامات عملی در این حوزه دست یازد. تربیت نیروهای مستعد، انتشار مجلاّت تخصّصی، انعقاد قراردادهای پژوهشی، حمایت از برخی تألیفات و تحقیقات مرتبط، برگزاری دوره‌های آموزشی و نشست‌های تخصّصی، ازجمله مهم‌ترین این اقدامات بوده است.

در این خصوص، سه نشست تخصصی تاریخ مجلس، با موضوع کلّی بررسی ادوار مجلس از ابتدا تا پایان دورة شانزدهم و متعاقب آن، چاپ و انتشار صد‌ها مقالة علمی دربارة ساختار و کارکرد مجلس شورای ملّی، امری مهم بود که برای نخستین بار انجام پذیرفت.

مجموعه مقالات حاضر، در پیِ فراخوان دبیرخانة سومین نشست تخصّصی تاریخ مجلس واصل شده و پس از بررسی اعضای کمیتة علمی این نشست، به صورتی که ملاحظه می‌شود، تدوین و ویرایش گردیده و در دسترس علاقه‌مندان قرار گرفته است.

پیش‌گفتار/ علی ططری

گزارشی از سومین نشست تخصّصی تاریخ مجلس (26 اردیبهشت 1391)/ سارا ناطقیان‌فر

مجلس شانزدهم شورای ملّی و ملّی شدن صنعت نفت/ نعمت احمدی‌نسب، یونس صادقی

کالبدشکافی تقابل فراکسیون‌های حزب توده و منفردین در دورة چهاردهم مجلس/ علی اخضری، زهرا حسین هاشمی، مینا معینی

نشریة توفیق و مجالس دورة پهلوی دوم (با تکیه بر مجالس سیزدهم تا شانزدهم شورای ملّی)/ حبیب بابایی

عملکرد مجالس پانزدهم و شانزدهم در قبال قرارداد گس ـ‌گلشائیان/ علی باقری‌دولت‌آبادی

نمایندگان مشروطه‌خواه ؟! مقایسة آماری نمایندگان مجلس شورای ملّی در دوره‌های چهاردهم تا هفدهم با دوره‌های پیش و پس از آن/ روح‌اله بهرامی، محمد گودرزی

نقدینگی و سیاست‌های پولی مجلس پانزدهم/ علی‌اکبر تشکّری، علی‌اصغر چاهیان

بازتاب بحران نان در مجلس سیزدهم/ مریم ثقفی

مجلس شورای ملّی و بحران سیاسی ـ اجتماعی کردستان (نمونة مورد مطالعه: مجالس چهاردهم و پانزدهم)/ علی‌اکبر جعفری، الهام شفیعی‌علویجه

مجلس سیزدهم و چرخش فکری نمایندگان (بررسی تغییر موضع نمایندگان مجلس نسبت به رضاشاه پهلوی)/ سجاد جمشیدیان

تقابل دولت ایران با شرکت نفت ایران و انگلیس از قرارداد 1933 تا ملّی شدن صنعت نفت در ایران (با تأکید بر نقش مجلس شورای ملّی)/ محمد حسن‌نیا

فراکسیون اقلّیت در دورة پانزدهم مجلس شورای ملّی و طرح تغییر قانون اساسی/ یونس خداپرست

نقش‌مایه‌های چندگانة مجلس شورای ملّی دورة چهاردهم در بحران آذربایجان/ محسن خلیلی

بررسی رابطة مجلس چهاردهم و پهلوی دوم/ مهدی داور

بررسی اسنادیِ  نقش نیروهای مذهبی  در انتخابات دوره‌های سیزدهم تا شانزدهم مجلس شورای ملّی/ رحیم روحبخش

پیشینة سیاسی اردشیر آوانسیان (نمایندة ارامنه در مجلس چهاردهم) و نقش وی در اوج‌گیری غائلة آذربایجان/ حسین سلیمی

سقوط «قانون­گذار» و ناتوانی «نهاد» قانون­گذاری در ایران (1320ـ 1332هـ.ش.)/ علیرضا سمیعی اصفهانی، مصطفی رضایی حسین آبادی

مجلس شورای ملّی و حاکمیّت ایران بر بحرین/ مریم شاه‌حسینی

مجلس سیزدهم و مسئلة عقد پیمان اتّحاد سه‌جانبه/ نصرالله صالحی

شورش افسران خراسان و رابطة آن‌ها با حزب توده در دورة چهاردهم مجلس شورای ملّی/ محمدحسین علیزاده، مسعود خاتمی

شوروی و بحران نفت شمال در مجلس چهاردهم/ علیرضا علی‌صوفی

مجلس پانزدهم و پایان فعّالیت بانک شاهنشاهی در ایران/ محمّد قربانیان

بررسی تطبیقی قانون انتخابات مصوّب مجلس با طرح‌های پیشنهادی اصلاح قانون انتخابات در دهۀ بیست/ رؤیا کارگران

فعالیت­های سیاسی مصطفی مصباح‌زاده نمایندة بندرعباس در ادوار پانزدهم و شانزدهم مجلس/ لیلا کاوه‌چلچه، عزّت طهماسبی­فر

جایگاه علوم انسانی در مذاکرات و مصوّبات مجلس شورای ملّی (دوره‌های پانزدهم و شانزدهم)/ مریم کمالی

سوء استفادة سیاسی نمایندگان وابسته به دربار در مجلس سیزدهم ازجریان بلوای نان سال 1321هـ.ش./ عبدالکریم مشایخی، فروغ بحرینی

کمیسیون نفت و مجلس شانزدهم/ زینب ناصری لیراوی

مجلس شورای ملّی و بازسازی نیروی دریایی بعد از حملة متّفقین به ایران (1330- 1320هـ.ش.)/ فاطمه نجفی

رویکرد مجلس شانزدهم در باب اصلاحات ارضی/ نورالدین نعمتی

سومین نشست تخصصی تاریخ مجلس سه شنبه 26 اردیبهشت ماه سال 91 در ساختمان مشروطه کتابخانه مجلس برگزار شد.

