تاریخچه بندر عسلویه
در سال (1135 هجري / 1717 ميلادي) شيخ جباره اول نصوري، جزيره بحرين را از دست سلطان بن سيف ثاني امام مسقط خارج ساخت و اين جزيره به تصرف آل نصور درآمد. اما در سال 1150 هجري قمري نادر شاه افشار، فرمان خروج بحرين را از دست شيخ جباره صادر كرد. محمد تقي خان،بيگلر بيگي فارس، بنا به فرمان نادر، لطيف خان دريا بيگي فرمانده كشتي هاي نادري در خليج فارس را مامور فتح بحرين كرد و او در سال 1150 هجري قمري زماني كه شيخ جباره در سفر حج بود بر سرزمين بحرين تاخته و بر آن كشور استيلا يافت. از آن پس طايفه آل نصور براي هميشه مقيم ايران گشته و دو بندر از بنادر جنوبي ايران را به احترام بنادر زادوبوم خود در عربستان با نام هاي جديد ناميدند؛ يكي بندر تمبك (تنبك) در 18 كيلومتري جنوب شرقي كنگان كه به نام بندر "عينات" و ديگري بندر نخل كه به نام "النعيمه"موسوم ساختند. نظر به اينكه به دنبال نام شيخ جباره نصوري، پسوند "طاهري" قرار داشت و در اصل شيخ جباره نصوري طاهري بود، در حاشيه ويرانه هاي سيراف بندر جديدي تاسيس كرده وآن را بندر طاهري ناميدند.
75 سال بعد، شيخ جباره دوم پسرشيخ محمد و نوه شيخ حاتم اول به آل عتوب حكم كرد تا بحرين را از آل سعود بازپس گيرد. شيخ جباره دوم صاحب سه پسر به نام هاي؛شيخ حسن،شيخ مذكور،شيخ حاتم دوم بود.
در همين سالها طايفه آل حرم برعسلويه حكم مي راندند وشيخ ابراهيم آل حرم حكومت عسلويه را در اختيار داشت.
چنانكه گفته شد بين خاندان نصوري و خاندان آل حرم هميشه جنگ و نزاع بود. شيخ جباره دوم به عمران و آبادي بنادر كنگان و طاهري توجه بسيار مبذول داشت و قلعه زيباي بندر طاهري معروف به قلعه شيخ را در سال 1224 ه.ق بنا نهاد. پس از او پسرش حاتم سوم به تكميل و اتمام ساخت آن قلعه همت گمارند.
در سال 1293 ه.ق كه شيخ حسن آل نصور از كنگان رهسپار گاوبندي شده بود هنگام غروب براي اداي نماز در كناره بندر عسلويه فرود آمد، به محض آنكه خبر به شيخ ابراهيم آل حرم بردند وي دستور دستگيري شيخ حسن را صادر كرد و متعاقب آن در همان شب شيخ حسن را به قتل رساندند.
در سال 1294 ه.ق به خونخواهي برادر بر عسلويه تاخت، شيخ ابراهيم آل حرم كه با لباس مبدل قصد فرار از معركه را داشت دستگير شد و به فرمان شيخ مذكور، به همراه دو تن ديگر از شيوخ آل حرم يعني شيخ سيف و شيخ محمد به قتل رسيدند. مطلعان نوشته اند كه شيخ مذكور در آن يورش عسلويه را ويران كرد.
نا گفته نماند كه در جنگ جهاني اول كه انگليسي ها به نواحي جنوب تاختند و واقعه دليران تنگستان در منطقه بوشهر پديد آمد، در نواحي كنگان و بندر لنگه نيز مشابه چنين وقايعي رخ داد و شيخ مذكور عليه انگليسي ها مبارزات بسيار نمود. در آن زمان مردي به نام آقا بدر اهل بندر لنگه كه كنسول دست نشانده انگليس در آن بندر بود در راستاي سازش با انگليسي ها قصد جلوگيري از مبارزات را داشت كه شيخ مذكور عليه او لشگر كشيد و با كمك تفنگچي هاي تنگستاني و رئيس حسين بنه گزي به لنگه تاخت كه در آن درگيري آقا بدر و برادرش به ضرب گلوله رئيس حسين بنه گزي كشته شدند اما در غروب همان روز رئيس حسين نيز توسط تفنگچي هاي طرفدار آقا بدر به قتل رسيد.
شيخ مذكور هنگام پياده شدن انگليسي ها در بندر "چيرو" در نزديكي جزيره كيش، آنها را به گلوله بسته و مانع ورود آنها به خاك ايران شد. شيخ مذكور تا سال 1297 ه.ق كه با عهد شكني خدا كرم خان بويراحمدي و پسرش محمدحسن خان به دام فرهاد ميرزا معتمدالدوله والي فارس افتاده و در شيراز اعدام شد،بر نواحي كنگان و عسلويه و طاهري و گاوبندي حكم مي راند و قلعه سرخ گاوبندي را مرمت نموده و مقر حكومت خود قرار داده بود. پس از شيخ مذكور، پسر او شيخ حاتم دوم و پس از وي نوه اش شيخ حاتم سوم به حكومت كنگان و طاهري رسيدند اما عسلويه ديگر روي آباداني نديد و سال ها در قالب يك روستاي كوچك بندري جزو بنادر ثلاث به حيات خود ادامه داد. فراموشي و انزواي عسلويه تا سال هاي اخير ادامه داشت كه پس از احداث تاسيسات عظيم انرژي به عنوان يكي از قطب هاي مهم و منحصر به فرد انرژي ايران به جهانيان معرفي شده است.
منبع: اداره بندر و دریانوردی عسلویه
این وبلاگ با همکاری فارغ التحصیلان رشته ی مطالعات خلیج فارس دانشگاه تهران و با هدف فراهم نمودن پایگاهی جهت اطلاع رسانی، جمع آوری مطالب مستند و علمی و نیز ایجاد بانک مقالات، مدارک، نقشه و اسناد در زمینه خلیج فارس راه اندازی شده است.