بازار قدیم بندر گناوه

 

 

 

 

بوشهر در متن مشروطه

نویسنده: علیرضا خلیفه زاده (پژوهشگر حوزه مطالعات خلیج‌فارس)

هنگام وقوع انقلاب مشروطه، حکمرانی بخش عظیمی از مناطق ساحلی خلیج‌فارس زیر نظر حکمران بنادر و جزایر خلیج‌فارس با مرکزیت بوشهر بود. این شهر دروازه تجارت دریایی ایران در دوره قاجار ویکی از مناطق پیشرو در مسیر مشروطه‌خواهی بود زیرا در سال‌های قبل از مشروطه، چاپخانه، مدرسه، روزنامه و تلگرافخانه و ارتباطات گسترده دریایی_ تجاری با دیگر کشورها داشت و این عوامل بر افزایش آگاهی و نوخواهی بوشهریان هنگام وقوع مشروطه تاثیرگذاری فراوانی داشت. وقتی نظامنامه انتخابات مجلس شورای ملی در 17 شهریور 1285به امضای مظفرالدین‌شاه رسید در بوشهر نیز این نظامنامه خیلی زود امید به پایان استبداد و آغاز مشروطه را زنده کرد و 25 شهریور 1285 سیدسلیمان صدرالاسلام بوشهر تلگرافی به تهران ارسال و ابراز همراهی با «قانون و مجلس» کرد. چندی بعد در 29 آبان 1285 احمدخان دریابیگی حکمران بوشهر و بنادر که از یک سو مرعوب حرکت مشروطه‌خواهی مردم شده بود و از دیگر سو اطلاع داشت که تحرکاتی برای عزلش دارد انجام می‌گیرد، در ساختمان حکومتی جلسه‌ای تشکیل داد و شعبات مجلس (هیات نظارت بر انتخابات) را در بوشهر و سایر شهرهای این ولایت پایه‌گذاری کرد. هنگام تهدید آزادی و مشروطه توسط محمدعلی‌شاه تعدادی از تجار بوشهر از آیت‌الله سیدمرتضی اهرمی درخواست کردند تا به پشتیبانی از مجلس شورای ملی تظاهراتی رهبری کند بنابراین در بوشهر نیز از 24 خرداد 1287 تا دو روز بعد از انحلال مجلس اول بازار تعطیل شد و مردم تظاهرات چندروزه‌ای برپا کردند و با جمع‌آوری پول به حمایت از مجلس شورای ملی پرداختند. پس از انحلال مجلس شورای ملی اول، حکمران بوشهر انجمن ولایتی را منحل کرد و تعقیب مشروطه‌خواهان را در سرلوحه کارش قرار داد. حتی دستوری به حکمران رسید تا آیت‌الله سیدمرتضی اهرمی را از بوشهر اخراج کند! سران انجمن‌های مردمی مشروطه‌خواه نیز به اجبار شهر را ترک کردند. محمدرضا بوشهری از مشروطه‌خواهان جوان در این اوضاع مشوش، بوشهر را ترک کرد و در شهر بمبئی روزنامه‌ «اصلاح» را بنیان گذاشت. اما چند ماه بعد از سرکوب مشروطه‌خواهان در سرتاسر ایران، گروه‌های سیاسی و مذهبی وارد مرحله درگیری نظامی با ماموران استبداد شدند. در نوروز 1288رهبران سیاسی- مذهبی بوشهر آیت‌الله سیدمرتضی حسینی‌اهرمی (علم‌الهدی چهارم) و میرزا علی کازرونی با حمایت نظامی رییس علی دلواری و بعضی خوانین نواحی اطراف بوشهر به تصرف ادارات دولتی پرداختند. این روند با دسیسه‌های پنهان انگلیسی‌‌ها دچار اختلاف و انشقاق و دوگانگی مواضع سیاسی شد و درنهایت با حضور احمدخان دریابیگی حکمرانی که در دو جبهه آزادی‌خواهی و استبداد به خوبی نقش خود را بازی می‌کرد، رهبر مذهبی این جنبش 78روزه آیت‌الله اهرمی پس از بمباران خانه و بازداشت به نجف تبعید شد، رهبر سیاسی مجبور به فرار و بازوی نظامی جنبش مورد تهاجم نظامی شدید حکمران واقع شد. پس از تصرف کامل تهران مشروطه‌خواهان بوشهر، دست به کار شدند و به حمایت مالی، از مجاهدان تهران، اصفهان، تبریز و قزوین پرداختند و به سرداران ملی (فاتحان تهران) وکالت دادند، که به موجب قانون اساسی، حقوق ملی را ثابت و برقرار دارند. هنگام اتمام حجت روس که منجر به انحلال مجلس دوم شد در بوشهر مردم به تحریم کالاهای روس و انگلیس پرداختند و آیت‌الله سیدعبدالله بهبهانی لایحه جهادیه به منظور حمایت اهالی آذربایجان را صادر کرد. تاریخ معاصر نشان می‌دهد مشروطه‌خواهانی که رهبری مردم را در برابر استبداد برعهده داشتند هنگام جنگ جهانی اول نیز رهبری مردم در مبارزه با استعمار را به دست گرفتند.

منبع:http://baharnewspaper.com

معرفی آثار محمدعبدالرحمن علی‌نیا اِوَزی و بررسی جایگاه آن در مطالعات خلیج فارس

نویسنده: زینب مختاری (کارشناس ارشد مطالعات خلیج فارس دانشگاه تهران)

چاپ شده در فصلنامه پیام بهارستان

خلیج فارس همواره به عنوان یک شاهراه بزرگ تجاری، از اهمیت بسیاری برخوردار بوده است.

این اهمیت تجاری توجه کشورهای قدرتمند جهان را به سوی آن جلب می‌نمود و موجب بهره برداری تجاری و نظامی از آن می گردید. با اکتشافات نفتی در سواحل خلیج فارس و آغاز بهره‌برداری از این معادن، اهمیت خلیج فارس افزایش یافت. این درحالی است که همزمان با کشف نفت و بهره‌برداری از آن در سواحل جنوبی ـ که خود باعث اعتلا و قدرتمندی دولت‌های این منطقه می‌شد. در ایران قدرتی شکل گرفته بود که سعی در افزایش نیروی خود در خلیج فارس داشت. با توجه به این موضوع، مطالعه در مورد این مقطع از تاریخ منطقه خلیج فارس، برای محققان اهمیتی دوچندان می‌یابد، اما آنچه اهمیت وجود آثار تألیف شده به زبان فارسی در این مقطع را بیشتر می‌کند، کم بودن اینگونه آثار است. تا کنون تنها آثار شناخته شده در این زمینه، آثار محمدعلی خان سدیدالسلطنه کبابی بود که به صورت گسترده‌ای مورد استفاده محققان قرار می‌گرفت. خوشبختانه اخیراً آثار قلمی یکی از بازرگانان خلیج فارس که تقریباً همزمان با دوره سدیدالسلطنه کبابی است، توسط بازماندگان ایشان در اختیار محققان ایرانی قرار گرفته‌اند. نویسنده این آثار به نام محمد علی‌نیا اوزی است که در اینجا به معرفی نوشته‌ها و جایگاه او در مطالعات خلیج فارس پرداخته خواهد شد.

 

الف ـ مروری بر زندگینامة محمد عبدالرحمن علی‌نیا اوزی

ادامه نوشته

جغرافیای تاریخی مکران از صفویه تا قاجاریه

دانشگاه تهران

دانشکده ادبيات و علوم انسانی

گروه تاريخ

 

عنوان

جغرافیای تاریخی مکران از صفویه تا قاجاریه

 

 استاد راهنما:

دکتر محمد­باقر وثوقی

 

استاد مشاور:

دکتر فرج الله احمدی

 

نگارش:

زهرا کوروشی احسن

 

پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد

در رشته تاریخ- گرایش مطالعات خلیج فارس

 

تیر ماه 1391

 

چکیده

شرایط و موقعیت جغرافیایی نقش مهم و تعیین کننده ای در شکل دادن تجارت، اقتصاد و اوضاع اجتماعی خلیج فارس و دریای مکران داشته است. این دریای نیمه بسته از نظر وضع طبیعی و اقتصادی و موقعیت نظامی و سیاسی دارای ارزش بسزایی است. مکران نام یکی از ایالتهای ایران باستان است که از لحاظ جغرافیایی طبیعی دنباله ی کویر می باشد. این ایالت در گذشته از شرق با هندوستان همسایه بوده است و حدود آن تا ارتفاعاتی که به دره ی سعد مشرف و تا قسمتی که اکنون بلوچستان می گویند، امتداد داشته است. این ایالت از مغرب به کرمان و از شمال به سیستان و از جنوب به دریا منتهی می شود. قرار گرفتن در سواحل مکران باعث شده بود که این ایالت هم از طریق خشکی و هم دریا با هند ارتباط داشته باشد. داشتن شرایط آب و هوایی سخت و دوری از مرکز حکومت، باعث می گردید که حکومت مرکزی همیشه قادر به کنترل این منطقه نباشد. از دوران صفویه به بعد، منطقه و جهان وارد مرحله جدیدی از مناسبات می گردد و حضور پر رنگ تر کشورهای اروپایی را در منطقه شاهد هستیم. به دلیل اختلالی که در راه تجاری شرق و غرب ایجاد شده بود و با کشف راههای دریایی به جنوب شرقی آسیا با دور زدن دماغه امید نیک که بعد از فتح قسطنطنیه در سال 857 ه.ق/1453م. اتفاق افتاد؛ اهمیت ایران در حلقه بازرگانی شرق و غرب افزایش یافت و بنادر و سواحل ایران در خلیج فارس و دریای عمان و همچنین پس کرانه ها تحت تاثیر قرار گرفت؛ به خصوص اینکه حکومتهای محلی نیز وارد این رقابتها شدند. در این دوران(صفویه تا قاجاریه) شاهد جا به جایی کانونهای تجاری هستیم که آن نیز به نوبه خود مشکلاتی را برای حکومتهای ایرانی به وجود می آورد. از سویی دیگر مناسبات ایران با همسایه شرقی خود و نشیب و فرازهایی که این دو کشور در خصوص مناطق مرزی دارند و همچنین امنیت و عدم امنیت، مسیرهای خشکی و دریایی را تحت تاثیر قرار می دهد.

کلیدواژه: جغرافیای تاریخی، مکران، بلوچستان، کرمان، تجارت.

 

جزیره خور موسی خلیج فارس

خور در فارسی به شاخه‌ای از دریا گفته می‌شود که به خشکی داخل شده باشد و موسی از نام ناخدای معروفی گرفته شده که این خور به نام او نامیده شده است.

 خور موسی کانال طویل و عمیقی است که از خلیج فارس منشعب شده و به دلیل ویژگیهای خاص خود در منطقه از موقعیت ممتازی برخوردار است. این منطقه با اکوسیستمی منحصر به فرد، در ساحل شمالی خلیج فارس و جنوب استان خوزستان واقع است. پهنای دهانه آن ۳۷ تا۴۰ کیلومتر و طول آن از دهانه تا بندر امام خمینی ۹۰ کیلومتر و تا بندر ماهشهر ۱۲۰ کیلومتر است.
خور موسی با متوسط عمق ۲۰ تا ۵۰ متر  که در برخی نقاط به 73 متر نیز می رسد زیستگاه بسیاری از پرندگان نادر از جمله گیلانشاه خالدار و مکان تخم ریزی بسیاری از ماهیان خلیج فارس بخصوص میگو است. ژرفای زیاد خور موسی همچنین باعث شده است تا کشتی های 70 هزار تنی نیز به سهولت در این آبراه رفت و آمد کنند.

بیش از ۱۸۱۶ نفر از مردم بومی خور موسی از ماهیگیری گذران زندگی می‌کنند. در شمال این خور بندر امام خمینی، بندر ماه‌شهر، سربندر و منطقه ویژهٔ اقتصادی پتروشیمی قرار دارد. در دهانهٔ این خور سه جزیره بونه، دارا و قبر ناخدا قرار دارد و در درونهٔ خور جزیره‌های کوچک نامسکونی زیادی وجود دارد.

خاک های رنگی جزیره هرموز

 

 

 

ایران مالک معنوی پسوند اینترنتی "خلیج فارس" شد

نماینده ایران در مذاکرات آیکان از تایید دولتها برای ثبت پسوند اینترنتی خلیج فارس خبر داد و گفت: با حمایت ایران، تقاضای ثبت پسوند اینترنتی خلیج فارس که از سوی یک شرکت خارجی مطرح شده بود به تایید کمیته مشورتی دولتها در آیکان (GAC) رسید و این کمیته ایران را به‌عنوان مالک معنوی پسوند اینترنتی خلیج فارس شناخت.

به گزارش خبرگزاری مهر، سعید مهدیون اظهار داشت: به دنبال پذیرش درخواست ثبت دامنه های سطح بالا از سوی موسسه نامها و اعداد تخصیص‌ یافته اینترنتی (ICANN)، ثبت دامنه اینترنتی "دات پرشین گلف" مطرح شد.

رئیس کمیته تخصصی نامهای دامنه سطح بالا افزود: در این میان با توجه به درخواست یک شرکت ترکیه ای برای ثبت دامنه Persiangulf، اماراتیها نخستین اعتراضها را از سال گذشته آغاز کردند و خواستار ثبت نشدن این دامنه با توجه به مخالفت دولتهای 6 کشور حاشیه خلیج فارس شدند.

وی خاطرنشان کرد: این اعتراض ها تا جایی گسترش پیدا کرد که این کشورها تلاش کردند تا این نام مورد تایید کمیته مشورتی دولتها در آیکن (GAC) نرسد که با حمایت ایران و اسناد محکم مطرح شده، این درخواست کشورهای معترض رد شد.

نماینده ایران در مذاکرات آیکان با اشاره به تلاش های صورت گرفته در این راستا تصریح کرد: با ارسال نامه ایی به کمیته مشورتی دولتها در آیکن، سندهای تاریخی برای رد ادعای اعراب ارائه شد تا در نهایت این کمیته در اجلاسی که اوایل سال جاری در چین برگزار شد، نسبت به بررسی ادعا اقدام کرد.

وی ادامه داد: در این میان امارات که توانسته بود علاوه بر کشورهای عربی منطقه، برخی کشورهای دیگر را نیز با خود همراه کند، عنوان کرد که در منطقه نقطه هایی با نام خلیج فارس وجود ندارد که این موضوع بار دیگر مورد اعتراض ایران قرار گرفت.

مهدیون گفت: با بررسی مدارک و دلایل منطقی مطرح شده و از آنجایی که درخواست شرکت ترکیه ای و اعتراض ایران برای فراهم شدن امکان ثبت دامنه persiangulf بود و عربها آن را با نام مجعول عربی می خواندند، اعضای کمیته مشورتی دولتها در آیکان اعتراض امارات را بی نتیجه توصیف و اعلام کرد در صورتی امکان اعتراض برای ثبت نشدن دامنه خلیج فارس را دارند که بر سر نام فعلی آن یعنی خلیج فارس متفق القول باشند.

وی با بیان اینکه این موضوع فرصتی را فراهم کرد تا مدارک و اسناد محکم از سوی ایران برای اجلاس بعدی که در کشور آفریقای جنوبی برگزار می شد مهیا شود، تاکید کرد : ایران در اجلاس آفریقا با ارائه مستندات قانونی و تاریخی که از سوی وزارت امور خارجه تهیه شده بود و با استناد به کنوانسیون دریاهای آزاد مبنی بر اینکه به غیر حاشیه ساحلی 13 مایلی هر کشور، خلیج فارس جزو دریاهای آزاد است و هیچکس حق حاکمیتی روی آن ندارد؛ همچنین persiangulf یک نام با مالکیت معنوی معرفی شد که از قدیم الایام با نام ایران شناخته شده و جز ایران هیچکس حقی روی آن ندارد.

رئیس کمیته تخصصی نامهای دامنه سطح بالا ادامه داد: به این ترتیب، دامنه Persiangulf توانست سخت ترین مرحله برای ثبت را پشت سر بگذارد؛ بر این اساس و با وجود تلاش زیاد دولتهای کشورهای معترض برای قرار نگرفتن پسوند اینترنتی خلیج فارس در فهرست دوم دامنه های اینترنتی سطح بالا، مبنی بر توافق دولتها و اجماع آنها برای ثبت نشدن این دامنه و تعلیق موضوع به مدت بیش از یک سال، این پسوند اینترنتی با رای بالا وارد مراحل ارزیابی فنی و مالی شد.

کتاب مجموعه مقالات نهمین همایش ملی خلیج فارس

این کتاب دوجلدی در 1054 صفحه شامل 51 مقاله علمی-پژوهشی با شمارگان 1000 نسخه از سوی انتشارات جهاد دانشگاهی واحد صنعتی امیرکبیر منتشر شده است. مقالات چاپ شده در این کتاب بدین قرار است:

 

جلد اول:

- خليج فارس از تجارت مرواريد تا توليد نفت/ دکتر نسرین معظمی

- بازرگانی دریایی پارسیان خلیج فارس با سریلانکا در هزاره اول میلادی/ دوره ساسانی و صدر اسلام بر اساس مطالعات آزمایشگاهی قیرِ سفال­های نوک اژدری بندر مانتایی/ محمد‌اسماعیل اسمعیلی‌جلودار         

- جایگاه قدرت نرم ج.ا.ا درتحول هندسه قدرت جهانی(مورد مطالعه:چالش‌های قدرت نرم ایران با عربستان در موضوع فلسطین)/ محمدجعفر جوادی ارجمند

- زمینه‌ها و پیامدهای فعالیت سازمان ناتو در خلیج فارس/ الهه کولایی، ماندانا تیشه‌یار، علی جعفری

- جستاری در زبانزدهای لارستان و جزیرة هرمز با نگاهی به تطور زبان فارسی/ سهیلا صلاحی‌مقدم

- بررسی متغیر ایران هراسی بر امنیت خلیج فارس/ دکتر حمید صالحی، سید محمدرضا موسوی، حسینعلی توتی

- اثر جریان باد شمال در پراکنش آلاینده­های هوا در سواحل شمالی خلیج فارس/ دکتر علی­اکبر شمسی­پور، شیرین صفایی

- جایگاه اقتصادی و سیاسی خلیج فارس در عصر صفویه/ علی کارشناسان، مهدی شاهین

- مکتب کپنهاگ و امنیت زیست‌محیطی خلیج فارس: واکاوی فعالیت‌‌های سازمان راپمی/ بهاره سازمند

- انگاره های ذهنی– هویتی به عنوان عامل بازدارنده ساختاری گسترش روابط ایران و اعراب خلیج فارس/ دکتر شهروز ابراهیمی، فهیمه قائمی، مینا نظری

- خلیج فارس و بهار عربی و واکنش عربستان سعودی/ دکتر سیدمحمد موسوی، سیدمحمدرضا موسوی، رامین بخشی تلیابی

- امنیت هستی‌شناسانه و روند نظامی‎گری در سیاست خارجی اعضای شورای همکاری خلیج فارس/ الهام رسولی ثانی‌آبادی

- شکل­گیری هویت ایرانی در سواحل شمالی خلیج­فارس در دوره مس­سنگی(هزاره پنجم قبل از میلاد)/ علیرضا سرداری زارچی

- مجادلات محمدشاه قاجار و حاجي ميرزا آقاسي با نمايندگان دولت انگليس درباره حفظ يا منع برده فروشي در خليج فارس(با تكيه بر آرشيو اسناد وزارت خارجه)/ محمدرضاروزبهاني، عبدالرفیع رحیمی

- تحولات خاورمیانه و رویکرد سازنده جمهوری اسلامی ایران در تعامل با کشورهای حوزه خلیج فارس/ حميدرضا اكبري

ادامه نوشته

3پيدا شدن آبراه خشايارشا و شگفتي جهانيان از مهندسي ايرانيان‌باستان

پس از ١٠ سال پژوهش پي‌در‌پي تیم‌های کار‌آزموده‌ي باستان‌شناسی دانشگاه‌های گلاسکو و لیدز،(پژوهشگران باستان‌شناس انگلیسی)، آبراه خشایارشا، سرانجام در هشتم ماه مي ٢٠٠١ در یکی از شبه‌جزایر دریای اژه، پيدا شد. امروز هم‌زمان است با اين كشف.
کار بر روی پروژه‌ي کشف کانال خشايارشا از آوریل 1990 آغاز شده بود. يك گروه باستان‌شناسی یونانی نیز باستان‌شناسان انگلیسی را در اين كار ياري مي‌كردند.

 خشایارشا، شاه دودمان هخامنشی در سال 480 پيش از میلاد در جریان تلاش ایرانی‌ها برای چيرگي بر یونان، فرمان كندن این کانال شگفت‌‌انگیز را داده است. اين آبراه يكي از بزرگ‌ترین و شگفت‌انگیزترین كارهاي مهندسی زمان بوده است. 

این خبر شگفت‌انگيز در بخش علمی 13 نوامبر 2001 روزنامه‌ي نیویورک‌تایمز، به چاپ رسيد. دکتر‌ «ریچارد جونز»، سرپرست تیم پژوهشي پروژه و باستان‌شناس دانشگاه گلاسکو پس از پيدا شدن اين آبراه بنابه گزارش نيويورك‌تايمز، گفت: «این کانال بر روي زمین 100 فوت (30متر) پهنا داشته كه اين پهنا براي حركت دو کشتی بادبانی جنگی بسنده بوده است. آبراه به گونه‌ای كنده شده که از هر دو سو رو به پایین، شیب داشته و پهناي آبراه در ژرفا به 15 متر می‌رسیده است. درازاي این آبراه که در ميان شبه‌جزیره‌ای در دریای اژه كنده شده بود نزديك به 4/1 مایل (2253 متر، کمتر از 5/2 کیلومتر) است.

«یوجیت بهاتاچارجی»، گزارشگر بخش علمی روزنامه‌ي نیویورک تایمز و تنظیم‌کننده‌ي این گزارش نوشته: «‌كندن این کانال برای خشایارشا جنبه‌ي حیاتی داشته چرا‌ كه اگر اين آبراه را نمي‌ساختند ایرانیان می‌بایست کیلومتر‌ها در امتداد این شبه‌جزیره به سوی جنوب دریای اژه کشتیرانی کنند و دوباره همان راه را پس از رسیدن به دماغه‌ي جنوبی شبه جزیره به سوی شمال بروند.

اما خشایارشا از این کار خودداری کرد چرا که ژنرال او ماردونیوس، 12 سال پيش در جریان يورش به یونان، ناوگان ایران را به سوی دماغه‌ي شبه جزیره هدایت کرد. هنگامی که ناوگان ایرانی در جنوب دماغه در حال دور زدن به سوی شمال بود دچار توفاني سخت شد و بيشتر کشتی‌های ایرانی غرق شدند.

خشایارشا، برای پرهیز از پيش‌آمدن دوباره‌ي اين رويداد به مهندسان ارتش ایران فرمان داد آبراهي را از كرانه‌ي خاوري(:شرقي) شبه جزیره به كرانه‌ي باختري آن حفر کنند. پس از كندن آبراه، ناوگان ایران بر يونانيان چيره شد.»

به گفته‌ي «دکتر جونز»، سرپرست پروژه‌ي کشف آبراه؛ «ایرانیان گمان نمی‌کردند این آبراه تبدیل به اثری شود که از آن‌ها برجاي بماند چراكه خيلي زود پس از بازگشت كشتي‌ها از اين آبراه به كشور، پایان استفاده از کانال فرا رسید. در سده‌هاي پي‌در‌پي، این رويداد تاریخی كم‌كم به‌گونه‌ي یک افسانه در‌آمد و کسی گمان نمی‌کرد که آبراه شگفت‌انگيز مهندسی جهان باستان حقيقت داشته است.»
«هرودوت»، رخداد‌نگار یونانی داستان كندن این آبراه را در کتاب تاریخی خود آورده است اما کسی این داستان شگفت‌انگیز را باور نمی‌کرد چراكه بيشتر به افسانه مي‌مانست.

 سرانجام با تلاش دانشمندان انگلیسی و یونانی و با بهره‌گيري از يافته‌هاي زمین‌شناسی اين آبراه در سال ٢٠٠١ پيدا شد.
نیویورک تایمز مي‌نويسد؛ ساختار کانال که زیر رسوبات دریایی و لای و لجن 25سده‌ي پيش دفن شده است، به استراتژی نظامی درخشان ایرانی‌ها و مدیریت کار انسانی و مهندسی راه‌و‌ساختمان آن‌ها گواهی می‌دهد.

««دكتر جونز»،يادآور شده است كه: «تيم او از يك شيوه‌ي لرزه‌نگاري براي پيدا كردن آبراه سود جسته‌اند. اين‌چنين كه از يك قطعه فلز د‌ر روي زمين، امواج شوك بسيار قد‌رتمند‌ي را د‌رون زمين مي‌فرستاد‌ند‌ و سپس با تحليل زمان رسيد‌ن امواج، توانستند‌ نقشه‌ي آبراه را طراحي كنند.‌»

جشنواره رسانه‌های مجازی خلیج‌فارس برگزار می شود

مقدمه:

در زمانه ای که انواع تهاجمات بر پیکره مملکت متمدن و متدین ایران اسلامی از سوی کشورهای غربی و دست نشانده های آنها در منطقه در حال شکل گیری است و هر لحظه نیز بیشتر می شود تا آنجا که جسارت به حذف تاریخ و تغییر نام یک منطقه جغرافیایی را سرلوحه اقدامات تنش زای خود قرار  می دهند و در پس آن نیز اهداف فرهنگی، سیاسی و در نهایت نیات پلیدشان را نهفته می دارند، خلیج همیشه فارس به قدمت تاریخ، ایرانی بودن خود را فریاد می زند. در این میان نقش رسانه ها در بیداری ملل معاصر و ترویج فرهنگ ایرانی و اسلامی، حقیقتی انکار ناپذیر است.

اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان تهران در سال حماسه سیاسی و حماسه اقتصادی در نظر دارد در راستای اقتدار ملی و صیانت از مرزهای فرهنگی، سیاسی و جغرافیایی میهن عزیزمان، جشنواره رسانه های مجازی(خبرگزاری ها، نشریات الکترونیک و رسانه های برخط) را با موضوع خلیج همیشگی فارس برگزار نماید.

لذا از تمامی فعالان در حوزه خبرگزاری ها، نشریات الکترونیک و رسانه های برخط دعوت به عمل    می آید تا با حضور فعال و ارایه آثار و تولیدات خود در جهت هرچه باشکوه تر برگزار نمودن این جشنواره ملی ما را یاری نمایند.

 

اهداف:

1- گسترش فعالیت های فرهنگی، هنری در راستای پاسداری از هویت ملی و بین المللی خلیج فارس مظهر صلح و دوستی

2-  ارتقاء سطح تعاملات فرهنگی، هنری با کشورهای همسایه و جهان

3- شناسایی، معرفی و گرامیداشت تولید کنندگان و پدید آورندگان برتر آثار فاخر فرهنگی، ادبی و هنری، علمی، پژوهشی و تاریخی مرتبط و کمک به تولید و انتشار گسترده تر این آثار

4-  تجلیل از پایداری و مرزبانی مردم ایران اسلامی از خلیج فارس

5-  زرگداشت شهدای خلیج فارس

6-  نمایاندن چهره استعمارگران و نفی سلطه بیگانگان در منطقه خلیج فارس

  

موضوع جشنواره:

 رسانه های مجازی (خبرگزاریها، نشریات الکترونیک و رسانه­ های برخط)

 

رشته های جشنواره:

1-  تیتر و لید

2-خبر و گزارش های خبری                                                                                                                        

3-  عکس                                                                     

4-  فیلم خبری                                                                                                   

5-  وبلاگ نویسی          

6-  نماهنگ

7- کاریکاتور

 

ضوابط شرکت در جشنواره:

ادامه نوشته

مروری بر مقاله‌های تقدیرشده در جشنواره کتاب خلیج‌فارس

«دومین جشنواره کتاب خلیج فارس» یکشنبه (8 اردیبهشت‌ماه) برگزار شد و دو کتاب، یک پایان‌نامه و چهار مقاله شایسته تقدیر شناخته شدند. این چهار مقاله نوشته علی امیدی، سلمان قاسمیان، سید ابوالقاسم فروزانی و تورج دریایی بودند که در این گزارش معرفی می‌شوند.

به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، در «دومین جشنواره کتاب خلیج فارس» چهار مقاله «حقوق بین‌الملل و ساختن جزایر مصنوعی در خلیج‌فارس» از علی امیدی، «نقدی بر مباحث تاریخی کتاب: الجزر الثلاث المحتله لدوله الامارات العربیه المتحده» از سلمان قاسمیان، «خلیج‌فارس و دریای عمان در روزگار فرمانروایی سلجوقیان و سلغریان» تالیف سید ابوالقاسم فروزانی و مقاله‌ای از تورج دریایی، ترجمه احمد فضلی‌نژاد با نام «حضور ایرانیان در خلیج‌فارس و شبه جزیره عربستان» شایسته تقدیر شناخته شدند. 

در این گزارش مروری بر این مقاله‌ها و مولفان آن‌ها داریم.

«حقوق بین‌الملل و ساختن جزایر مصنوعی در خلیج‌فارس»

در مقاله «حقوق بین‌الملل و ساختن جزایر مصنوعی در خلیج‌فارس» که در نشریه «اقتصاد «اطلاعات سیاسی ـ اقتصادی» شماره 237 و 238» منتشر شده، آمده است: «یکی از دخالت‌های مخرب بشر در اکوسیستم، ساخت جزایر مصنوعی است. در حال حاضر پروژه‌های متعدد ساخت جزایر مصنوعی در خلیج‌فارس یا تکمیل شده و یا در مرحله طراحی و ساخت است.»

در بخش دیگری از این مقاله نوشته شده است: «براساس بسیاری از گزارش‌های بین‌المللی و منطقه‌ای، رفت‌وآمد تانکرهای نفتکش، سکوهای نفتی، پالایشگاه‌ها و تاسیسات ساحلی موجب شده است که خلیج‌فارس به آلوده‌ترین دریای جهان مبدل شود. با توجه به عدم اعتراض جامعه بین‌المللی در سطح کلان نسبت به ساخت جزایر مصنوعی و همچنین ممنوع نشناختن احداث جزایر مصنوعی در حکم «دیوان داوری حقوق دریاها» در قضیه دعوای مالزی ـ سنگاپور، اساسا نمی‌توان ساخت جزایر مصنوعی را غیر قانونی دانست. ولی، مفهوم امنیت در دنیای امروز صرفا محدود به امور سیاسی و نظامی نیست، بلکه تخریب محیط‌زیست یکی از عوامل مهم تهدید‌زای زندگی انسان در جهان امروز محسوب می‌شود.» 

علی امیدی متولد یکم مردادماه 1347، دارای دکترای روابط بین‌الملل از دانشگاه تهران و عضو هیات علمی دانشگاه اصفهان است. وی تدریس و پژوهش، انتشار بیش از 31 عنوان مقاله علمی و چندین عنوان کتاب در حوزه روابط بین‌الملل و حقوق بین‌الملل را در کارنامه فعالیت‌هایش دارد.

«نقدی بر مباحث تاریخی کتاب: الجزر الثلاث المحتله لدوله الامارات العربیه المتحده»
در مقاله «نقدی بر مباحث تاریخی کتاب: الجزر الثلاث المحتله لدوله الامارات العربیه المتحده» که در نشریه «پژوهشنامه خلیج‌فارس» منتشر شده، چنین نوشته شده است: «بررسی چرایی و چگونگی شکل‌گیری مساله جزایر سه‌گانه به دلیل نقش آن در ایجاد این تفاهم اصولی میان دو کشور ایران و امارات متحده عربی از اهمیت زیاد برخوردار است.» 

نویسنده معتقد است: «محققین حوزه خلیج‌فارس که عمدتا اروپایی هستند، با هدف دامن زدن به این‌گونه اختلافات و با ادعای علمی بودن پژوهش خود و اینکه با بهره‌گیری از مدارک و اسناد تاریخی به دنبال حل برخی مسایل و مناقشات میان کشورهای ساحلی خلیج‌فارس هستند، حاضر به شکل معرفی انتقادی کتاب مذکور، سعی دارد تا با بهره‌گیری از برخی منابع تاریخی و ضمن بررسی سیر تاریخی وقایع مرتبط با جزایر سه‌گانه و جریان مالکیت جزایر سه‌گانه طی دوره‌های مختلف تاریخی به بررسی انتقادانه مباحث تاریخی کتاب «الجزر الثلاث المحتله لدولت الامارات العربیه المتحده» بپردازد و ابعاد مختلفی از نگاه مغرضانه نویسندگان غربی را انجام این‌گونه تحقیقات با ظاهر مستند نمایان سازد.»

سلمان قاسمیان متولد 11 شهریور 1362 و دانشجوی دکترای تاریخ ایران اسلامی در دانشگاه اصفهان و حدود 40 مقاله در دانشنامه‌های مختلف در حوزه مباحث مرتبط با بنادر و جزایر ایرانی خلیج‌فارس تالیف کرده است.

«خلیج‌فارس و دریای عمان در روزگار فرمانروایی سلجوقیان و سلغریان» 
در معرفی این مقاله که در «پژوهشنامه خلیج‌فارس» و به‌قلم سید ابوالقاسم فروزانی منتشر شده، آمده است: «پس از توضیح مختصری درباره اوضاع خلیج‌فارس و دریای عمان در زمان فرمانروایی آل‌بویه، چگونگی تسلط قاورد سلجوقی بر کرمان و تصرف دریای عمان و تنگه هرمز بحث می‌شود. تسلط طغرل سلجوقی بر شمال خلیج‌فارس، گسترش متصرفات دریایی سلجوقیان و نفوذشان در کرانه‌ها و جزایر خلیج‌فارس در شمار دیگر مباحث این مقاله است. وضعیت خلیج‌فارس در روزگار اتابکان سلغری آخرین گفتار این مقاله است.»

سید ابوالقاسم فروزانی متولد هفتم مرداد 1335 در شیراز، دارای دکترای تاریخ و عضو هیات علمی دانشگاه شیراز، بیش از 60 عنوان مقاله و تالیف 9 کتاب برخی از مکتوبات وی به‌شمار می‌رود.

«حضور ایرانیان در خلیج‌فارس و شبه جزیره عربستان» 

دریایی در این مقاله نوشته است: «علاوه بر شواهد فراوان تاریخی و مستندات جغرافیایی در مورد نام خلیج‌فارس، یکی از دلایل پیوند عمیق ایرانیان با این آبراه و سرزمین‌های پیرامون آن، حاکمیت قدرتمند و بی‌منازع ساسانیان تا اعماق سرزمین‌های عربی است. دولت ساسانی هم به دلایل اقتصادی و سیاسی و هم به واسطه سلطه بر مرزهای پهناور سواحل شمالی خلیج‌فارس، ضرورت نفوذ و حضور جدی خود را در این منطقه احساس کرده بود.»
 
این مقاله که با ترجمه احمد فضلی‌نژاد در نشریه «پژوهشنامه خلیج‌فارس» منتشر شده، در ادامه می‌نویسد: «بنابراین در سراسر دوره ساسانی، همواره یکی از مهم‌ترین برنامه‌های سیاسی این دولت تداوم حاکمیت بر سواحل شمالی و جنوبی خلیج فارس و گسترش نفوذ خود در درون سرزمین‌های عربی و در پی آن چگونگی برخورد با ناآرامی‌های داخلی شبه‌جزیره عرب بوده است.»

تورج دریایی که در سال 1346 در تهران به دنیا آمده، در سال 1378 از دانشگاه کالیفرنیا در لُس‌آنجلس دکترای تاریخ دریافت کرد. وی در رشته «تاریخ ایران و جوامع پارسی‌زبان» از اعضای هیات مدیره مرکز مطالعات ایرانی دکتر «سموئل» در دانشگاه کالیفرنیا است و به دو زبان انگلیسی و فارسی می‌نویسد. مدیریت پروژه «ساسانیکا»، ویراستاری نشریه «نامه ایران باستان» و انتشار مقالات در گاهنامه‌های مهم ایرانشناسی از دیگر فعالیت‌های دریایی است. کتاب‌های «ایران ساسانی»، «شاهنشاهی ساسانی»، «شهرستان‌های ایران‌شهر» و «غروب یک امپراطوری» از دریایی به فارسی ترجمه شده‌اند.